Zondag 15/12/2019

Interview

Gorillaz, motivatie voor de jonge generatie: "Perfectie is verwarrend. Wat ga je daarna nog doen?"

Gorillaz. Beeld RV

Nauwelijks een jaar na hun vorige worp, ligt er alweer een nieuw album van Gorillaz in de winkel. Een gesprek met frontman Damon Albarn en zijn kompaan Jamie Hewlett over muziek, politiek, koninklijke trouwpartijen en de strijd om de band in leven te houden.

In de studio van Damon Albarn hangt een neonkunstwerk, gebaseerd op de hoes van The Magic Whip, Blurs verrassingsalbum van drie jaar geleden. Sommige lampen werken niet meer, maar we vragen hem toch of er nog meer albums zitten aan te komen. "Van Blur? Weet ik niet. Ik kan altijd een Blur-plaat maken – makkelijk zat – maar dat hangt niet van mij alleen af. De rest van de band is er ook nog, en voor hen betekent zoiets een breuk met het dagelijkse leven. Voor mij is het wat ik de hele tijd doe. (denkt na) Alex doet het goed op zijn boerderij. Hij wil best terug in de muziek, maar het is wellicht beter dat hij dat niet al te vaak…" Albarn maakt zijn zin niet af en giechelt. Maak ervan wat u wil.

En hoe klinkt het nu?

Is de plaat een luisterbeurt waard? Lees het in onze recensie. 

'The Now Now' van Gorillaz: freakflag halfstok

Albarn naar Blur vragen is verplichte kost, maar het is stilaan ook een beetje achterhaald. Voor Europeanen, die zijn opgegroeid met de hits uit de jaren 90, klinkt dat misschien wat raar. Maar in de VS is het al Gorillaz wat de klok slaat. Albarn richtte de band in 1998 op met zijn oude huisgenoot Jamie Hewlett, als reactie op de eindeloze MTV-parade van cartooneske popsterren. Het idee erachter: if you can't beat them, join them. En dus werden ze – letterlijk – een cartoonband. Muzikaal was het voor Albarn tegelijk hét excuus om met rock te breken en meer in de richting van hiphop te schuiven, terwijl Hewlett er een visueel universum bij creëerde.

De band verkocht tot dusver meer platen dan Blur.

“Als ik in de jaren 90 in een bar kwam in de VS,” zegt Albarn, “kende niemand mijn band. Ik moest 'woo-hoo' zingen (het refrein van Song 2, de enige hit van Blur in de VS, red.) om iets getrakteerd te krijgen." Hij trekt een droevig gezicht. "Dan ging ik er maar vandoor om op mijn kamer een potje te huilen." Hij barst in lachen uit.

Gorillaz bracht bijna vijf miljoen albums aan de man in de VS. Voeg daar Albarns uitstapjes in Afrikaanse muziek en opera aan toe, en het is duidelijk dat hij de meest internationale van alle britpopsterren is – zo veelzijdig als een Zwitsers zakmes.

We zien elkaar twee dagen na het huwelijk van prins Harry en Meghan Markle, en kauwen selder aan de tafel die zijn vader decennia eerder heeft gemaakt. "Ze houdt goed stand", zegt Albarn. "Hij zat waar jij nu zit. Achter hem hing een spiegel en het irriteerde hem dat ik voortdurend naar mezelf zat te kijken. Ik ben er gek op."

Damon Albarn. Beeld Photo News

Zijn stem is dieper dan vroeger, een minder doorwrochte David Bowie vermengd met sporadische glimpen Frank Spencer. Hij straalt narcistisch zelfvertrouwen uit, maar is ook fijn gezelschap, met zijn twinkelende blauwe ogen en zijn ondeugende grijns. Je voelt dat hij zo iemand is die overal mee wegkomt.

Lachen. Staren. Gebaren. Albarn is uitstekend gezind. Het is een hete namiddag in mei en de deuren naar de tuin staan open. Hij toont me de omgeving. Aan de ene kant is er stabiliteit: residentieel West-Londen. Aan de andere kant is er de verandering: nieuwe gebouwen die het zicht op oude dingen wegnemen.

