Zondag 31/05/2020

FotografieProject The Female Gaze

Haal het werk van deze 58 vrouwelijke fotografen in huis en steun slachtoffers van huiselijk of seksueel geweld

Ilvy Njiokiktjien is een van de deelnemende fotografen aan The Female Gaze.Beeld Ilvy Njiokiktjien

Achtenvijftig vrouwelijke fotografen uit de Benelux verenigen zich voor het online-initiatief The Female Gaze. Om geld in te zamelen voor slachtoffers van huiselijk geweld. ‘Fotografie is ook een vorm van empowerment.’

“Misschien ben ik wel een beetje gek”, lacht Ans Brys. Sinds de lockdown heeft de Antwerpse fotografe, die voor onder meer NRC-Handelsblad werkt, geen opdrachten meer. “Financieel is het moeilijk. Ik ben ook ziek geweest en moest in quarantaine. Maar ach, ik heb wél nog een dak boven mijn hoofd.” 

Zo gingen Brys’ gedachten uit naar wie het véél zwaarder voor de kiezen krijgt. “Ik dacht vaak aan al die vrouwen die tijdens de quarantaine kampen met huiselijk of seksueel geweld én uitbuiting. Hoe verschrikkelijk het moet zijn als je geen veilige plek hebt. Wat kon ik voor hen doen, vroeg ik me af.” 

Werk van The Female Gaze-initiatiefneemster Ans Brys.Beeld RV Ans Brys

De geëngageerde Brys broedde op een actie, samen met vrouwelijke fotografen. In een mum van tijd zette ze The Female Gaze op poten, een online-initiatief waarvoor ze 58 collega’s uit de hele Benelux wist te charteren, van Magnum-fotografe Bieke Depoorter, Lieve Blancquaert, Danielle van Zadelhoff tot Katrijn Van Giel, Sanne De Wilde, Josefien Tondeleir of Murielle Victorine Scherre. “Alle fotografen bieden een print aan, waarvan de opbrengst gaat naar drie organisaties voor vrouwen in moeilijkheden, waaronder N(e)st. Ook Canon Belgium sprong direct mee op de kar”, verduidelijkt Brys. Zo kun je voor de bescheiden prijs van 125 euro topfotografie in huis halen.

“The Female Gaze is absoluut niet anti-mannen”, haast Brys zich te zeggen. “Het was gewoon tijd om iets concreet te doen voor vrouwen achter de façades, mét vrouwen. 

“Bij het verzamelen van de beelden viel me ook op hoe verfrissend de vrouwelijke blik is: een fragiliteit in de manier van kijken, een soort verstilling, emotie en intimiteit. Vrouwen zijn attenter voor de relatie tussen de fotograaf en hun onderwerp. Het is niet zomaar klikken én hup, weer verder. Er straalt een grotere verantwoordelijkheid en betrokkenheid vanaf.” 

Werk van Danielle van Zadelhoff.Beeld RV danielle vanzadelhoff

Brys hoopt dat vrouwelijke fotografie meer armslag krijgt. “Tweehonderd jaar lang is fotografie grotendeels gedomineerd door mannen. Nu voel je bij agentschappen en redacteuren meer aandacht voor dat genderevenwicht. Maar het gaat heel traag. 

“Vrouwen haken ook sneller af. Als docent in Sint-Lucas vond ik het zorgwekkend dat drie vierde van de starters in het eerste jaar meisjes waren, van wie zowat twee derde afstudeerde. Maar in het werkveld zie je hen veel schaarser aanwezig. Er is nog altijd dat gevoel van onzekerheid en minderwaardigheid. Twijfels waar mannelijke fotografen minder last lijken van te hebben”, stelt Brys vast.

Beeldenbombardement

Lieve Blancquaert is een van de paradepaardjes van The Female Gaze. Ze heeft in haar oeuvre altijd de menselijke factor sterk benadrukt, net als het vrouw-zijn, van Wedding Day via Birth Day tot het recente Circle of Life. Voor haar volgende (tv-)project gaat ze met gender en seksualiteit aan de slag. 

“Geen twijfel mogelijk: ik moest hieraan meewerken”, zegt Blancquaert. Wat verstaat ze zelf onder de vrouwelijke fotoblik? “Ik vind dat een oprecht moeilijke vraag. Voor mij heeft dat niet direct iets te maken met het kijken door vrouwenogen. Ook mannen kunnen dezelfde affiniteit of gevoeligheid tentoonspreiden in hun fotowerk én vrouwelijke thema’s delicaat aanpakken.” 

Maar, zegt Blancquaert, op haar reizen ondervindt ze het telkens weer aan den lijve: “De behoefte om rond vrouwen in mijn fotografie te werken is simpel: 75 procent van de wereldwijde armoede is gesitueerd bij vrouwen. En dat leidt tot machtsmisbruik, discriminatie, afhankelijkheid van mannen... Dat maakt ons zo zwak. Het is een structureel probleem dat ik via beelden wil blootleggen. Dat triggert me en geeft me de drive om verder te doen. 

“En je ziet het ook hier bij ons. Vrouwen uit de migratie zijn dikwijls kwetsbaarder, maar in vluchthuizen merk je ook dat Belgische vrouwen vaak mishandeld worden.” 

Werk van Magnum-fotograaf Bieke Depoorter.Beeld RV ©Bieke Depoorter / Magnum Photo

Toch staat Blancquaert bekend om haar eerder genuanceerde manier van portretteren. ‘Zacht fotograferen met harde thema’s’, kunnen we het zo samenvatten? “Ja”, zegt ze. “Er is tegenwoordig een beeldenbombardement aan de gang. Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat krijgen we op onze smartphone foto’s op ons netvlies, tot onze emmer vol is. Ik vraag me daarom af wat ons nog wel raakt. In die zin kies ik inderdaad voor een rustiger, afstandelijke aanpak, al ga ik de confrontatie niet uit de weg. 

“Dat zint niet iedereen. Vlak voor je mij belde, kreeg ik weer eens een trollen-Messenger-bericht binnen: ‘Je bent een achterlijk links wijf’, stond er deze keer. Om maar te zeggen dat het er almaar gepolariseerder aan toegaat.”

Vrouwen die terugkijken

Ook Carmen De Vos is present bij dit project. Zij maakte naam met frivolere, soms erotische polaroids waarin het (vrouwelijke) lichaam zijn zinnen mag uitleven, al dan niet geprangd in fijnbesnaarde lingerie. “Dit gaat over empowerment, dat bevalt me”, zegt ze. 

De Vos heeft een boon voor zelfbewuste vrouwen. “De traditionele man verwacht dat vrouwen naar hem kijken in a pleasing way, toegankelijk en beschikbaar. Maar in mijn fotografie kijkt de vrouw terug, het is een dynamiek, een wisselwerking. Tijdens een shoot tast ik soms grenzen af, eerst nog behoedzaam en met een zekere schroom, tot ik zelf weleens de touwtjes uit handen geef. Aan mijn modellen, die hun eigen kracht uitstralen.” 

Het is overigens veel moeilijker om een blote man te fotograferen dan een naakte vrouw, zegt ze stellig. “Mannen hebben niet geleerd om zich te etaleren, ze zijn ongeïnteresseerd. Terwijl vrouwen weliswaar sneller willen behagen, maar daardoor ook gewend zijn zich meer te tonen.”

De actie loopt tot 14 juni. www.thefemalegaze.works

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234