Donderdag 21/11/2019

Michaël R. Roskam

"Het ging al snel rond dat Gandolfini en ik elkaar graag zagen"

James 'Jim' Gandolfini en Michaël R. Roskam op de set van 'The Drop'. Beeld 2014 Twentieth Century Fox

Met 'The Drop' schreef regisseur Michaël R. Roskam Vlaamse geschiedenis als debutant in Hollywood. Tegelijk werd het James Gandolfini's laatste film.

Toen hij het scenario van 'The Drop' voor het eerst onder ogen kreeg, was het voor regisseur Michaël R. Roskam direct duidelijk. James Gandolfini, hij noemt hem Jim, was zijn eerste keuze voor de rol van Cousin Marv, eigenaar van een kroeg in Brooklyn die fungeert als doorgeefluik van de verdiensten van lokale criminelen. Marv werd Gandolfini's zwanenzang: de acteur die wereldfaam vergaarde als Tony Soprano overleed vorig jaar juni tijdens een vakantie in Italië aan de gevolgen van een hartaanval. Roskam (42), afgelopen donderdag tijdens een bezoek aan Amsterdam: "Het was een paar dagen na zijn dood: 's morgens was ik op zijn begrafenis, in de namiddag zat ik weer in de montagekamer, verder werken."

Michaël R. Roskam (de R. staat voor Reynders, de familienaam van zijn vader), de eerste Vlaming met een Amerikaanse studiofilm op zijn cv, praat bewonderend over zijn meest gelauwerde acteur. Een icoon noemt hij Gandolfini: ook Roskam kende hem voornamelijk als de legendarische Italiaans-Amerikaanse familieman, maffioso en psychopaat in 'The Sopranos'.

Andersom stond de Vlaming ook op de radar van Gandolfini. Met zijn spijkerharde debuutfilm 'Rundskop' (Oscarnominatie voor beste niet-Engelstalige film) maakte Roskam twee jaar geleden immers stevige indruk op de Amerikaanse filmwereld. "Ik vernam via via dat hij het scenario goed vond", zegt Roskam. "Het is een kleine wereld hè, Hollywood. Het ging al snel rond dat we elkaar graag zagen."

Hoe was dat, werken met een icoon?
"Het was ab-so-luut duidelijk, binnen één minuut, dat het een man was die zich niet terugplooide op status of ervaring. Geen automatische piloot, geen I'll do the trick. Integendeel. Jim begon met een wit canvas. Het was verfrissend en mooi om te zien, inspirerend voor Matthias en Tom ook (Schoenaerts en Hardy, red.), om te zien hoe zo iemand op de set stapt alsof het zijn eerste rol is."

"Onze eerste ontmoeting gebruikten we om het script volledig te deconstrueren op basis van zijn personage. Dus: wat doet Marv wanneer het in de film niet over hem gaat? We spraken over hoe hij tijdens die momenten in zijn café zat, zijn man cave, over zijn zoektocht naar geld, in hoeverre hij stilstaat bij de impact van zijn acties op vrienden en familie, wat de drogredenen zijn waarmee hij zichzelf overtuigt om zijn plannen uit te voeren. Jim was daar minutieus in. Hij was heel intens ook, in het begin."

Intens op welke manier?
"Een echt gedegen voorbereiding is voor acteurs vaak het moeilijkst. Dingen doen waarvan je nooit helemaal zeker weet of het klopt. Het creëren van een personage moet je zien als het kleurenmenu in Paint, zo'n regenboogbalkje waar je overheen kan scrollen. Elke kleur is een emotie, een manier van zijn. De subtiliteit en het gesofisticeerde van dat spectrum beheerste Jim volledig."

"Sommige acteurs spelen als de kleuren van een testbeeld: afgebakend geel, rood, blauw, groen. Bij hem was het echt een regenboog. Dat vraagt ten eerste toewijding, maar ook talent, ervaring en kwetsbaarheid. Hij moest er diep voor gaan. Bij elke scène moest hij opnieuw op zoek naar de exacte kleur in dat spectrum. Het is een heel talige film hè. De dialogen vormen geen spektakelt à la Tarantino. De kracht zit hem in wat de mensen letterlijk zeggen. De leugentjes, de terloopse opmerkingen. Dát maakte het intens."

Michaël R. Roskam samen met Noomi Rapace op de rode loper in Londen. Beeld GETTY

Bent u na Gandolfini's overlijden anders gaan nadenken over de samenwerking tussen acteur en regisseur?
"Die samenwerking heeft natuurlijk iets artificieels. Je creëert een band die in geen enkele andere omstandigheid zo snel kan groeien. Het natuurlijke karakter van zo'n relatie, het echte potentieel, haalt het kunstmatige karakter tijdens de samenwerking in. Tegen het einde van de shoot zit je eindelijk op een natuurlijke verhouding, als het goed is. Dat is de aard van de job. Je wordt zo snel mogelijk heel intens met elkaar, ook al ken je elkaar nauwelijks. Dat betekent ook dat je na verloop van tijd kan ontdekken dat die band fake blijkt, dat er geen klik bestaat. Met Jim was het: wauw, dit is echt."