Zijn hyperactieve brein springt van de nieuwe BBC-serie A Very English Scandal met Hugh Grant ("Ik dacht: 'Mijn God, ze gaan Grant betrappen met zijn lul in de kont van een jongeman.'") naar het koninklijk huwelijk. "Ze lijken echt genegenheid voor elkaar te voelen, wat natuurlijk helpt", zegt hij stralend. "Dat schouwspel is in de loop der millennia geperfectioneerd: een hypnotisch moment waarop iederéén alles laat vallen." Hij schatert luid. "Perfectie is verwarrend. Wat ga je daarna nog doen? Maar een mooi huwelijk op een mooie dag is iets waarvoor we ’s morgens opstaan."

'Nogal intens'

Het nieuwe album van Gorillaz, The Now Now, is al net zo uitbundig als zijn maker. Het is zomers, positief, de meest pure pop die Albarn ooit heeft gemaakt. Het drijft op synths, maar is bij vlagen ook akoestisch en klinkt als een soloplaat van 2-D, Albarns personage in Gorillaz.

The Now Now is een plaat over loslaten, voor zowel de fans als de schrijver. "I'm not going to cry, find another dream", klinkt het ergens. Zoals wel vaker werkte hij tegelijkertijd aan een andere plaat, een vervolg op het sublieme The Good, the Bad & the Queen (2007) van zijn naamloze supergroep met Paul Simonon (The Clash), Simon Tong (The Verve) en de legendarische afrobeatdrummer Tony Allen. Hij omschrijft de sequel als 'nogal intens', en dwaalt terstond af naar de donkerder krochten van zijn brein. In onze notities staan onbegrijpelijke citaten als 'profetische nonsens', 'hersencontrole' en 'naar binnen gerichte duistere angsten van Angelsaksen'.

Als hij het heeft over songschrijven, vertelt hij ook een verhaal over Michael Gove. Even na het brexitreferendum was de Tory-politicus door West-Londen aan het joggen, in de straat waar de studio van Albarn ligt. "Ik riep hem toe: 'Gove, je bent een xenofoob!'", zegt hij. "Ik had natuurlijk weinig grond om dat te zeggen. Maar hij kwam naar me toe, wat aangaf dat hij toch ruggengraat heeft. Ik had dat niet verwacht.

Damon Albarn & Jamie Hewlett. Beeld Michael Leckie/Times Newspapers Ltd

"Ik vertelde hem dat de EU niets te maken heeft met de donkere agenda van het referendum: de laatste stuiptrekking van een naïeve kant van de Engelse cultuur die ervan uitgaat dat onze manier van leven superieur is. Ik was trots op de progressieve tendensen in het land en was dus teleurgesteld. Hij gaf toe – al zal hij het ontkennen als je het hem voorlegt – dat hij de dingen beter had kunnen aanpakken." Of hij wist wie Albarn was? "Dat denk ik niet, nee."

Maar Gorillaz is best fun. "Het is een kinderlijke manier van schrijven", legt hij uit. "Ik laat me gaan, en probeer dat gevoel te behouden in de muziek." Hij heeft het zelfvertrouwen van een man die de wereld heeft veroverd. "Wat wil je dat ik zeg?", vraagt hij schouderophalend. "Ik weet dat mensen Gorillaz goed vinden, omdat ik de wereld afreis en er komt overal veel volk opdagen. Maar daardoor ga ik niet op mijn lauweren rusten. Ik ga er twee keer zo hard door werken, omdat de tijd niet eindeloos is. Enfin, nee, tijd is wel eindeloos, maar…" Hij lacht. Het geluid weergalmt.

We brengen de Brit Awards ter sprake. In februari won Gorillaz die voor beste Britse groep. In zijn dankwoord hield Albarn bazelend een pleidooi tegen Brits isolationisme, en "calling the world from isolation" is ook een zin uit de nieuwe Gorillaz-song 'Humility'. "Mag ik dat uitleggen?", vraagt hij. "Ze zetten zo veel alcohol op die tafels, en ik vond het eten maar niks – slechte combinatie. Maar geen probleem, ook al had mijn moeder de indruk dat ik iets te diep in het glas had gekeken."

