Dinsdag 07/04/2020

Indiana Jones

Het grootste compliment dat Spielberg ooit kreeg: drie vrienden maakten een remake van ‘Indiana Jones’

Eric Zala, Chris Strompolos en Jayson Lamb draaiden als tieners een frame-per-frame remake van 'Raiders of the Lost Arc'.Beeld RV Raiders of the Lost Arc fanfilm

‘Dit is het mooiste compliment dat ik ooit heb gekregen.’ Dat zei regisseur Steven Spielberg over Raiders of the Lost Ark: The Adaptation, een remake van de eerste Indiana Jones-film, gedraaid door drie tienerfans in de jaren 80. Hun waanzinnige verhaal wordt verteld in een nieuwe Netflix-documentaire.

Zoals zovele leeftijdsgenoten droomden zij ervan om ooit zelf filmmaker te worden. Eric Zala, Chris Strompolos en Jayson Lamb groeiden op in de jaren 80 met de films van Steven Spielberg en George Lucas. Geïnspireerd door de eerste Indiana Jones, Raiders of the Lost Ark, begonnen ze in de zomer van 1982 met een frame-per-frame-remake, als een soort liefdesbrief-op-betamax van hun favoriete blockbuster. Een project dat uiteindelijk zeven zomers zou duren, zonder helemaal in het opzet te slagen. De razend spannende scène waarin Indy onder de vleugel van een ronkend vliegtuig vecht tegen de kale nazi bleek net iets te hoog gemikt.

Links: een still uit de originele 'Raiders of the Lost Ark', rechts een still uit 'The Adaptation'.Beeld RV Raiders of the Lost Arc fanfilm

Het waanzinnige verhaal van de drie vrienden en hun fanfilm werd onlangs samengebald in de documentaire Raiders!: The Story of the Greatest Fan Film Ever Made, te zien op Netflix. Op het moment van de opnames had het volwassen trio zijn tienerlevenswerk weer opgepikt om voor eens en voor altijd te voltooien, mét een crowdfunding om de bewuste vliegtuigscène dan toch te kunnen inblikken. Kleiner spoiler: na veel zweten, zwoegen en smeken om extra verlofdagen is het hen ook gelukt.

Straf, want na wat afgepakte liefjes en andere ruzies verloren ze elkaar na de middelbare school uit het oog. Strompolos verloor zich in een ernstige methverslaving, Lamb vertrok op Tibetaanse meditatieretraite. Alleen Zala jaagde zijn droom nog na en draaide de award winnende kortfilm An Early Twilight. Een decennium later had iedereen het jeugdige project ver achter zich gelaten.

Nu of nooit

Op 14 december 2002 gebeurde er iets bijzonders. Tijdens het 24 uur durende nerdy filmfestival Butt-Numb-A-Thon in Austin, Texas werd Raiders of the Lost Ark: The Adaptation vertoond tijdens een gezamenlijk ontbijt. De aanwezigen vonden het schattig, drie kinderen die de opening van een cultklassieker naspeelden. Maar de scènes bleven zich aan elkaar rijgen. Wanneer de volgende vertoning moest starten, de première van The Lord of the Rings: The Two Towers, wou niemand de nieuwste van Peter Jackson meer zien. Die kwam later gewoon in de zalen, de Raiders-fanfilm niet.

Links: een still uit de originele 'Raiders of the Lost Ark', rechts een still uit 'The Adaptation'.Beeld RV Raiders of the Lost Arc fanfilm

“Ik heb nog jarenlang terugkerende dromen gehad dat we toch de airplane scene konden draaien, maar na tien jaar was ik ermee in het reine dat het er nooit van was gekomen”, vertelt Eric Zala ons aan de telefoon vanuit Mississippi. “Meer zelfs, toen Chris me benaderde of we onze film dan toch niet zouden afwerken, was ik eerst wat terughoudend. Ik werkte nog maar pas als kwaliteitsmanager bij een uitgever van videogames in Las Vegas, mijn leven viel eindelijk in de plooi. Ik had Chris en Jayson ook al lang niet meer gezien, dus ik wist niet of opnieuw samenwerken wel het beste idee was. Gelukkig heeft mijn vrouw me aangemoedigd om het toch te doen. En op datzelfde moment kwam de vraag van die documentairemakers of ze ons mochten interviewen. De tijd leek rijp, het was nu of nooit.”

