Woensdag 22/01/2020

Literatuur

Harper Lee in 10 cijfers

Beeld Getty Images

Harper Lee is overleden op 89-jarige leeftijd. Naar aanleiding van de release van 'Go set a watchman' verscheen vorig jaar dit stuk in De Morgen.

***

Nooit gedacht dat de verschijning van een boek van een 89-jarige dame wereldwijd zoveel beroering zou veroorzaken. Portret van de legende Harper Lee in tien cijfers.

6 jaar

6 jaar is Jean Louise Finch alias Scout, het hoofdpersonage van To Kill a Mockingbird, uit wier perspectief het verhaal wordt verteld. Scout is de dochter van de rechtschapen advocaat én alleenstaande ouder Atticus Finch. Ook Harper Lee (°1926) is de dochter van een advocaat. In de jaren 30 woonde Lee talloze pleidooien van haar vader bij. Het fictieve stadje Maycomb is overduidelijk geïnspireerd op Monroeville, haar geboorteplaats in Alabama. In To Kill a Mockingbird neemt advocaat Finch het op voor een ten onrechte ter dood veroordeelde zwarte man, die schuldig is van de verkrachting van een blanke vrouw. Het slachtoffer blijkt de misdaad uiteindelijk verzonnen te hebben. "Toen de roman uitkwam, moest de zwarte burgerrechtenbeweging nog op stoom komen. Het was zeer ongebruikelijk om zo'n verhaal te horen uit de mond van een blanke jonge vrouw uit het diepe zuiden van Alabama", stelt biograaf Mary Murphy.

Beeld kos

40 miljoen stuks

40 miljoen stuks schoven er sinds de verschijning op 11 juli 1960 over de toonbank van To Kill a Mockingbird. Het boek werd in 1961 bekroond met de Pulitzer Prize, uitzonderlijk voor een debuut. De roman prijkte 98 weken aan één stuk in de bestsellerslijsten van The New York Times en vertalingen in veertig talen volgden. Harper Lees Mockingbird overtreft nog steeds moeiteloos de verkoop van twee andere Amerikaanse literatuurklassiekers: The Catcher in the Rye van J.D. Salinger en The Great Gatsby van F. Scott Fitzgerald. Aan royalty's levert de roman haar jaarlijks een appeltje voor de dorst van 3,2 miljoen dollar op.

In de verfilming van 'To Kill a Mockingbird' nam Gregory Peck de rol van Atticus Finch op zich. Beeld Getty Images

3 oscars

3 Oscars oogstte de geruchtmakende verfilming uit 1962 van regisseur Robert Mulligan met Gregory Peck als Atticus Finch. Peck kreeg zijn eerste Oscar als beste acteur, Horton Foote werd gelauwerd vanwege de beste scenario-adaptatie en ook de artdirectors en decorbouwers deelden in de Oscars. Het armoedige stadje Maycomb werd compleet nagebouwd op de set van Universal Studios.

30.000 bezoekers per jaar

30.000 bezoekers per jaar lokt het stadje Monroeville met toeristen die door de straten struinen, om er de atmosfeer van To Kill a Mockingbird op te snuiven. Je hebt de Mockingbird Inn & Suites, Radley's Fountain Grille (vernoemd naar het personage Boo Radley) en zelfs garagist Lee Motor Co, die een spotvogel op zijn witte bakstenen muur heeft geschilderd. Maar opdringerige fans die denken een glimp van Lee zelf te kunnen opvangen, zijn eraan voor de moeite. Een veiligheidsagent waakt over het home The Meadows, waar ze verblijft.

