Vrijdag 27/05/2022

InterviewGuillermo Del Toro

Guillermo del Toro na het Oscar-succes: ‘Ik ben geen underdog meer, maar wel nog steeds een weirdo’

Guillermo del Toro Beeld GC Images
Guillermo del ToroBeeld GC Images

Vier jaar geleden was Guillermo Del Toro (57) de onwaarschijnlijke triomfator op de Oscars. Nu is hij terug met het stijlvolle ‘Nightmare Alley’, zijn versie van een film noir, waarin de mens het monster van dienst is. Een gesprek over Del Toro’s moeilijke verhouding met succes, en hoe de apocalyps al achter ons ligt.

Lieven Trio

Sommige kinderen vinden ridders cool, anderen kicken op prinsessen, brandweerlui of Power Rangers. En dan heb je de Mexicaanse regisseur Guillermo Del Toro: zijn grote jeugdidool was het monster van Frankenstein. Nauwelijks zes jaar was hij toen hij de iconische horrorfilm uit 1931 ontdekte, en tranen in de ogen kreeg: de bleke, blonde jongen uit Guadalajara herkende zichzelf in het afzichtelijke, met littekens bezaaide schepsel dat Boris Karloff zo aandoenlijk tot leven bracht.

Del Toro groeide op bij zijn diepgelovige grootmoeder, terwijl zijn ouders voortdurend aan het werk waren. Hij was een angstig kind, dat niet alleen gepest werd op school, maar ook ’s nachts in bed geplaagd werd door levensechte horrordromen. Overdag dacht hij dan weer voortdurend dat hij stervende was – in een interview met The Hollywood Reporter omschreef hij zichzelf als “de jongste hypochonder ter wereld”.

Alsof dat nog niet genoeg was, was zijn eigen oma dusdanig verontrust door de macabere fantasie die hij al op erg jonge leeftijd ontwikkelde, dat ze hem verschillende keren aan een uitdrijvingsritueel onderwierp. Geen wonder dat Del Toro zich steeds meer ging identificeren met de monsters die hij in films zag.

Toen Del Toro later zelf regisseur werd, plaatste hij monsters en buitenbeentjes steevast centraal in zijn werk. Al van bij zijn debuut, de vampierfilm Cronos, ging de sympathie van de maker duidelijk uit naar wezens die anderen doen huiveren. Met films als The Devil’s Backbone en Pan’s Labyrinth groeide Del Toro uit tot de patroonheilige van verschoppelingen en underdogs. En als Mexicaan in Hollywood, met een voorliefde voor nerdy genre-elementen dan nog, bekleedde hij zelf ook lange tijd die rol in de filmindustrie.

Weirdo

Maar is dat niet helemaal gekeerd, sinds Del Toro vier Oscars won (waaronder die voor beste film en beste regie) met zijn alom geliefde sprookje The Shape of Water, over de romance tussen een poetsvrouw en een zeemonster? Het is de eerste vraag die we hem stellen, tijdens een videogesprek naar aanleiding van zijn nieuwe film Nightmare Alley, een prachtige film noir over een circusartiest die zich een weg naar de top bluft als zelfverklaard medium. “Wel, ik ben misschien geen underdog meer nu, maar wel nog altijd een weirdo”, grinnikt Del Toro vanuit Los Angeles, achterover leunend in een comfortabele zetel. “Ik ben heel erg op mijn hoede voor succes, zowel in mijn leven als in mijn carrière. Ik zie het als een vergif. Daarom voel ik me telkens weer verplicht om de film te maken die me het meest beangstigt. Dat heb ik altijd gedaan: zo ging ik bijvoorbeeld van een kleine film als The Devil’s Backbone naar een grote, enge actiefilm (‘Blade II’, uit 2002, LT).”

Rooney Mara en Bradley Cooper in 'Nightmare Alley'.  Beeld RV
Rooney Mara en Bradley Cooper in 'Nightmare Alley'.Beeld RV

Na de Oscar-triomf van The Shape of Water – een film die hij ondanks de imposante decors en speciale effecten voor een bescheiden budget van 19 miljoen dollar draaide – had Del Toro wellicht met gemak een blockbuster kunnen maken die het tienvoud zou kosten. Maar dat ligt dus niet in zijn aard: “Nightmare Alley is een heel ambitieuze film, die een bepaald historisch tijdperk recreëert, maar tegelijk in een fantastische sfeer baadt. En dan ook nog een brutaal einde heeft. Eigenlijk is het een film die 100 miljoen dollar zou moeten kosten, maar omdat ik hem in alle vrijheid wou kunnen maken, heb ik het voor 60 miljoen gedaan. Wat alweer behoorlijk krap is. Maar dat ik toch dat budget bijeen heb gekregen, voor zo’n volwassen film, is wel volledig te danken aan de Oscarwinst met The Shape of Water.

De inspiratie voor Nightmare Alley vond Del Toro in het gelijknamige boek van William Lindsay Gresham uit 1946, dat de op- en neergang van de getalenteerde bedrieger Stanton Carlisle schetst: hij begint als tentenbouwer in het circus, maar oogst gaandeweg steeds meer succes als ‘helderziende’, die de pijn van zijn publiek uitbuit door (voor grof geld) ‘contact te maken’ met hun overleden dierbaren.

Met deze film verlaat Del Toro het voor hem zo vertrouwde horror- en fantasygenre, en begeeft hij zich voor het eerst op het terrein van de film noir. “Dat genre heeft me altijd aangetrokken, omdat films noirs steevast de periode weerspiegelen waarin ze gemaakt zijn. Het zijn parabels die iets vertellen over de tijdsgeest. Dat was ook wat ik met Nightmare Alley wilde doen: een film maken die niet gaat over de jaren 1930 waarin het verhaal zich afspeelt, maar over nu.”

