Donderdag 28/05/2020

Cinema

Gezocht: durf in de bioscoop

Een bioscoopzaal van Alamo Drafthouse Cinema.Beeld David Hill

Het aanbod is te flauw, de prijzen te hoog en Netflix te verleidelijk. Bioscopen hebben het steeds moeilijker om ons te lokken. In de Verenigde Staten experimenteren ze volop met goedkope abonnementen en lekker eten in de cinemazaal. Smullen we binnenkort allemaal van een hamburger terwijl we naar een film kijken die ons veel minder kostte?

Of ik iets wil bestellen? Ik zit nog maar net neer in de cinemazaal in downtown Brooklyn of er staat al een ober voor mijn neus. Met een kaart waarop niet alleen nacho's of popcorn staan, maar ook 'Asian salmon salad', 'Brooklyn Brisket Burger', 'Grilled Vegetable Sandwich' en een selectie cocktails en bieren. Keuze te over, en vooral ook verrassend voor wie de snoepwinkels in de Belgische complexen gewoon is.

Al even verrassend: zelfs als de film al bezig is, blijven de obers rondlopen om je bestelling te brengen of op te nemen. Een papiertje invullen en ze komen zo langs. Het lijkt de horror voor wie zich al ergert aan popcorn en vooral ook ideaal om een intieme film als Call Me By Your Name te vergallen. Alleen, het blijkt nauwelijks te storen. Door de vele ruimte tussen de rijen en de zetels – allemaal met een eigen tafeltje –, én omdat de obers zo gebukt mogelijk rondlopen. Slecht voor hun rug, goed voor onze kijkervaring. 

Maak kennis met Alamo Drafthouse Cinema, een Amerikaanse bioscoopketen die in een dertigtal steden zalen uitbaat. Hier geen verplichte passage langs de snoeprekken of grote zalen met honderden zetels. Wel stemmige zalen met een honderdtal comfortabele zetels, lekker eten én stilte. "No texting. No phones. We're pretty serious about it", waarschuwde de ober meteen. Lees: wie zich niet aan de strikte regels houdt, wordt zonder verpinken uit de zaal gezet. "Zero tolerance." Door een blaadje rechtop te zetten op je tafeltje, kun je de obers zelfs waarschuwen als je buren toch aan het gsm'en zijn geslagen.

"We willen mensen die naar de film gaan, een perfect avondje uit bezorgen", verklaarde oprichter Tim League eerder al het concept van zijn Drafthouses. Het draait om de film en gezelligheid, en men wil mensen vooral niet het gevoel geven dat ze er vooral zijn om zoveel mogelijk zoetigheden te slijten en dat de film bijna bijzaak is. Een aanpak die werkt: Alamo Drafthouse groeit in de Verenigde Staten en kan mooie cijfers voorleggen. Wie er een film bekijkt, geeft meer uit. Tijdens de film aan eten, na de film in de bar.

Crisis

Is dit dan de oplossing voor de crisis in de bioscoopsector? Ja, of toch een van de mogelijke oplossingen, menen vele analisten in de Verenigde Staten. De bioscopen hebben het er al enkele jaren moeilijk met een gestage achteruitgang van de ticketverkoop. In 2017 werden er 6 procent minder tickets verkocht en zit men nu op het laagste niveau sinds 1995. De inkomsten blijven min of meer op peil, maar dat is alleen omdat de prijs van een ticket verhoogd is. Door in te zetten op bijvoorbeeld lekker eten kun je de mensen sneller overtuigen om uit hun luie zetel te komen en nog eens een filmpje mee te pikken.

Terwijl je in verschillende landen zulke concepten ziet opduiken, blijft België nog achter. De UGC heeft in Mechelen wel een VIP-zaal met vijftig zetels en bediening in de zaal, maar echt eten zoals in Alamo Drafthouse is er nog niet bij. En ook bij Kinepolis zijn ze niet meteen van plan hiermee te experimenteren. "De bioscoop is hier toch nog een meer cultureel gegeven", zegt woordvoerster Anneleen Van Troos. "De film komt op de eerste plaats, een hapje en een drankje komt erbij. In de Verenigde Staten is het bijna eerst gaan eten en dan heb je ook nog een film." 