Dronken of niet, in tegenstelling tot een rist jonge popsterren heeft hij die avond tenminste iets van betekenis gezegd. Heeft hij politiek voeling met de jonge garde? "Dat is een moeilijke." Halverwege de jaren 90 was Albarn gecharmeerd van New Labour, en hij geeft toe dat hij obsessief met nieuws bezig was. Hij somt zijn medialijst voor me op: "The World Tonight, Today, Newsnight, Have I Got News for You, alles met nieuws in de titel.

"Het verbaast me altijd hoe weinig mensen van de jongere generatie het nieuws volgen. Mijn dochter van achttien is geïnteresseerd in politiek, ook al zijn we ook gek op voetbal. Het is een gedeelde interesse. Maar haar generatie lijkt niet zo geëngageerd te zijn. Maar was ik op die leeftijd zo mee? Ik weet het, eerlijk gezegd, niet."

Hij zegt dat politici minder tegen popsterren aanschurken dan vroeger, ook al gaat Jeremy Corbyn weleens op de foto met een grimerapper. "Daar kan ik toch nog altijd niet helemaal bij", zegt Albarn. "Stormzy en Corbyn zijn zó verschillend." Hij giechelt. "Ik mag Corbyn wel, hoor. Maar veel van zijn ideeën zitten jammer genoeg vast in de jaren 80."

En zoals in Groot-Brittannië wel vaker gebeurt, belandt het gesprek daarmee automatisch bij het referendum. Meer specifiek bij de kloof tussen de oudere generatie die "de komende vijftien jaar zal sterven", en hun kinderen en kleinkinderen, die "opgroeiden zonder veel xenofobie, maar er nu op een akelige manier mee worden geconfronteerd".

"En dat irriteert me mateloos", zegt Albarn, hamerend op de tafel van zijn vader. Omdat het resultaat hen hun toekomst ontneemt? "Wel, die krijgen ze wel terug", zegt hij opnieuw opverend van terneergeslagen naar onverslaanbaar. "Maar ze moeten van zich laten horen. Ze hebben veel meer macht dan de oudere generatie. Ze moeten het alleen beseffen."

Een nieuwe held

Een paar dagen voor het gesprek met Albarn spraken we in Oost-Londen af met Jamie Hewlett. Op zijn vijftigste kleedt de kunstenaar zich nog altijd als een skater die alle kleuren van de regenboog in zijn outfit wil verwerken. Zelfs zijn bril is gekleurd. Hij is de – bijzonder ontspannen – kerel achter de kerel, die een interview wel fijn vindt omdat hij eindelijk de nodige aandacht krijgt.

Ooit was Hewlett het meest bekend om de stripreeks Tank Girl, maar net zoals dat van Albarn is zijn werk enorm verscheiden geworden in de voorbije twintig jaar. In 2007 werkten de twee samen aan de indrukwekkende Chinese opera Monkey: Journey to the West, en onlangs had Hewlett nog een solo-expo in de prestigieuze Saatchi Gallery. 

Maar zelf minimaliseert Hewlett zijn werk vooral – "Ik doe geen olieschilderijen" –  ook al is hij intussen een van de invloedrijkste kunstenaars van zijn generatie.

Damon Albarn & Jamie Hewlett. Beeld RV Jamie Hewlett

Hij opent zijn laptop en toont me de leuke, levendige videoclip van 'Humility', met 2-D die aan het rolschaatsen is. "2-D met een koptelefoon, opgaand in de muziek, een beetje naïef over de wereld", legt hij uit. "Mensen houden een picknick met de kinderen naast daklozen. Het idee is dat het tijd is voor een dichter voor de mensen, een nieuwe held, om de jonge generatie te motiveren. En dat wordt 2-D."

