Maandag 18/11/2019

Gezocht: 3 miljoen extra voor kunst

Door te publiceren, wil Vlaams minister van Cultuur Joke Schauvliege bewijzen dat ze immuun is voor het lobbywerk. Beeld BELGA

De kunstensector verkeert in shocktoestand.Nu de adviezen over de subsidiesvan 2013-2016 publiek zijn gemaakt, lijktalles muurvast te zitten. Het kunstendecreetzelf kraakt in al zijn voegen, vooral omdatde adviseurs van de minister vaak gulblijken voor hun eigen organisaties.

De boodschap is duidelijk. Als de Vlaamse regering de gemoederen wil bedaren in de kunstensector, moet ze op zoek naar 3 miljoen euro. Dan kan ze alle organisaties die een positief advies gekregen hebben ook subsidiëren. Nu is dat onmogelijk omdat cultuurminister Joke Schauvliege (CD&V) vooraf de budgettaire krijtlijnen had verkleind: van de 98 miljoen euro die haar voorganger in de sector pompte moet 10 procent verplicht naar projecten gaan.

Schauvliege legde de bal volledig in het kamp van de sector zelf. De beoordelingscommissies (die zich over individuele dossiers uitspreken) en de adviescommissie (die een algemene ranking opstelt per sector en de bedragen vastlegt) konden in alle autonomie een voorstel doen. De minister zou dat copy-paste naar de ministerraad sturen.

Toen de adviescommissie, geleid door deSingel-directeur Jerry Aerts, vorige dinsdag haar huiswerk aan het kabinet overmaakte, bleek al snel dat er lekken waren. Vanuit andere kabinetten, maar ook vanuit de adviescommissie zelf, werden bevriende organisaties getipt. De lobbymachine zette zich in beweging en het kabinet-Schauvliege werd overspoeld met telefoontjes en mails. Om daar een einde aan te maken, publiceerde de minister het volledige advies op het internet (www.kunstenerfgoed.be). Dat leverde haar niet alleen kritiek op vanuit de kunstensector, maar ook uit politieke hoek. Yamila Idrissi (sp.a) en Alexander De Croo (Open Vld) reageerden dit weekeinde furieus.

Grote spelers
Vanuit het oogpunt van de minister is het publiceren van het advies logisch. Enkel zo kan ze bewijzen dat ze immuun is voor het lobbywerk. Ze zet wel haar collega-ministers voor schut. Wanneer die later deze maand toch nog organisaties zouden opvissen, stellen zij zich bloot aan kritiek van handjeklap tussen de sector en de politiek.

Door deze aanpak laat Schauvliege het kunstenbeleid wel volledig over aan de sector. Die kiest duidelijk voor de restauratie. Pogingen van de vorige minister, Bert Anciaux (nu sp.a), om het kunstenbegrip te verbreden, worden teruggeschroefd. Zeer symbolisch is het schrappen van Musical van Vlaanderen (bekend van Spamalot) en Theater aan de Stroom (de restanten van het Raamtheater), twee troetelkinderen van Anciaux. Theaters als 't Arsenaal, De Maan, Bad van Marie of Het Gevolg, die zich ook vaak richten op een breed of niet-ingewijd publiek, krijgen een tik op de vingers. Ze moeten fors inleveren of krijgen zelfs niets meer. Ook het Filmfestival van Gent wordt integraal geschrapt evenals kwetsbare (maar unieke) initiatieven als het mimefestival, sociaal-artistieke pionier Sering, het Wereldculturencentrum Zuiderpershuis of Gent Jazz.

De 'grote spelers' blijven meestal op peil: zowel bij de kunstencentra (Vooruit, Stuk) als bij de theaters (NTGent, Toneelhuis, HETPALEIS). In die laatste categorie krijgt de KVS uit Brussel wel een forse tik (min 350.000 euro). Dat geld gaat bijna integraal naar het naburige Kaaitheater. Opvallend is ook de halvering van de subsidies van Les Ballets C. de la B. van Alain Platel. Rosas blijft dan weer wel op peil. Jan Decorte en Eric Joris krijgen een goed rapport... maar geen geld.

Zelfbediening?
Wie naar de adviezen en de achtergronden van de commissieleden kijkt, stuit soms op frappante zaken. Is het toeval dat dertig commissieleden verbonden zijn aan organisaties die... meer subsidies krijgen? De stijgingen zijn vaak klein (10.000 euro) tot middelgroot (175.000 euro). Opgeteld gaat het wel om zo'n 2 miljoen euro. Dat is wrang aangezien er nu 200.000 euro te weinig is om het volledige advies te betalen en 3 miljoen om alle positief geadviseerde organisaties boven water te houden. De adviseurs hadden dus wel geld voor soms symbolische verhogingen bij hun eigen organisaties, terwijl elke euro nodig was om kwaliteitsvolle spelers überhaupt te kunnen financieren.

Voorbeelden van organisaties die meer geld kregen en een vertegenwoordiger in een commissie hebben, zijn AMUZ, Buda, Contour, Europees Jeugdfilmfestival, Zebracinema, Museum Dhondt-Dhaenens, WP Zimmer, het Theaterfestival, De Roovers, het Vlaams Symfonieorkest en Recyclart. Opvallend is ook de stijging bij zowat alle Kortrijkse organisaties. Die zijn goed vertegenwoordigd in allerlei commissies.

In de Kempen verdwijnt misschien het enige theatergezelschap (Het Gevolg) en in Limburg wordt niet alleen De Queeste geschrapt, maar ook initiatieven als de Triënnale van Hasselt, het Festival van Vlaanderen en de Zomeropera Alden Biesen.

Joke Schauvliege kondigde, conform het regeerakkoord, een evaluatie van het het Kunstendecreet aan. Die belooft erg pittig te worden. De keuze om de sector autonoom te laten beslissen over de subsidies, is erg omstreden. Daarmee schakelde ze misschien wel het lobbyen bij politici uit, maar stelde ze de commissieleden bloot aan diezelfde lobbymachine. Of zoals een oude vos in het cultuurlandschap het gisteren zei: "Het échte lobbywerk is al maanden geleden gebeurd. Wie daar nu nog aan moet beginnen, is een vogel voor de kat."

Cultuursocioloog Rudi Laermans stelde deze maand in De witte raaf voor dat de minister voortaan vóór elke structurele ronde de algemene krijtlijnen voor advisering zou vastleggen. Bert Anciaux had de gewoonte dat wel te doen. "Politieke desiderata als territoriale spreiding of extra injecties in achtergestelde disciplines kunnen zo een heldere vertaling krijgen." Of nog: "Het primaat van de politiek is geen vrijbrief voor politisering, maar vraagt om een politiek verantwoord handelen vanuit een correct samenspel met de adviserende expertencommissies."


www.kunstenerfgoed.be


Ook het internationaal bekende Les Ballets C. de la B. verliest de helft van zijn subsidies. Beeld AFP
 
Door het advies te publiceren, wil Schauvliege bewijzen dat ze immuun is voor het lobbywerk
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234