Zaterdag 16/11/2019

Expo

"Graffiti in een museum, het blijft raar"

Enkele 3D-collages van Boris Tellegen. Beeld rv Boris Tellegen

Noem hem geen graffitikunstenaar meer, want dat ligt al in verder verleden. Nederlander Boris Tellegen, vroeger DELTA, is vandaag beeldend kunstenaar en heeft zijn eerste overzichtstentoonstelling klaar. Niet alleen murals en 3D-collages, ook prachtige totems zijn er te zien.

Een schetsboek van een kunstenaar als Tellegen staat vol met stijlvolle krabbels. Van die verbazend goed gelukte creaties die je maakt tijdens een lang telefoongesprek, maar waar dan net iets langer over is nagedacht. Net zo goed doen ze denken aan de blauwdruk van een futuristische stad of aan een ontwerp van architect Daniel Libeskind. De liefde voor lijnen is gegroeid uit zijn graffitiverleden. 

Boris Tellegen, nu 47, staat aan de basis van de 3D-grafitti. De 3D-tags die je her en der onder bruggen en in metrostations ziet opduiken, daar is hij als jonge tiener in de late jaren 80 mee gestart onder de naam DELTA. Op treinstellen in Amsterdam, en later op de meest indrukwekkende plaatsen ter wereld.

Vandaag staat de kunstenaar in het MIMA in Molenbeek voor zijn eerste overzichtstentoonstelling ooit. Tenminste, als je er zijn allereerste tentoonstelling in Tourcoing, net over de grens, niet bijtelt. “Want dat was tenslotte ook al een overzicht van mijn eerste werk.” 

Tellegen is de bescheidenheid zelve, met telkens een nuchter antwoord klaar: “Als grafittikunstenaar ben je grote jan, maar daarbuiten lost dat volledig op in het niets.” Op de benedenverdieping van MIMA toont hij het contrast tussen het ego van de vroegere graffitiartiest en de banaliteit die met het werk gepaard gaat. De letters 'EGO' staan op een levensgrote witte box tegenover die van 'NIL' (Latijn voor niets) geplaatst.

Boris Tellegen. Beeld rv Todd Mazer

“De installatie keert terug naar de roots. De ene kant toont het stoere randje, de namaak van jezelf. Anderzijds is het ook allemaal zo weer weg. We moeten alles volledig kunnen relativeren, ook onze onbenulligheid.” 

De ruimte bevat invloeden van de kunstenaar, context die geschapen wordt om het huidige werk van Tellegen beter te begrijpen. Je ziet er zijn fascinatie voor flipperkasten die je er zelf kunt bespelen, een nog steeds groeiende collectie speelgoedrobots, de allereerste tags die hij ooit plaatste en stripfragmenten van een bevriende kunstenaar.

Poëet met beelden

Als zoon van schrijver Toon Tellegen kwam Boris uit een creatief nest. Af en toe nog vraagt hij zijn vader om advies, als hij een tekst wil toevoegen aan een beeld bijvoorbeeld. “Ik ben lang niet zo goed met tekst als hij. Hij kan dingen waar ik absoluut geen aanleg voor heb. Maar soms komen we er ook samen niet uit.” 

Hij wijst naar een grote muurschildering aangebracht op een element dat tekstloos is achtergebleven. Dat had hij liever anders gezien. Toch bewees de gedichtenbundel Schrijver en lezer uit 2011, waarin vader Toon zijn woorden onderzoekt alsof het driedimensionale dingen zijn en zoon Boris de tekeningen verzorgt, dat een samenwerking tussen de Tellegens tot wonderlijke resultaten kan leiden.

Boris Tellegen werkt aan een mural in het MIMA. Beeld rv Boris Tellegen

Zoals zijn vader steeds lijkt te toveren met woorden, zo is hij een poëet met beelden. Ook in het MIMA kun je je niet van die indruk ontdoen. Werkelijk alles staat in verband met elkaar. De tentoonstelling is niet chronologisch ingedeeld. Werken die beneden te zien zijn komen later in de expo terug. De titel A Friendly Takeover verwijst naar een twijfel van de artiest over de positie van het museum. Kun je graffitikunst onderbrengen in een white cube? Tellegen en zijn curator spelen met dat gegeven en houden bewust een afstand. Letterlijk dan.

 “We raken het museum nergens aan. De werken zijn steeds bevestigd aan elementen die we zelf in de ruimte hebben aangebracht. Of ter plekke hebben gebouwd. Dat heeft vooral te maken met mijn achtergrond: het blijft raar dat graffiti in een museum zou hangen. De werken hebben daar nu misschien niets meer mee te maken, maar ze zijn wel opgebouwd vanuit dat verleden.”

100 jaar De Stijl

Wat het werk van Tellegen verder interessant maakt is dat het een randje van De Stijl raakt. Al is dat eerder toevallig, want hij noemt het niet op als een van zijn invloeden. Toch mag hij in teken van honderd jaar De Stijl totems ontwerpen die langs een fietsroute tussen Utrecht en Amersfoort zullen worden geplaatst. Net als vroeger bewerkt hij op die manier nog steeds de openbare ruimte. Hetzij anders. Zo heeft hij al enkele architecturale projecten op zijn palmares staan. Zoals een appartementsgebouw in Haarlem waarbij hij geen tekening aanbracht op de gevel, maar met de bakstenen en ramen zelf een geometrisch patroon heeft getekend.

Enkele installaties worden in het MIMA geheven. Beeld rv Boris Tellegen

In MIMA springt de kunstenaar van de ene dimensie op de andere. Aan de ene kant van de eerste verdieping zie je de installatie Settlement, die laag per laag is opgebouwd uit enkele oudere installaties afkomstig uit een fabrieksgebouw in Eindhoven. De 3D-opstelling ervan geeft de illusie dat je er doorheen kunt lopen, maar naarmate je dichterbij komt lukt dat net niet. Even verderop hangt een scan van alle lagen boven elkaar, die vervlakt zijn tot een platte print op doek. Tussendoor staan vitrinekasten die het werkproces van de kunstenaar etaleren.

Op de bovenverdieping ligt een gigantische totem. Het kind in de toeschouwer kan er worden op losgelaten, je mag erop en eronder klimmen. De totem verbeeldt een robotachtig figuur met armen en benen die door de ramen van het museum uitsteken. Binnenin passeert een rode speelgoedgoederentrein, een verwijzing naar zijn roots als graffitikunstenaar en de treintags die hij een verdieping lager in een collage laat zien.

A Friendly Takeover tot 28/05 in MIMA. Mimamuseum.eu

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234