Post-truth

Del Toro verwijst naar het post-truth-tijdperk waarin we leven. “De grens tussen realiteit en illusie, tussen waarheid en leugens, is compleet aan het oplossen. We hebben een ecosysteem gecreëerd waarbinnen mensen alleen nog maar lezen en zien wat ze al geloven. En er is die onstilbare honger naar almaar meer: meer clicks, meer volgers, meer geld, meer roem... Dat is het cruciale punt waarop we zijn aanbeland. Er hangt een gevoel in de lucht dat alles op zijn einde aan het lopen is, en we begrijpen niet eens hoe of waarom. In zekere zin denk ik dat de apocalyps al heeft plaatsgehad, en dat we dat nog maar net beginnen te beseffen. Nee, ik ben niet zo optimistisch over de toekomst van de mensheid...”

“Het sluit aan bij wat ik al altijd in zowat ieder interview heb gezegd”, gaat Del Toro verder. “Namelijk dat de griezeligste monsters in mijn films niet de bovennatuurlijke schepsels zijn, maar de mensen. Nightmare Alley is mijn poging om dat idee in een wat beheerster, soberder en eleganter verhaal te gieten. Dit is dan ook de meest psychologische film die ik ooit heb gemaakt.”

Guillermo del Toro, Ron Perlman, Bradley Cooper, Toni Collette, Roony Mara en Mark Povinelli in 'Nightmare Alley'.  Beeld RV
Guillermo del Toro, Ron Perlman, Bradley Cooper, Toni Collette, Roony Mara en Mark Povinelli in 'Nightmare Alley'.Beeld RV

De hyperambitieuze volksverlakker Stanton Carlisle kan dus symbool staan voor hedendaagse machthebbers die profijt halen uit het verdraaien van de waarheid. Maar schuilt er in hem ook geen alter ego van de filmmaker zelf? Net zoals Stanton verdient ook Del Toro zijn brood met het creëren van illusies voor een groot publiek. Is Nightmare Alley een waarschuwing van de artiest aan zichzelf om zich niet op sleeptouw te laten nemen door zijn succes, en zijn ego en ambitie in toom te houden? “Als filmmaker ben ik net als Stan een verhalenverteller”, beaamt hij. “Alle vragen waarmee hij rondloopt, heb ik mezelf ook al gesteld. (lacht) Anders had ik deze film niet kunnen schrijven. Ik zei het daarnet al: ik vind succes heel verraderlijk. Wat echt telt, zou niet mogen zijn hoe anderen je werk waarderen, maar wel of je zelf het gevoel hebt dat je uitdrukt wie je bent. Ik heb er lang over gedaan om dat in te zien. Weet je, de American Dream brengt volgens mij vooral nachtmerries voort. Dat wou ik ook tonen in Nightmare Alley: de film toont een man die de hele tijd op het punt staat om alles te verliezen. Omdat zijn hele bestaan is opgebouwd uit leugens. Daarom probeer ik zelf altijd een bepaalde waarachtigheid te leggen in wat ik doe, door trouw te blijven aan wat ik echt wil vertellen. En vooral niet te veel aan mijn carrière te denken.”

Of Nightmare Alley opnieuw een prijsbeest wordt, zal hem dan ook worst wezen. “Of hij nu nul of negen Oscar-nominaties krijgt, het is allemaal goed voor mij. Het enige dat telt, is dat ik zelf ongelooflijk blij ben met de film. Daarvoor doe ik het.”

Persoonlijke stempel

Dat Del Toro zijn hele persoonlijkheid in zijn films legt, blijkt ook uit de manier waarop hij bij elke fase van het creatieproces betrokken is: niet alleen schrijft hij steevast zijn eigen scenario’s, vaak begint hij ook al jaren op voorhand te schetsen en te knutselen, om de visuele identiteit van de film tot in de puntjes uit te werken. In 2017 vertelde hij ons hoe hij drie jaar lang ieder detail van The Shape of Water zat uit te tekenen, nog voordat hij de film ook maar ging pitchen bij een filmstudio. Het is die alomvattende creatieve controle die Del Toro’s films hun herkenbare, persoonlijke stempel geeft.

Ook in Nightmare Alley zitten Del Toro’s vingerafdrukken overal. Het sjofele circus dat als decor dient voor de eerste helft van de film, verrees bijvoorbeeld uit de honderden schetsen die de regisseur zelf maakte. Op basis daarvan ontwierp Del Toro samen met zijn production designer Tamara Deverell een gedetailleerd grondplan, dat vervolgens gerealiseerd werd als een maquette, en later werd omgezet in een heuse VR-omgeving waarin je vrij kon rondlopen. Toen de opnames naderden, in het voorjaar van 2020, liet Del Toro zijn decor ten slotte echt optrekken: op een veld buiten Toronto verrees een reusachtige, volledig werkzame foor.

Ondanks zijn haast obsessieve creatieve betrokkenheid is Del Toro geen absolute controlefreak. Het scenario van Nightmare Alley schreef hij zelfs samen met zijn kersverse partner, filmhistorica Kim Morgan. Het koppel trouwde eerder dit jaar, wat doet vermoeden dat hun relatie het schrijfproces vlot heeft overleefd. “Correct”, lacht Del Toro. “Meer zelfs, het heeft ons nog dichter bij mekaar gebracht. We hebben niet alleen het schrijfproces overleefd, maar ook de pandemie en de opnames van de film (die door corona maandenlang stillagen, LT) samen getrotseerd, in volkomen harmonie.”

Nightmare Alley, nu in de bioscoop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234