Kinepolis testte vroeger al eens een 'movie & diner'-formule, met eten in een andere zaal, maar dat bleek geen doorslaand succes. "We staan open om te innoveren en zien ook de trends in andere landen. En met onze overname in Canada (Kinepolis kocht er vorig najaar Landmark Cinemas, JDB) zullen we meer ervaring krijgen met hot food. Maar obers laten rondlopen in de zaal is nog niet aan de orde."

Ook Thierry Laermans, secretaris van de Federatie van Cinema's van België, loopt niet meteen warm voor hamburgers en cocktails in de bioscoopzaal. "Er zijn nu al veel mensen die niet tegen het gewriemel van nacho's of popcorn kunnen. Je hebt wel de evolutie naar het evenementiële, bijvoorbeeld met een Ladies Night, maar de kern blijft toch goede films tonen in een goede omgeving. Daarom blijft de goede kwaliteit van beeld en geluid primordiaal. Gelukkig zien we op dat vlak steeds meer progressie en innovatie. Zo krijg je nog steeds een andere beleving dan thuis voor de buis."

Thuisblijvers

Toch is de realiteit dat het steeds moeilijker wordt om mensen daarvan te overtuigen. De bezoekcijfers van 2017 worden pas begin maart bekendgemaakt, maar de verwachting is dat die de trend volgen van wat eerder al bleek bij de Vlaamse film: we gaan met z'n allen minder naar de film. Thuis in de zetel, voor onze alsmaar grotere schermen en betere geluidsinstallaties, kunnen we nu al nauwelijks alles bekijken wat we willen. Waarom dan nog naar de bioscoop gaan?

Dan kom je opnieuw bij het aanbod terecht, merkt Laermans op. "Je moet goede films kunnen tonen. Mensen zijn een beetje sequel-ziek. In de Verenigde Staten moet men de originaliteit terugvinden en de eerste tekenen zijn er dat dat aan het gebeuren is." Maar ook de Vlaamse film moet flink wat tandjes bijsteken en films maken die zin doet geven naar de bioscoop te gaan. "Veel staat of valt met lokaal product. Een minder jaar komt meestal omdat er minder dragende Vlaamse films waren." 

Dat de cinema nog niet dood is, bewijzen onder meer Frankrijk en Nederland. In Frankrijk werden er vorig jaar meer tickets gekocht, met dank aan de populaire Franse films. In Nederland steeg het aantal verkochte kaartjes voor het tiende jaar op rij, ondanks de mindere prestaties van de Nederlandse films.

"De stijging in Nederland komt er vooral door de groei van het aantal bioscopen", zegt Thierry Laermans. "Men heeft daar een inhaalbeweging gemaakt die nu bijna voltooid is. Nieuwe bioscopen genereren altijd nieuw publiek." Alleen is dat hier nauwelijks nog mogelijk. "We hebben in België iets meer dan 500 zalen en dat blijft al jaren constant. Als er nog gaten waren, had men die al lang ingevuld. Alleen bij de kleinere stadsbioscopen is er nog iets mogelijk. Lumière dat een stadsbioscoop in Mechelen zal openen kan perfect: zo'n aanbod is er nog niet in die streek."

Netflix

Eén nadeel van een dine-in-cinema als Alamo Drafthouse: een bioscoopavondje is niet goedkoop. Een ticket voor Call Me By  Your Name kostte 17,5 dollar, een burger 15,5 dollar. Met nog een drankje en fooi erbij zit je voor een avondje cinema al snel aan dik veertig dollar, of 35 euro. Of ook wat je ongeveer betaalt voor drie maanden Netflix. Duur dus, zeker voor wie zich nu al ergert aan de Kinepolis-prijzen. 

