Donderdag 12/12/2019

TV-recensie

'Godless': de nachtmerries achter de American Dream

Beeld Netflix

Minireeks Godless heeft de looks, structuur en thema's van een conventionele western. Maar in de ruwheid en tragiek van haar personages heeft ze tegelijkertijd een paar bakens verlegd - zowel voor haar specifieke genre als voor tv tout court.

Met Deadwood (2004-2006) en Hell on Wheels (2011-2016) galoppeerde de revisionistische western het landschap der tv-fictie binnen, met meer aandacht voor de verruwde ziel van hun personages dan voor de klassieke vormelementen van het genre. Netflix-minireeks Godless, in sommige opzichten een geestelijke opvolger van die twee toppers, tuigt de visuele westernclichés wél vrolijk op. 

De camera die over de loop van een shotgun heen tuurt naar degene die hem in de aanslag heeft, een met veel zwier in beeld gebrachte treinroof, lynchpartijen, brokjes bloedmooie landschapsfotografie op de prairies van Colorado en New Mexico: producer Steven Soderbergh en regisseur/scenarist Scott Frank halen er invloeden bij die zo lijken te zijn overgesprongen uit uw grootvaders westerns. Ook de structuur van de reeks - met een vertelling die de spanning zes afleveringen lang opbouwt naar een gewelddadige confrontatie in de zevende - verraadt de wil van de makers om zich relatief strikt aan de westernconventies te houden.

Vrouwen baas

Maar ondanks die forse aandacht voor de beeldtaal en het narratieve ritme van het genre vindt u in Godless wel bitter weinig ongecompliceerde cowboyheroïek. De drie personages die de vertelling schragen zijn stuk voor stuk hondsbrutale, zelfzuchtige smeerlappen, maar tegelijkertijd òòk dieptragische figuren. Tel daar voor de meedogenloze boef Frank Griffin (Jeff Daniels), de hond in het gewelddadige kegelspel dat de makers voor u hebben uitgezet, ook maar 'psychopatische moordenaar' bij, want vanaf de eerste minuten van Godless wordt duidelijk dat deze vent volgens een vuige maar wel strikte morele code leeft (net als slechterik Negan in The Walking Dead of ijskoningin Cersei Lannister in Game of Thrones), die u zonder het echt te willen zeven afleveringen lang zal proberen te ontcijferen.

Roy Goode (Jack O'Connell), Griffins voormalige protégé die ervandoor is met de buit van een van de bende haar overvallen, is evengoed een koelbloedige misdadiger. En sheriff Bill McNue (Scoot McNairy) laat geregeld zijn dorpsgemeenschap en zijn eenoudergezin in de steek voor een soort spirituele queeste, waarbij een nabij wonende sjamaan (Michael Horse; Hawk uit Twin Peaks) hem een handje helpt.

Frank Griffin (Jeff Daniels) is de hond in het gewelddadige kegelspel dat de scenaristen voor de kijker hebben uitgezet. Beeld Netflix

Het stadje LaBelle, waar de lokale weduwes de boel draaiende houden na een mijnongeluk waarin bijna de hele mannelijke bevolking het leven liet, speelde een prominente rol in de expliciet feministische marketing die Netflix de reeks op poten zette. Maar dat vrouwelijke element wordt iets flauwer uitgespeeld in het uiteindelijke verhaal. Wat niet wil zeggen dat de sterke madammen verbannen blijven tot het decor. In plaats van Calamity Jane-achtige clichés krijg je vrouwen in beeld die gehard zijn door de omstandigheden maar wel nog op een natuurlijke manier balanceren tussen het evenwicht van hun oude leven en het accepteren van zware last die hen plots op de nek is gevallen. De sterke vrouwelijke vertolkingen, met op kop Michelle Dockery (Downton Abbey) als scherpschietende veeboerin en relatieve debutante Tess Frazer als ex-hoer die onderwijzeres werd, onderstrepen die nuance.

Verwrongen moraliteit

Net zoals de makers van het veel te vroeg geaborteerde doktersdrama The Knick, Soderberghs vorige tv-exploot, er niet voor terugdeinsden om een opengereten lijf open en bloot voor de camera te halen, gooit Godless zijn volledige inzet op tafel tijdens de beenhard in beeld gebrachte gewelddadige uitbarstingen. Maar het zal uiteindelijk niet het geweld zijn dat zal blijven hangen in uw geest. Veel scherper en explosiever zijn de met een aanhalige drawl gedebiteerde zinsneden waarmee de personages recht door elkaars ziel boren in de dialogen.

Beeld Netflix

Die onderlijnen nog eens het feit dat personages, die in Godless aan beide kanten van de wet opereren, hun eigen, vaak verwrongen moraliteit hanteren. Die spruit voor een groot deel voort uit hun eigen verschrikkelijke verleden, waar hen vaak dezelfde schabouwelijkheden is berokkend als degene die zijzelf nu anderen aandoen. De ruwheid van het leven aan de Amerikaanse frontier creëerde een strikt Darwinistische manier van menselijke omgang, waarbij het individualisme van de outlaw niet werd gestremd door wet, god of gebod, en daardoor op soms erg vileine wijze het ontwikkelingsproces van werkende dorpsgemeenschappen overhoop gooit. Wat dat betreft doet Godless toch weer gewoon wat iedere goeie western doet: tonen hoe de American Dream is geboren uit hemeltergende, godsgruwelijke, bloederige nachtmerries.

Nu op Netflix.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234