Donderdag 23/01/2020

Expo

'Grensoverschrijdend', maar dan in de goede zin van het woord: Franz West in Antwerpen

Franz West. De kunstenaar overleed in 2012. Beeld markus rössle

Straks in Centre Pompidou en Tate Modern, maar nu al even in Antwerpen te zien: Franz West, de geestige en compromisloze kunstenaar die wilde dat zijn werk echt gebruikt kon worden. "Zijn invloed zal alleen maar duidelijker worden."

"Het doet er niet toe hoe kunst eruitziet, maar hoe je het gebruikt", zei Franz West graag. Zijn sculpturen voorzag hij soms van sokkels waarin een vermoeide suppoost een flesje bier in kwijt kon, of zelfs een stofzuiger. Met zijn zogenaamde Paßstücke uit gips mochten toeschouwers aan de slag en aan Senseless, een roze kapstok uit kronkelig staal, hangt een sjaal. 

In het najaar krijgt de Oostenrijkse kunstenaar een grote overzichtstentoonstelling in het Parijse Centre Pompidou, en daarna verhuist de expo naar Tate Modern in Londen. En nu, in Antwerpen, is een kleine selectie van zijn werk al te zien in de Tim Van Laere Gallery, die meer dan tien jaar met West samenwerkte tot diens dood in 2012. 

Zijn lampen staan naast grote geschilderde sculpturen. Vier kleurrijke stoelen met gewoven textielbanden delen de ruimte met collages en Cool Book, een roze gelakte aluminium sculptuur in de vorm van een donut die evengoed bedoeld is als een plek om even op te gaan zitten. 

Cool Book, een roze gelakte aluminium sculptuur in de vorm van een donut. Beeld rv

Vier keer eerder al toonde de kunstenaar werk in deze galerie en Van Laere heeft geprobeerd de expo op te stellen zoals West het zou willen: "Deze stoelen waren hem niet minder waard dan de sculpturen, en ook visueel past het goed om ze samen te brengen." En het geeft een idee van hoe breed het oeuvre van West is, en 'grensoverschrijdend' in de goede zin van het woord. 

Uitwerpselen

West moet een jaar of achttien geweest zijn toen hij geconfronteerd werd met de Wiener Aktionismus, performancekunstenaars in de jaren zestig die niet vies waren van uitwerpselen, bloed en masturbatie. Zijn werk reageerde daartegen, met sculpturen en later ook meubels als verlenging van het lichaam. 

En een stoel als sculptuur? Radicaal was dat destijds. Maar West vond het belangrijk dat kunst nooit een onaantastbaar relikwie was. "Zijn Paßstücke zijn sculpturen die toeschouwers konden oppakken om er een neurose mee uit te beelden", vertelt Van Laere. 

Actieve participatie

De galeriehouder beschouwt West als een van de belangrijkste kunstenaars van de laatste vijftig jaar. "Omdat hij erg veel heeft veranderd in de beeldhouwkunst. Waar de toeschouwer voorheen passief betrokkenen was – je keek naar een sculptuur, stapte er eens omheen – wilde West net die actieve participatie opwekken." 

Sculptuur van Franz West. Beeld ©Archiv Franz West

In 2011 kreeg West op de Biënnale van Venetië de Gouden Leeuw als erkenning voor zijn oeuvre. Hij was toen al ernstig ziek, en op het podium zei hij: "Mijn moeder zou trots zijn".  Maar de kunstenaar was al jaren aan het werk voor hij zo op handen gedragen werd. "Zeker vanuit de kunstmarkt. Lange tijd was West een artists' artist", zegt Van Laere. Hij merkt het nu nog, aan de schare kunstenaars en de vele academiestudenten die komen kijken, . 

Oude kranten

Van Laere wijst naar de vijf collages. Zo fris van stijl en sfeer dat het lijkt alsof ze gisteren gemaakt zijn, als posters voor een of ander cool feestje. "Veel jonge kunstenaars zijn daar nu mee bezig: collages, overschilderen", weet Van Laere. 

Het moet voor hoopvolle, jonge kunstenaars ook opmerkelijk zijn om te zien hoe de Oostenrijkser, lange tijd platzak, zich toch uit de slag trok met papier-maché en dus met zowat het goedkoopste materiaal dat er bestaat: oude kranten. Van Laere: "West heeft heel veel mogelijk gemaakt en i
k denk dat zijn invloed in de toekomst nog duidelijker zal blijken."

Contrair

Een contrair man was hij, compromisloos, bevragend en voortdurend prikjes uitdelend: aan de burgerlijkheid, de kunstmarkt, de geldende regels van de kunst. Openheid is de kern van zijn werk, ook in het kijken naar kunst. "Als galerist kijk ik, door zijn invloed, anders naar kunst. Met een bredere blik", geeft Van Laere toe. 

En toch met veel kleur en humor, zeker zijn collages zijn erg geestig. Zoek ze maar eens op, die collages van West met salamiworsten op gevoelige plaatsen. 

Tot 20/1 in Tim Van Laere Gallery, Antwerpen. timvanlaeregallery.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234