Als bij toeval volgen de documentairemakers dus de drie vrienden van toen, in het volbrengen van hun gemeenschappelijke jeugddroom. En uit hun film blijkt vooral de gedrevenheid van Zala om de scène met die replica op ware grootte van dat nazivliegtuig tot een goed einde te brengen. Het weer zat tegen, en dat vrijwel de volledige negen uitgetrokken dagen van filmen. Met een bang hartje bleef Zala zijn baas op het thuisfront smeken om toch maar twee dagen langer vrij te krijgen.

Setfoto van de opname met de replica op ware grootte van het nazivliegtuig.Beeld RV Raiders of the Lost Arc fanfilm

Zala: “Mijn gevoel zei dat ik daar moest blijven, maar mijn baas dreigde me aan de deur te zetten als ik niet terugkwam. Ironisch genoeg was er op dat moment amper werk in de gamesector, maar in onze bedrijfscultuur is het niet de gewoonte dat medewerkers zoveel verlof hebben. Eigenlijk werd ik onder druk gezet om alles te laten vallen, voor niks. Finaal kreeg ik dan toch twee extra dagen tijd, nipt genoeg om alles in te blikken. Ik ben naar huis gevlogen, had nog net de tijd om het zand uit mijn haar te wassen, en was om 8 uur stipt op kantoor. Die laatste twee dagen hebben van mij een ander mens gemaakt, het deed me inzien dat die business écht niets voor mij was. Niet veel later heb ik zelf mijn ontslag gegeven.”

Assepoester-perfect

De tien daaropvolgende maanden reed Zala met zijn hele gezin het continent door, langs 65 steden, om er zijn verhaal van Raiders te verkondigen. “Mijn doel is om jonge mensen te inspireren”, zegt Zala. “Als dit project me iets heeft geleerd, is het wel dat het zinvol is om dromen na te jagen. Mensen neigen nogal snel te denken dat bepaalde doelen niet realistisch zijn, dat ze té Assepoester-perfect zijn om ooit waarheid te worden. Maar het zal je verbazen hoeveel er mogelijk wordt, wanneer je écht ergens je gedachten op hebt gezet. Al blijft de allermoeilijkste uitdaging het samenwerken met anderen, ook daar is ons verhaal een goed voorbeeld van.”

Eric Zala reed met zijn hele gezin met een mobilhome het continent door, langs 65 steden, om er zijn verhaal van ‘Raiders’ te verkondigen.Beeld RV Raiders of the Lost Arc fanfilm

Zo zijn de drie vandaag geen vrienden meer. “We waren alle drie enorm veranderd tegen de tijd dat we de vliegtuigscène draaiden”, aldus Zala. “Tegelijk waren we toen volwassen genoeg om door elkaars zwaktes heen te kunnen kijken. En onze vriendschap was dan wel legendarisch, maar zoals zoveel goede dingen is die tot een einde gekomen. Chris en ik zouden zelfs samen een bedrijfje beginnen, maar daar is opnieuw het leven tussengekomen en momenteel hebben we geen contact meer. Even voelde dat als een echtscheiding, met Raiders als ons kindje. Maar vandaag kan ik dat in perspectief plaatsen. Wat we samen hebben gedaan, is voor altijd. En intussen werk ik in de bibliotheek van een kuststadje in Mississippi, waar ik opnieuw kinderen probeer aan te moedigen om hun angsten te overwinnen om te doen wat ze willen doen.”

