Dinsdag 18/06/2019

Filmmuziek

Hans Zimmer: "Ik weet niet wat er met Jóhann Jóhannsson is misgelopen”

Beeld MasterClass

Omdat zijn muziek te vaak slecht wordt opgevoerd, stelde filmcomponist Hans Zimmer zelf een programma samen met zijn mooiste soundtracks. Toch zal hij het concert in Paleis 12 in Brussel niet zelf dirigeren. Daar houdt hij niet van. Bovendien heeft hij het te druk met het componeren van muziek, zoals onlangs nog voor Steve McQueens Widows.

Hij is op alle vlakken een atypische filmcomponist. Hans Zimmer (61) houdt niet van Hollywood, maar is verantwoordelijk voor de muziek bij grootse producties als The Lion KingThe Da Vinci Code en de Batman-reeks van Christopher Nolan. Hij houdt niet van dirigeren, dus staat hij de baton steevast aan anderen af, zelfs voor zijn eigen rondreizende concertreeks. En waar collega’s vaak in de laatste fase van het productieproces betrokken worden, wil hij er van het prille begin bij zijn.

Zimmer noemt het zijn beproefde methode. “Eerst praat ik uren met de regisseur om te weten waar de film naartoe gaat. Dan sluit ik me af, en focus ik op het schrijven van een lange suite. Die melodie is mijn visie, mijn versie van de film, nog voor er iets is gedraaid. De rest is afwerking.”

Helaas lukt dat niet altijd. Zo zei de Duitser vorig jaar op de valreep toe om
Blade Runner 2049 van muziek te voorzien. Nochtans had de IJslandse componist Jóhann Jóhannsson op dat moment al een score klaar. Om onduidelijke redenen werd die naar de prullenmand verwezen. Even later kwam Jóhannsson om na een overdosis. Wat is daar gebeurd?

Zimmer zwijgt. “Ik was goed bevriend met Jóhann, hij nam ook regelmatig op in mijn studio”, zegt hij na lang nadenken. “Tot de dag van vandaag weet ik niet wat daar is misgelopen. Soms werkt het, soms niet. Op een dag belde editor Joe Walker me om mijn hulp te vragen. Ik zou de dag erop op tournee vertrekken, het was onmogelijk, dus heb ik bedankt. Maar tien minuten na dat telefoontje – zo herinner ik het me toch – stonden Joe en regisseur Denis Villeneuve aan mijn deur.”

Of het een verschil zou maken als Benjamin Wallfisch mee zou componeren? Dat was hun compromisvoorstel. “Dezelfde avond hebben we samen de film gezien. Ik heb geen woord gezegd, maar wat ik voelde heb ik instant op mijn piano gespeeld. De dag erop ben ik vertrokken, zoals gepland. En tijdens mijn tien dagen rust tussendoor heb ik de score afwerkt, al telefonerend met Benjamin. Achteraf bekeken had ik het misschien anders aangepakt, maar er was geen tijd. Serieus, dat Blade Runner-verhaal is te gek voor woorden.”

Hans Zimmer praat in Londen over zijn nakende passage in Paleis 12. Of beter, het programma dat hij samenstelde en herschreef, maar niet zelf wou dirigeren. Beeld RV/KAI HEIMBERG

Dikke cheque

Wanneer gaat Zimmer in normale omstandigheden overstag? Is het bij een goed script? Of een dikke cheque? “Niets van dat alles”, zegt hij. “Ik wil een goede regisseur, een fijne persoon met wie ik een flink deel van mijn leven wil doorbrengen. Iemand met wie ik een goed gesprek kan hebben, ook over zaken die niets met de film te maken hebben. Neem nu Batman: dat waren drie films, of in totaal twaalf jaar samenwerken met Christopher Nolan. Dan denk je twee keer na of je levenskwaliteit in die periode wel optimaal zal zijn.”

Het maakt zelfs niet uit of die cineasten ook de makkelijkste kerels zijn om mee samen te werken. Alleen Nolan “weet exact wat hij wil”. Terrence Malick “kan geen beslissingen nemen” en Ridley Scott “is blij met alles wat ik doe”. 

