Zaterdag 23/10/2021

InterviewNathan Ooms en Anna Franziska Jäger

‘Het is heel moeilijk om binnen de kunstwereld een gegarandeerd inkomen te vinden’

Anna Franziska Jäger en Nathan Ooms. ‘Theater hoeft niet altijd leuk en gezellig te zijn.’ Beeld Tim Dirven
Anna Franziska Jäger en Nathan Ooms. ‘Theater hoeft niet altijd leuk en gezellig te zijn.’Beeld Tim Dirven

Sinds ze elkaar zes jaar geleden leerden kennen op het KASK, bestormen theatermakers Nathan Ooms en Anna Franziska Jäger samen de Belgische podia. Aan het begin van het TheaterFestival maken ze de balans op. ‘Theater kan je verplichten te kijken naar dingen die lelijk of uitputtend zijn.’

“Een jaar zonder sluitingen zou al veel zijn”, besluit theatermaker Nathan Ooms (25) aan het einde van ons gesprek. Hij en Anna Franziska Jäger (24), met wie hij al drie voorstellingen maakte, spreken de State of the Youth uit op het TheaterFestival, dat de beste voorstellingen van het theaterseizoen toont. Om het festival én – hopelijk – voor de eerste keer sinds 2019-2020 weer een theaterseizoen zonder sluitingen af te trappen.

Ooms is weldra te zien in Indoor Weather in Toneelhuis en in maart moet de vierde samenwerking van Jäger en Ooms in première gaan. In oktober hernemen de twee Bartlebabe, een voorstelling die “een stuk of vijf keer is uitgesteld”, maar op Theater Aan Zee deze zomer alsnog in première ging. En daar kregen Ooms en Jäger de vraag of ze bij de opening van het TheaterFestival de State of the Youth wilden schrijven, een stand van zaken voor jonge theatermakers. “Kathleen (Treier, directeur van het TheaterFestival, EWC) heeft het ons toen gevraagd. Vrij laat dus”, lacht Jäger.

“We hebben het in de eerste plaats over waarom we het nu belangrijk vinden om theater te maken”, vat Ooms de essentie samen, nu theater na twee coronaseizoenen zijn plaats weer kan opeisen. “We proberen het potentieel van theater te betogen, omdat we heel sterk geloven in het medium op zich, in hoe het mensen samenbrengt en een collectieve ervaring biedt.”

Codes

“Onverdeelde aandacht”, noemt Jäger het. “In deze tijd zijn mensen met heel veel dingen tegelijk bezig of moeten ze met heel veel dingen tegelijk bezig zijn. Er komt zoveel op ons af, we worden voortdurend afgeleid. Het theater verhoudt zich daar als plaats op een andere manier toe. Als je er binnengaat, weet je dat er rituele codes zijn. Je zit stil, je kijkt met de hele zaal in één richting, je geeft je daaraan over. We leven in een tijd waarin alles wordt gepersonaliseerd en geïndividualiseerd en zo worden je eigen smaak, voorkeuren en overtuigingen voortdurend bevestigd. In het theater is dat niet zo. Het kan je verplichten te kijken naar dingen die lelijk of uitputtend zijn. Het hoeft niet altijd leuk en gezellig te zijn.”

Maar werken in het theater is niet altijd eenvoudig, zeker niet voor jonge makers. Jäger studeerde in 2020 af aan het KASK, Ooms een jaar eerder – nadien volgde hij nog een master choreografie aan P.A.R.T.S., de dansschool van Jägers moeder, choreografe Anne Teresa De Keersmaeker. “Voor net afgestudeerde makers is het moeilijk zichtbaar te zijn en speelkansen te krijgen”, weet Ooms. “Dat horen we bij mensen van het KASK en van P.A.R.T.S., maar ook daarbuiten.” “Dat probleem was er al voor corona”, knikt Jäger. “Maar corona heeft het wel uitvergroot.”

Uitgesteld

Al redelijk snel in de coronacrisis werd gewaarschuwd voor een bottleneck: door een lijst aan uitgestelde voorstellingen die moeten worden ingehaald, dreigen jonge makers hun plaats te verliezen en uit de boot te vallen. “Omdat Bartlebabe al meerdere keren was uitgesteld, zat die voorstelling gelukkig redelijk vooraan in de bottleneck”, legt Ooms uit. “Maar veel voorstellingen, ook van net afgestudeerde makers, zitten nog verderop in die bottleneck.

“Veel problemen die er voor corona al waren, stellen zich nu gewoon nog duidelijker”, meent Jäger. “Het gaat niet alleen over zichtbaarheid, maar ook over besparingen. Er zijn zo veel mensen die werk willen maken, maar er zijn heel weinig middelen. Corona heeft die onzekerheid nog versterkt.”

'Ik sprak onlangs nog met iemand die al veertig jaar werk maakt, maar niet weet wat haar volgende project zal zijn', zegt Nathan Ooms. Beeld Tim Dirven
'Ik sprak onlangs nog met iemand die al veertig jaar werk maakt, maar niet weet wat haar volgende project zal zijn', zegt Nathan Ooms.Beeld Tim Dirven

“Mensen willen hun werk maken onder goede voorwaarden, in de juiste omstandigheden”, zegt Ooms. “Dat kan door bij een grote instelling aan te kloppen of door een projectsubsidie te krijgen en vaak is het een combinatie van al die dingen. Maar dikwijls is het niet evident om dat van de grond te krijgen. Dat brengt veel moeilijkheden met zich mee, zowel op artistiek als financieel vlak. Mensen moeten verschillende projecten combineren en het is heel moeilijk om binnen de kunstwereld een gegarandeerd inkomen te vinden. Niet alleen voor jonge mensen, trouwens. Ik sprak onlangs nog met iemand die al veertig jaar werk maakt, maar niet weet wat haar volgende project zal zijn.”

Hart vasthouden

Een pasklare oplossing is er niet, weten de twee jonge theatermakers. “Er is een structurele onderfinanciering”, stelt Jäger vast, maar het gaat niet alleen over de hoeveelheid middelen: ook over hoe deze verdeeld worden. “Principieel zou ik zeggen: zoveel mogelijk verschillende mensen moeten zoveel mogelijk verschillende voorstellingen kunnen maken.”

“Maar je wil ook niet dat iedereen dat moet doen met minder dan het minimum aan middelen”, zegt Ooms. “Je wil kunnen werken op een duurzame manier. Zodat je over vijf of tien of twintig jaar nog steeds zin hebt om een voorstelling te maken.”

Maar eerst is er het komende seizoen. “Ik houd nog steeds mijn hart een heel klein beetje vast, om eerlijk te zijn”, zegt Ooms. “Maar ik heb het gevoel dat de cultuursector na de vorige lockdowns een sterk punt heeft gemaakt en heeft bewezen dat het veilig kan – en dat theater voor veel mensen ook heel belangrijk is.”

Het TheaterFestival, van 2 t.e.m. 12 september op diverse locaties in Antwerpen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234