Maar wat gaf Zala nu zélf het meeste voldoening? Het feit dat fans zijn film per ongeluk hebben ontdekt en bejubeld sinds 2002? Of het voltooien van die jeugddroom met de bewuste vliegtuigscène? “Goh, dat is als vragen: wat wil je het liefst, wandelen op maan of de lotto winnen?”, vindt hij. “Na die eerste screening op Butt-Numb-A-Thon verscheen er online een allereerste review van Raiders of the Lost Ark: The Adaptation, geschreven door criticus Harry Knowles van Ain’t It Cool News. Hij omschreef onze film als ‘the greatest fan film ever made’, waar de titel van de documentaire op gebaseerd is. In het commentaarvak daaronder begonnen fans te discussiëren over ons verhaal, iemand dacht zelfs dat het een hoax was.”

Jayson Lamb, Steven Spielberg, Chris Strompolos en Eric ZalaBeeld RV Raiders of the Lost Arc fanfilm

Die bevestiging zette ook de deur open naar late night shows en een ontmoeting met regisseur Steven Spielberg zelf. Hij schreef de vrienden individueel een brief, bestempelde hun project als ‘het mooiste compliment’ dat hij ooit kreeg, en nodigde hen alle drie uit voor koffie. “Mocht er iemand aan de elfjarige Eric, Chris of Jason gezegd hebben dat er ooit mensen in België naar hun film zouden kijken, hadden ze zich doodgelachen. Laat staan dat we ooit Steven Spielberg zouden ontmoeten. We hadden geen ambitie, behalve dan plezier maken en het ding afwerken. Dat er op een spontane manier dan toch erkenning is gekomen, was een bijzonder fijn gevoel. Maar dat we onze film hebben afgewerkt, ondanks de wrevel, de jaren ertussen en de barre omstandigheden, dat gaf de meeste voldoening.”

Raiders!: The Story of the Greatest Fan Film Ever Made, te bekijken op Netflix.
Raiders of the Lost Ark: The Adaptation, te koop op zaladetours.com.

Wat zijn fanfilms?

Fanfilms zijn video’s die geïnspireerd worden op bestaande films. Ze worden zonder commerciële doeleinden gemaakt door liefhebbers, dus niet door de rechthebbenden of de makers van de originele bron, en bestaan al bijna even lang als het medium film zelf. Ze variëren enorm in kwaliteit, maar vaak ook in lengte. Zo circuleren er tal van filmpjes waarin beroemde scènes worden nagespeeld met legoblokjes, die zijn meestal kort en soms erg goed gemaakt. Vijf jaar geleden brachten vader Sean Willets en dochter Forrest Whaley zo Jurassic Park tot leven, en lokten meer dan 5 miljoen kijkers op YouTube. 

Maar sommige fans gaan nog verder, en maken een bestaande film integraal opnieuw. Zo’n remake van de eerste Toy Story, in het echte leven nagespeeld door twee vrienden uit Arizona, is intussen 28 miljoen keer bekeken. De Raiders of the Lost Ark-fanfilm wordt in dat genre aanzien als de beste ooit gemaakt. Online cijfers zijn er niet, omdat deze enkel op dvd wordt aangeboden en nog regelmatig wordt vertoond in bioscopen.

Verder worden ook nieuwe verhalen verfilmd, geschreven binnen een bestaande franchise. De bekendste voorbeelden bevinden zich in het Star Wars-universum. Het internet staat vol met fan fiction-films, iets wat studio Lucasfilm niet bestrijdt, maar net aanmoedigt met de Official Star Wars Fan Film Awards. Al zijn niet alle rechthebbenden zo happig op fanfilms. In de jaren 80 nam Paramount Pictures juridische stappen tegen de productie en verspreiding van Star Trek-fanfilms. Ook DC Comics zag liever geen films gebaseerd op hun personages, al keerde dat op voorwaarde dat de makers er geen geld aan verdienen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234