89 jaar

89 jaar is de schrijfster. Ze is vergeetachtig, heeft gezichtsproblemen en is vrijwel doof, na een beroerte eind 2007. Al decennialang leidt Lee een erg teruggetrokken leven, zonder dat je haar evenwel een echte kluizenaar kunt noemen. Haar laatste, langdurige interview dateert uit 1964 met The Mail on Sunday. Nelle Harper Lee was de jongste van vijf kinderen en gold als een tomboy die in haar jeugd lak had aan meisjesachtige kleren en make-up. Tijdens haar studie aan de universiteit van Alabama stond ze al bekend als een loner, hoewel ze er gesmaakte bijdragen schreef voor het humoristische magazine Rammer Jammer, waar ze een poosje hoofdredacteur van werd. Haar studie rechten, in het voetspoor van haar vader, verzaakte ze om haar schrijversdroom na te jagen. Ze kwam onder meer aan de kost aan de reserveerbalie van Eastern Air Lines en British Overseas Airways Corporation. Harper Lees 'literaire' ontdekking gebeurde door Tay Hohoff, werkzaam bij uitgeverij J.B. Lippincott & Co. Hohoff las het vroege manuscript van Go Set a Watchman, een verhaal over de 26-jarige Scout, die in het midden van de jaren 50 een bezoek brengt aan haar vader. Hohoff zag nog veel losse eindjes en overtuigde Lee om het boek te herschrijven vanuit het perspectief van een kind. Na een writer's block en bergen frustratie gooide Lee het manuscript zelfs uit het raam van haar New Yorkse appartement. Twee jaar later verscheen To Kill a Mockingbird. De rest is geschiedenis.

Beeld kos

55 jaar stilte

55 jaar schrijversstilte omgaf Harper Lee. Nu maakt ze een comeback met een tekst die in feite geschreven is vóór To Kill a Mockingbird, maar er dus tegelijk een vervolg op is. Hoe is het zover gekomen? Lee vond dat ze 'uitverteld' was na To Kill a Mockingbird en voelde totaal niet de aandrang om er iets aan toe te voegen. Maar vorig jaar bleek er nog een manuscript te bestaan. Het was Tonja Carter, advocate en vriendin van Harper Lee, die het aantrof in een kluis in haar huis in Alabama. Go Set a Watchman was vastgehecht aan het originele manuscript van To Kill a Mockingbird. Carter bezorgde het aan Andrew Nurnberg, de agent van Lee. Het duo kon de schrijfster overhalen om het te publiceren.

3 februari

3 februari 2015: Lee verspreidde via haar advocate een bericht dat Go Set a Watchman op 14 juli wereldwijd het licht zou zien. Meteen ontstond commotie: The New York Times signaleerde dat het manuscript al in 2011 onder ogen kwam van een expert van Sotheby's. Carter was er toen ook bij, maar beweert dat ze toen het handschrift niet ontdekte. Op dat moment beheerde Alice, de zus van Harper Lee, nog de rechten van haar oeuvre. Ze overleed op 103-jarige leeftijd in november 2014. Had Carter misbruik gemaakt van Lees gezondheidstoestand? Het kwam zo ver dat de gezondheidsdienst van Alabama een onderzoek instelde naar 'elder abuse'. Maar het onderzoek wees geen onregelmatigheden uit. Lee zou onbetwistbaar achter de publicatie staan.

Beeld kos

7 juli

7 juli 2015: Lee ontving bij een etentje in de Prop & Gavel, het restaurant van Tonja Carter en haar man, het eerste exemplaar uit handen van de uitgevers. Ze signeerde zelfs, leek vrolijk en opgetogen, vertellen getuigen. Op de vraag of ze ooit had verwacht dat het boek zou verschijnen, liet ze weten: "Of course I did, don't be silly."

2 miljoen exemplaren

2 miljoen exemplaren werden er op voorhand gedrukt van Go Set a Watchman. Daarmee overvleugelt de onhippe Lee de verkoop van het laatste Hunger Games-boek én overtroeft ze meer dan tweemaal de laatste Game of Thrones-release.

1966: breuk met Truman Capote

1966 in dat jaar ontstond er een breuk tussen Harper Lee en haar collega-schrijver en jeugdvriend Truman Capote. Capote en Lee groeiden allebei op in Monroeville. Tomboy Lee nam de verwijfde Capote - toen nog Truman Persons - onder haar vleugels. Een tijdlang deed zelfs de ronde dat Harper Lee zich had teruggetrokken uit het publieke leven omdat To Kill a Mockingbird in werkelijkheid uit Capotes pen zou zijn gevloeid. Dat bleek een fabeltje. Wel werkten Lee en Capote intens samen aan zijn befaamde true crime-roman In Cold Blood (1966). Later trad er verkoeling op tussen het duo. Naar verluidt omdat Capote was 'vergeten' Lees aandeel in het boek te vermelden. Capote droeg zijn boek aan haar op, maar over haar research repte hij met geen woord.

Dit stuk verscheen op 15/7/2015 in De Morgen.

Beeld © DONALD UHRBROCK/ GETTY IMAGES
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234