Maar ook daar beweegt er wat in de Verenigde Staten. Net zoals Netflix de tv-wereld op zijn kop zette met een goedkoop abonnement, heb je er nu MoviePass dat hetzelfde aan het doen is met de bioscoopwereld. De abonnementsdienst bestaat al sinds 2011, maar in augustus vorig jaar ging MoviePass pas echt over de tongen dankzij een drastische prijsverlaging. Met dank aan de nieuwe CEO Mitch Lowe, een ondernemer die ook al mee aan de wieg van Netflix stond.

Amerikanen kunnen nu voor 9,95 dollar per maand met hun MoviePass naar de bioscoop gaan en iedere dag een film bekijken. Een koopje als je weet dat een filmticket in de VS gemiddeld 8,93 dollar kost, maar in steden als New York of Los Angeles makkelijk oploopt tot 15 dollar of meer. Er zijn wat voorwaarden – je kan niet reserveren, voor IMAX of 3D moet je bijbetalen… – maar het bleek een schot in de roos: na vijf maanden hebben al anderhalf miljoen Amerikanen een MoviePass. "We hebben een zenuw geraakt in Amerika", schrok Mitch Lowe zelf van de cijfers. Voor de abonnees is het voordeel duidelijk: zij hoeven niet langer te twijfelen over een bioscoopuitje. Je verliest hoogstens een paar uur van je kostbare tijd als de film tegenvalt. In je portefeuille voel je het niet.

Devaluatie

Het toont dat de filmliefhebbers zaten te wachten op zo'n abonnementsmodel, alleen lusten de bioscopen er niet echt pap van. MoviePass devalueert de waarde van de film, vinden ze. En een argument dat meer hout snijdt: het zakenmodel van MoviePass is onhoudbaar. Het bedrijf betaalt immers de volle pot aan de bioscoop als een abonnee er naar de film gaat kijken. Als je twee keer per maand een film gaat bekijken, lijdt MoviePass al verlies. 

Dat is tijdelijk, meent MoviePass. Het bedrijf hoopt deals te kunnen sluiten met de bioscopen om de tickets goedkoper te kunnen betalen en wil vooral ook de data van zijn abonnees verkopen aan bijvoorbeeld filmstudio's. En dan zijn er ook nog altijd abonnees die hun pasje niet gebruiken.

Het zakenmodel van MoviePass mag dan nog niet op punt staan, het succes toont wel aan dat een goede abonnementsformule mensen misschien opnieuw naar de film kan lokken en uiteindelijk ook voor meer extra inkomsten zorgen. In Nederland heb je bijvoorbeeld al de Cinevillepas. Voor 19,95 euro per maand kan je onbeperkt naar de film gaan in 42 meer arthouse-achtige bioscopen in negentien steden. Misschien is dat een optie in ons land? 

UGC heeft al zo'n abonnement waarmee je voor 18,90 euro naar alle films kan gaan kijken. Marktleider Kinepolis ziet er echter geen brood in. "We kijken er soms wel naar, maar momenteel is het geen optie", zegt Anneleen van Troos. Ook de prijs klopt niet, vindt de Belgische bioscoopgroep. "Voor tien dollar onbeperkt naar de film gaan, geeft een verkeerde indruk. Een bioscoop uitbaten is net een heel kapitaalintensieve onderneming."

"Ik zou ook niet weten waarom zo'n abonnement meer mensen naar de bioscoop haalt", merkt Thierry Laermans van de Federatie van Cinema's van België op. "Wie naar de film gaat, heeft meestal zijn vaste bioscoop. Men is gewoon aan een bepaalde plaats, en vaak heeft dat ook met de ligging te maken. Waarom zou zo'n abonnement dat veranderen?"

Een achterhoedegevecht, verklaarde Mitch Lowe in Wired, die in de VS met dezelfde kritiek te maken krijgt. De mensen willen dit gewoon. "We proberen hetzelfde te doen als wat Netflix in zijn beginjaren gedaan heeft met het verhuren van dvd's: je moet de drempels wegnemen zodat mensen sneller experimenteren en ook kleinere films proberen." En als het winst kan maken door de data te verzilveren, wordt het echt de nieuwe Netflix, zegt analist Jeff Bock in Business Insider. "MoviePass is the real deal game changer."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234