Woensdag 13/11/2019

Hello, Robot

'Hello, Robot' biedt een ongemakkelijke rondleiding door de toekomst

De eerste zaal van 'Hello, Robot', met een originele R2-D2 droid uit de eerste 'Star Wars' films. Beeld Mark Niedermann

U kon er deze week niet omheen: R2-D2 is in Gent. De droid uit Star Wars is een pronkstuk in Hello, Robot, een tentoonstelling in het Design Museum die toont hoe mens en machine steeds dichter bij elkaar komen door technologie.

R2-D2 is een dankbare binnenkomer. Hij pronkt te midden van andere herkenbare robots uit de popcultuur, van vintage speelgoed tot Kraftwerk. Maar nog voor de bezoeker wordt losgelaten in die sciencefictionwereld, krijgt hij al een eerste vraag in de maag gesplitst: ‘Heb jij al een robot ontmoet?’ Ons spontane antwoord: ‘Goh, nee’.

Vintage robotspeelgoed in 'Hello, Robot'. Beeld rv Andreas Sütterlin

Veertien zulke doordenkers vormen de rode draad doorheen de expositie. Die zijn niet digitaal, maar typografisch robotesk en subliem scenografisch uitwerkt. Toch hakken ze er vooral inhoudelijk steeds dieper in. Vanaf zaal twee zijn ze steeds moeilijker te beantwoorden. 

‘Kan een robot jouw job overnemen?' bijvoorbeeld. Een vraag die ook bij ons schrijvend beroep al eens geopperd wordt. In de ruimte staan toestellen die effectief bepaalde handelingen van de mens kunnen overnemen. In dialoog daarmee staan resultaten van dergelijk robotwerk, denk maar aan 3D-prints van digitale ontwerpen.

Intellectuele uitnodiging

Voor onze mentale rust zou het veel gezonder zijn om deze expo te beschouwen als een prachtig samenbrengen van die leuke objecten. Iets wat we ook mogen verwachten van een Design Museum. Maar wie ook durft in te gaan op de intellectuele uitnodiging van de typografische vragen, kan het bezoek tegelijk als erg confronterend, haast ongemakkelijk ervaren.

Zo hangt in zaal drie plots deze vraag boven ons hoofd: ‘Mag een robot voor jou zorgen?’ Het klinkt als iets dat wij in ons leven niet meer zullen meemaken. En toch, een verscheidenheid aan machinetjes bewijzen het tegendeel. 

Nee, er hangt geen robotarm boven de kribbe, maar we gebruiken wel slimme technologie om de baby in de gaten te houden. Vandaag is er ook Paro, een therapeutische robot voor dementerende ouderen in de vorm van een hoogst aaibare zeehond. Er zijn zelfs digitale toestelletjes op de markt die de – jawel – seksuele intimiteit bevorderen.

Paro, een therapeutische robot voor dementerende ouderen in de vorm van een hoogst aaibare zeehond. Beeld rv © AIST Japan

Tamagotchi

Geen toeval dat er in een hoekje een scène uit Her (2013) van Spike Jonze op repeat draait. Daarin wordt Theodore verliefd op een slim besturingssysteem met de stem van Scarlett Johansson. Los van die stem lijkt dat moeilijk te vatten. Een rationele mens hecht zich tot niet aan iets artificieels? Tot we de Tamagotchi zien liggen, en ons de scène uit Het eiland herinneren, met de stervende Lesley. 

Hello, Robot stelt dus vragen, en zadelt ons op met nóg meer vragen. Toch pretendeert het geen enkele vraag te beantwoorden. In een nevenprogramma worden de discussies wel aangegaan. Bovendien is het aan de bezoeker zélf om na te denken. Om te ontdekken dat een robot niet per se die Mensch Machine is waar Kraftwerk voor waarschuwde. En dat die allereerste vraag – ‘Heb jij al een robot ontmoet?’ – eigenlijk al wordt beantwoord door dat slimme toestel in onze broekzak.

Ethisch

Vandaag schrijven we krantenpagina’s vol over de ethische vraagstukken rond nieuwe technologie. Wat als artificiële intelligentie (AI) met andere AI begint te praten, en wij als mensen er niet meer aan te pas komen? Ook daar maakt Hello, Robot een cirkelbeweging naar de start, met de beroemde binnenkomer uit de Star Wars-wereld.

Musio, een robot in 'Hello, Robot' Beeld rv AKA, LLC

Geen mens die de bliepjes van R2-D2 kan ontcijferen. Daarvoor hebben we de vertalende droid C-3PO nodig. Dat komische filmduo is in wezen een fictieve illustratie van de door ons gevreesde AI. En dat is dubbel, want tegelijk zitten die twee robots voor altijd in ons hart. 

Met Hello, Robot speelt het Gentse Design Museum een klasse hoger dan het gewoon is. Dat is allicht te danken aan de samenwerking met het Museum voor Toegepaste Kunsten uit Wenen en het Vitra Design Museum in Weil am Rhein. Die zorgt niet alleen voor een machtige opstelling, maar ook voor een intellectueel uitdagen. Dit is meer dan wat leuke spullen. Hello, Robot wordt heel erg persoonlijk. 

Hello Robot, van 27/10 tot 15/04/18 in Design Museum Gent, designmuseumgent.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234