Zaterdag 18/01/2020

Update

Gestolen schilderijen Van Gogh waren in handen van meedogenloze maffiabende

'Zeegezicht bij Scheveningen' (1882). Beeld vangoghmuseum.nl

De twee gestolen schilderijen van Vincent van Gogh waren in handen van een Italiaanse maffiabende. Het betreft leden van de clan Amato-Pagano, die zich bezighoudt met internationale drugshandel. Volgens het Italiaanse gerecht gaat het om een van de "meest meedogenloze en actieve criminele organisaties van de camoristische maffiabendes" in de omgeving van Napels. Met de term Camorra wordt doorgaans de maffia in en rond Napels aangeduid.

Vandaag werd bekend dat de doeken zijn teruggevonden, die in 2002 uit het Van Gogh Museum in Amsterdam zijn geroofd. Het gaat om 'Zeegezicht bij Scheveningen' (1882) en 'Het uitgaan van de Hervormde Kerk te Nuenen' (1884/85). Tijdens een persconferentie in Napels maakte het Openbaar Ministerie meer bekend over de achtergrond van de vondst. Die had plaats in een onderzoek dat erop was gericht om de activiteiten van de Napolitaanse clans te ontwrichten.

Volgens de conservator die de werken voor de Italiaanse justitie onderzocht zijn het de echte. Ze lijken in 'redelijk goede conditie'. Wanneer de werken terugkomen naar Amsterdam is nog niet bekend.

"Ze zijn terecht!", zegt Axel Rüger, directeur van het Van Gogh Museum. "Dat ik dat ooit nog zou kunnen zeggen, daar durfde ik niet meer op te hopen". De directeur, die in Napels is, durfde na zoveel jaar niet meer te rekenen op een mogelijke terugkeer. Hij gaat ervan uit dat hij kan rekenen op "de onvoorwaardelijke steun" van de Italiaanse autoriteiten bij de terugkeer van de doeken.

Het schilderij 'Zeezicht bij Scheveningen 'is beschadigd. In de linkeronderhoek is de verf afgebroken. Het andere doek lijkt ongeschonden, afgezien van wat kleine beschadigingen aan de doekranden. Een restaurator moet kijken wat de precieze conditie is van de werken voordat ze kunnen worden gerestaureerd, aldus het museum.

Een half jaar na de roof in 2002 had het museum nog een beloning van 100.000 euro beloofd voor de gouden tip. De schilderijen hadden destijds een gezamenlijke waarde van enkele miljoenen euro's. Ze waren niet verzekerd omdat ze bezit zijn van de Nederlandse staat.

Van onschatbare historische waarde

De in 2002 gestolen doeken van Van Gogh hebben een een waarde van vele miljoenen euro's. Maar ook in kunsthistorisch opzicht zijn ze van onschatbare waarde.

'Zeegezicht bij Scheveningen' is het enige schilderij in de collectie van het Van Gogh Museum uit de periode die de schilder tussen 1881 en 1883 in Den Haag doorbracht. Het doek is één van slechts twee zeegezichten die hij in zijn Nederlandse jaren schilderde. Het geldt volgens het museum als 'belangrijk voorbeeld van zijn vroegste schilderstijl waarin hij zich al heel eigenzinnig toonde".

'Het Uitgaan van de Hervormde Kerk te Nuenen' is van grote emotionele waarde omdat het volgens het museum een biografische lading heeft. Het gaat om een klein doek dat Van Gogh begin 1884 voor zijn moeder schilderde. Het toont de Nederlands Hervormde Kerk in de Brabantse plaats waar zijn vader als predikant aan verbonden was.

Na de dood van zijn vader, bewerkte de schilder het doek opnieuw en voegde er kerkgangers aan de voorgrond aan toe. Het gaat onder meer om vrouwen met omslagdoeken die gedragen werden in tijden van rouw. "Mogelijk is dit een verwijzing naar de dood van zijn vader", zo stelt het museum.

Twee veroordelingen

In 2005 waren voor de diefstal nog twee mensen veroordeeld. Octave D. en Henk B. kregen in hoger beroep respectievelijk 3,5 jaar en drie jaar en twee maanden cel opgelegd. Ook werden de twee veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding van 350.000 euro. Het hof baseerde zich voor de veroordeling onder meer op DNA-sporen die bij het Van Gogh-museum werden gevonden, getuigenverklaringen en afgeluisterde telefoongesprekken.

De mannen ontkenden tijdens het proces stellig iets met de roof van de schilderijen te maken te hebben. Volgens hun advocaten waren de twee erin geluisd. Een pet en een muts waarin DNA-sporen werden gevonden zouden met opzet zijn achtergelaten door de werkelijke daders, om de autoriteiten op een dwaalspoor te zetten.

'Het uitgaan van de Hervormde Kerk te Nuenen' (1884/85). Beeld vangoghmuseum.nl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234