Het is duidelijk dat de twee op dezelfde golflengte zitten. Hun vorige album Humanz kwam pas in april vorig jaar uit, maar de samenwerking verloopt zo vlot dat ze The Now Now al in januari zijn beginnen opnemen. Maar dat was ooit anders. "Het was kerst 2010. Damon en ik waren elkaar kotsbeu. Het is raar om te touren als kunstenaar, want ik deed mijn job op voorhand. Ik dronk me elke avond dan maar een stuk in mijn kraag.

"Het is ook zwaar om mensen in het stripconcept te blijven doen geloven", geeft Hewlett toe. "Damon is heel beroemd, en de mensen willen hém zien, maar dat is juist het punt van Gorillaz niet. Het heeft altijd beter gewerkt bij een jonger publiek. Ze houden van de personages." Wat bracht hem ertoe toch door te gaan? "Ik miste Damon, de bijzonderste Engelse kunstenaar van de voorbije dertig jaar. We legden het bij."

Op dit moment plant Hewlett volop de volgende fase van de band. Die neemt wellicht de vorm van een film of een serie aan, en zal meer om de personages dan om de muziek draaien. Je kunt doen wat je wilt, zegt hij. En dat is het mooie. Je kunt ze doden, laten leven, wat dan ook. 

De kans bestaat dat er motioncapturetechnologie aan te pas komt, zoals in films als Planet of the Apes. "Maar dat is duur", zegt Hewlett. "Al zie ik Damon in een nauwsluitend pakje bedekt met pingpongballetjes helemaal zitten." Albarn is niet overtuigd. "Tenzij Andy Serkis het doet, ziet dat er toch een beetje onnozel uit."

Toch is dat het mooie aan Gorillaz. Ze kunnen zich verschuilen achter de technologie. Het is een Peter Pan-band die het gênante verouderingsproces kan tegengaan door Hewlett geen rimpels of kapotte heupen te laten tekenen. "Ik ben er zeker van dat hij niet gaat rondhossen zoals Mick Jagger als hij de zeventig voorbij is", zegt Hewlett over Albarn. "De man heeft zijn trots."

De vermomming van 2-D moet Albarn helpen om aantrekkelijk te zijn voor jonge fans. Hewlett knikt. "Geef toe: de woorden van de vijftigjarige, dronken Damon op de Brit Awards vielen in dovemansoren. Maar als je die woorden in de mond van een stripfiguur legt, vinden ze gehoor bij jonge mensen."

Stoppen met aanmodderen

Albarn is enorm geëvolueerd sinds Blurs debuut in 1991. Hij is minder sjofel, nog altijd arrogant, zelfs nog ambitieuzer. "Ik moet stoppen met aanmodderen", zegt hij. Een bizarre uitspraak voor iemand die is opgeklommen van de slordige disco van het vroege Blur tot een opera in de English National Opera. Hij kan in de toekomst elegant oud worden in het universum van de melancholische ballades van pakweg Leonard Cohen, suggereer ik. Hij heeft de melodieën, de stem. Hij kan gaan zitten. "Ik, gitaar, piano… Perfect."

Maar voorlopig blijft hij nog even doorgaan. "Ik zet door tot ik niets meer te doen, te zeggen of te voelen heb, wat hopelijk samenvalt met mijn dood", zegt hij. "Wat niet betekent dat ik daarnaar verlang." Dát zou pas een krantenkop zijn. "Nee," zegt hij zacht, "het leven is te waardevol."

Waarop hij opspringt en door het raam kijkt. "Ik vind het heerlijk in deze tijd van het jaar. Het is zo fucking groen! Kijk hoeveel bomen er zijn! Kijk daar!" Hij wijst op bekende gebouwen: Gasworks, Trellick Towers...

De gedeeltelijk dichtgetimmerde Grenfell Tower staat verder naar rechts. "Die heeft de mensen bij elkaar gebracht", zegt hij, een jaar na de brand. "Mensen beseffen dat ze meer met elkaar gemeen hebben dan dat ze verschillen, en ze gebruiken dat gevoel om de vreselijke wonde die Grenfell heeft geslagen te genezen."

Hij wijst naar het groen en het hernieuwde leven rondom, alle dingen die hem de komende halve eeuw of zo zullen inspireren. "Het is zo mooi."

The Now Now is nu uit bij Parlophone.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234