U wordt geroemd als regisseur die zijn acteurs levensechte personages laat spelen. Hoe gaat u te werk?
"Ik spendeer zoveel mogelijk tijd aan wat ik character building noem. Voordat we gaan draaien, probeer ik zoveel mogelijk met de acteurs te praten over alles wat níét in het scenario staat, zoals ik dat deed met Jim. Noomi (Rapace, red.) en ik spraken tijdens onze eerste ontmoeting in Brussel acht uur met elkaar, constant. Over het leven, het dit en het dat. Met Tom heb ik ook lánge skypesessies gevoerd. Vervolgens ontmoet je elkaar in het echt en is het weer praten, praten, praten. Het is nodig om elkaar te leren kennen en te vertrouwen. Een acteur put voor zijn spel uit zijn eigen ervaringen, verlangens, levensvisie. Dat reflecteert zich in de film. Ik voel daardoor ook geen noodzaak tot repetities. Alles zit hem in de voorbereiding. Ik zeg altijd: on set, you pick up conversations, you don't start them. Als je op de set nog moet beginnen, ben je te laat."

In hoeverre biedt die voorbereiding uw acteurs extra ruimte voor improvisatie?
"Improvisatie is soms hard nodig om uit te zoeken hoe twee personages zich in een dialoog tot elkaar verhouden. Ik ben honderd procent voorbereid zodat ik voor honderd procent van gedachten kan veranderen. Ben je maar tachtig procent voorbereid, dan riskeer je twintig procent foutmarge. Een ideale regisseur is een regisseur die eigenlijk niets doet. Die niets meer hóeft te doen. Op het moment dat de camera's draaien zit hij op zijn stoel: hij is aanwezig, hij kijkt. Dan is het gewoon een beetje corrigeren. Kleine dingetjes, meer niet."

Inmiddels staat u model voor het succes van de Vlaamse cinema.
"Laat ik het zo zeggen: we staan onszelf toe af en toe een beetje trots te zijn op elkaar. Natuurlijk ben ik mij ervan bewust dat ik de eerste Vlaming ben die een Amerikaanse studiofilm maakt. Jullie maakten dat natuurlijk bijna dertig jaar geleden al mee, met Verhoeven. Ik ben blij dat het publiek en de pers het mij gunnen. Ik hoop dat het een weg plaveit voor jonge generaties om hetzelfde te doen. We zijn een klein land, maar we hoeven daardoor niet klein te denken."

James 'Jim' Gandolfini en Michaël R. Roskam op de set van 'The Drop' in New York. Beeld Wirelimage

U was of bent ook in de running om 'The Tiger' te regisseren, een thriller over een tijger die de bewoners van een Siberisch dorpje naar het leven staat, met Brad Pitt in de hoofdrol.
"Dat was een project waar we effectief mee bezig waren, maar door omstandigheden, waaronder het maken van 'The Drop', is dat on hold gegaan. Het is een verschrikkelijk moeilijk project. Darren Aronofsky, Guillermo Arriaga, ik, allemaal hebben we er onze tanden op stuk gebeten. Die film zal ooit wel worden gemaakt, door mij of iemand anders, maar ik ga nu eerst weer een Belgische film maken, 'Le Fidel'. Wat dan volgt, zullen we zien, zei de blinde tegen de dove."

U bent nog woonachtig in Brussel, maar u noemt uzelf nu achteloos in één adem met makers en scenaristen die de afgelopen jaren in Amerika een grote naam hebben opgebouwd.
"Hahaha. Oei. Ja, nu je het zegt. Het geeft aan hoe snel dit soort dingen dichtbij kunnen komen. Ik mag niet klagen, hè."

"NEEUUUH"

"Dude, let us work." Tom Hardy en Matthias Schoenaerts vroegen even tijd en ruimte voor zichzelf, toen regisseur Roskam enkele suggesties aandroeg tijdens de voorbereiding van de scène waarin Schoenaerts Hardy in een klein halletje bedreigt. Bestond het risico dat Roskam tijdens momenten als deze de controle over zijn acteurs zou verliezen? "Neeuuuh", zegt de regisseur. "Het was vanuit hen geen kwestie van: je weet het niet, laat ons het maar doen. Ze wilden een choreografie uittekenen, dat kan alleen door het te spelen. Het was als een dans. Ik ben daar totaal cool mee, heb ze anderhalf uur laten freewheelen. Het was juist prachtig om te zien. Ik sta dan te genieten hoor."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234