En nu is er Steve McQueen, voor wiens Widows hij zopas de muziek schreef. Zimmer: “Steve is een groot artiest, maar ook een man die me ruimte geeft om zelf mijn ding te doen. Ik beschouw het als een wisselwerking. Wanneer hij een scène draait, schrijft hij als het ware een eigen melodie. Het enige wat ik doe, is dat orkestreren. Ik ben diep beïnvloed door wat hij doet, maar ook door het werk van de cinematograaf of de editor. In mijn hoofd zitten we allemaal in de band. Steve speelt dan wel geen instrument, maar hij is deel van het ensemble.”

Hans Zimmer op de Britse première van ‘Widows’. Beeld EPA

Het verklaart ook waarom Zimmer steeds vaker soundscapes aflevert in plaats van soundtracks. Neem nu Nolans WOII-epos Dunkirk (2017), waarin het geluid van voorbijscherende vliegtuigen van de Luftwaffe haast in de score verwerkt leek. Volgens dirigent en componist Dirk Brossé wordt in het vak gesproken over het pre- en het post-Zimmer-tijdperk. Hij was een van de eersten om de bruitage – de geluidseffecten – van een film te integreren in zijn scores, maar ook om de symfonische en de elektronische wereld te versmelten. 

Voelt hij zich die pionier? Zimmer lacht de vraag weg. 
“Ja, ik ben een pionier. Ik heb als componist de telefoon gepakt, de kerel van de geluidseffecten gebeld en gevraagd of hij wou langskomen om te horen waar ik mee bezig was. We moeten filmmuziek holistisch benaderen. Daarom wil ik weten welke kleuren de cameraman gaat gebruiken. Geluid en kleur gaan hand in hand.”

De beste drugs

Tijdens The World of Hans Zimmer, het door de componist gecureerde concert dat volgend jaar in Paleis 12 passeert, is het vooral de muziek die spreekt. Daarom wil hij geen filmbeelden, maar digitaal gekleurde visuals. En het dirigeren laat hij opnieuw over aan Gavin Greenaway, de Brit die de meeste van zijn scores heeft opgenomen.

Tijdens de 'Hans Zimmer Live’-tournee speelde Zimmer zelf mee. Nu vertrouwt hij de baton toe aan Gavin Greenaway, die de meeste opnames van zijn scores dirigeerde. Beeld Photo News

“Vroeger had ik enorm veel last van pleinvrees”, zegt Zimmer. “Tot ik twee jaar geleden als gitarist mee ging touren voor Hans Zimmer Live. Daar heb ik geleerd dat de beste drugs simpelweg adrenaline zijn. Toch wil ik niet zelf dirigeren. Er is maar één ding enger dan voor een publiek staan: voor een orkest staan. Ik kan begrijpen dat andere componisten daar plezier aan beleven. Ik niet. Op het vlak van componeren ben ik een storyteller, dat is mijn ding.”

Iedereen kan zijn muziek op een podium brengen, maar daarom niet goed. Zo tourt er momenteel een show onder de noemer
John Williams vs Hans Zimmer, die in oktober ook in ons land te zien was. Zimmer wordt kwaad wanneer we het oprakelen.

“Dat heeft niks met John of mij te maken! Ik ben het pas te weten gekomen toen ik erover las in de krant. De arrangementen die ze gebruiken zijn niet juist, dus kan de show ook niet goed zijn. Zowel John als ik leven nog. Is het dan zo veel gevraagd om ons even op te bellen en te vragen: moet dat nu een do zijn, of een do kruis?”

Zimmer geeft een voorbeeld. Een stuk uit Pirates of the Caribbean nam destijds zes dagen in beslag om op te nemen, instrument per instrument. “Ik heb hen dat nooit verteld, maar het orkest speelt dat stuk nu in één keer, live. Die partituur kon dus wel wat verbetering verdragen. Het is belachelijk om dat in de opgenomen versie te willen brengen.”

The World of Hans Zimmer, op 31/3 in Paleis 12 (Brussel) en op 9/11 in het Sportpaleis (Antwerpen). greenhousetalent.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden