Zaterdag 25/06/2022

InterviewHelen Mirren

Helen Mirren keert terug naar jaren 60 in ‘The Duke’: ‘Die generatie heeft ongelooflijke pijn en tegenspoed gekend’

Helen Mirren speelt in 'The Duke' een brave huisvrouw met een ongewoon verhaal. 'Deze film brengt een generatie in beeld waarvan we intussen afscheid hebben moeten nemen.' Beeld Nick Wall
Helen Mirren speelt in 'The Duke' een brave huisvrouw met een ongewoon verhaal. 'Deze film brengt een generatie in beeld waarvan we intussen afscheid hebben moeten nemen.'Beeld Nick Wall

Ze heeft een adellijke titel en won een Oscar voor haar rol als de Queen, maar in The Duke acteert Helen Mirren (76) zonder royale allures. Deze Britse feelgoodfilm bracht de actrice terug naar de jaren 60: een tijd waarvan ze veel mist, maar niet het flagrante seksisme.

Lieven Trio

Acteren betekent ook: af en toe je ijdelheid volledig kunnen loslaten. In het echte leven is Helen Mirren op haar 76ste nog steeds een stralende verschijning – zelfs een haperende Zoom-verbinding krijgt haar charisma niet klein. Maar in haar nieuwste film The Duke, die zich afspeelt in 1961, begraaft ze die schoonheid vakkundig onder kleurloze schorten, een saaie bril en een doodbrave permanent.

Mirren speelt Dorothy Bunton, een stuurse huissloof die met lede ogen de quichoteske protestacties van haar man Kempton (gespeeld door Jim Broadbent) aanziet. Zij wil gewoon dat hij een job zoekt, maar hij is maar met één ding bezig: gratis tv-abonnementen afdwingen voor gepensioneerde Britten. Om de regering de arm om te wringen, zet hij drastische middelen in: Kempton reist naar Londen om er het Goya-schilderij The Duke of Wellington te stelen uit de National Gallery. Pas wanneer aan zijn eisen wordt voldaan, zal hij het ‘gegijzelde’ doek teruggeven.

Het is een waargebeurd verhaal, dat haar terugbracht naar het tijdperk van haar jeugd. “Het was heerlijk om me nog eens in de sixties onder te dompelen”, zegt Mirren. “Deze film brengt een generatie in beeld waarvan we intussen afscheid hebben moeten nemen: de generatie van mijn ouders, die de depressie na de Eerste Wereldoorlog beleefden, dan de Tweede Wereldoorlog meemaakten, en daarna een socialistische staat creëerden waarin mensen als ik ook een goede opleiding konden genieten. Terwijl mijn moeder zelf maar tot haar veertiende naar school kon gaan. Die generatie heeft ongelooflijke pijn en tegenspoed gekend, maar boetseerde daaruit een veilige, succesvolle wereld. We hebben veel te danken aan hen, aan de Kempton-Buntons. In de wereld van vandaag mis ik soms de opofferingsgezindheid van die generatie.”

Afleidende boezem

Al zijn er ook zaken van toen die Mirren hoegenaamd niet mist. Zoals het flagrante seksisme van die tijd. Op sociale media dook enkele jaren geleden een fragment uit een BBC-interview uit 1975 op, waarin de dan dertigjarige Mirren te gast is bij de bekende talkshowhost Michael Parkinson. Die vestigt in zijn inleiding meteen de aandacht op Mirrens “sletterige” uitstraling, en vraagt haar vervolgens of haar “gereedschap” geen obstakel is om serieus genomen te worden als actrice. Enigszins uit haar lood geslagen maar erg ad rem vraagt Mirren hem om te verduidelijken wat hij bedoelt met “gereedschap”, waarna Parkinson een ostentatieve blik op haar boezem werpt. “Bedoel je dat serieuze actrices geen grote borsten mogen hebben?”, vraagt ze uitdagend. “Ze kunnen misschien wel afleiden van de vertolking”, luidt zijn botte antwoord.

Helen Mirren: 'Menselijkheid, los van alle uiterlijke factoren, is waar ik in ieder personage naar op zoek ga.' Beeld Getty Images
Helen Mirren: 'Menselijkheid, los van alle uiterlijke factoren, is waar ik in ieder personage naar op zoek ga.'Beeld Getty Images

Mirren glimlacht wanneer we haar complimenteren met de intelligente, rustige manier waarop ze Parkinson in 1975 op zijn plaats zette. “Toen ik het fragment onlangs terugzag, was ik eigenlijk ook aangenaam verrast door mezelf. Ik probeerde zijn seksistische vragen met humor te pareren. Maar weet je dat ik toen degene was die kritiek kreeg voor dat interview? Omdat ik hem lik op stuk gaf, en dat werd je als vrouw niet geacht te doen. Maar vandaag kijkt men met andere ogen naar dat interview, en ziet men in dat hij fout was.”

Zou ze even vriendelijk gebleven zijn als ze anno 2022 dertig was, en een interviewer haar op die manier bejegende? “Ik zou nu nog wel wat scherper reageren”, grinnikt ze.

Het oude BBC-interview illustreert niet alleen de tijdgeest van toen, maar ook het feit dat Helen Mirren in de jaren 70 nog lang niet dezelfde status had als nu. Pas in de tweede helft van haar carrière werd ze het monument dat ze vandaag is, dankzij rollen in de detectiveserie Prime Suspect, en films als Gosford Park en vooral The Queen. Die laatste leverde haar in 2007 een Oscar op, en een eeuwige associatie met koningin Elizabeth II. Mirren wordt sindsdien zelf bijna als royalty beschouwd – ze heeft in Engeland bovendien de adellijke titel Dame, en sinds 2013 ook haar eigen ster op de Hollywood Walk of Fame, zowat de koninklijke galerij van de filmwereld.

Eén bad per week

Het contrast met haar jeugd kon niet groter zijn: Mirren komt uit een eenvoudig gezin dat op de rand van de armoede balanceerde. In The Hollywood Reporter getuigde ze dat zij en haar broer en zus maar één keer per week in bad konden, omdat warm water te duur was. Haar vader was een taxichauffeur, die in Rusland geboren werd als Vasili Petrovitsj Mironov. Op jonge leeftijd ontvluchtte hij met zijn ouders de bolsjewistische revolutie richting Engeland, waar hij later de achternaam van zijn gezin zou verengelsen.

Met die achtergrond lijkt het logisch dat Mirren zich meer met Dorothy Bunton zou kunnen identificeren dan met de Queen. “Op het eerste gezicht is dat inderdaad zo”, beaamt Mirren, “maar als je Elizabeth Windsor uit haar paleis haalt en Dorothy Bunton uit haar steegje, dan hou je gewoon twee mensen over, met wie ik precies evenveel gemeen heb. Die menselijkheid, los van alle uiterlijke factoren, is waar ik in ieder personage naar op zoek ga.”

‘The Duke’ (***) speelt vanaf 20/04 in de bioscoop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234