Vrijdag 07/10/2022

PortretGeorge Michael

George Michael was obsceen beroemd, maar ook dodelijk onzeker in zijn zelfgebouwde leugenpaleis

George Michael tijdens een optreden met Wham in 1986. Beeld Photo News
George Michael tijdens een optreden met Wham in 1986.Beeld Photo News

In een pas verschenen, goed ontvangen biografie van het Engelse popicoon George Michael wordt de tragiek van zijn leven pijnlijk duidelijk. Hij worstelde niet alleen met zijn homoseksualiteit, maar ook – ondanks al het succes – met hartverscheurende onzekerheid.

Arno Kantelberg

Ik herinner me de eerste keer dat ik Careless Whisper van George Michael hoorde zo goed omdat dat een, zoals de Engelsen zeggen, watershed moment was. Lummelend op het strand van een zandafgraving in Handel, met een schuin oog op Ilse uit Boekel, hoorde ik Careless Whisper voor het eerst uit de draagbare radio. Waarna ik als een blok viel voor, inderdaad, Ilse, maar ook voor het muzikale talent van een man die tot dat moment beschouwd werd als niet meer dan een oppervlakkige posterboy met geföhnde manen en spierwitte tanden.

Met de band Wham! had George Michael al zes hits op zak, inclusief de wereldwijde nummer-1-notering Wake Me up Before You Go Go. Wham! zou hij later omschrijven als een oefening in ‘ignoring my intelligence’. Careless Whisper was andere koek, met die wenende saxofoonsolo van Steve Gregory, de veteraan die al op Honky Tonk Women van de Rolling Stones zijn visitekaartje had afgegeven.

Zanger George Michael tijdens zijn Faith World Tour (1988).  Beeld Getty
Zanger George Michael tijdens zijn Faith World Tour (1988).Beeld Getty

Tegenwoordig wordt Careless Whisper vrij algemeen beschouwd als een klassieker (met ruim zeshonderd miljoen streams is het zijn populairste nummer op Spotify). Maar in 1984 betekende het een keerpunt voor George Michael, die toen nauwelijks 21 was (tegenover mijn 16 jaren). Michael ontpopte zich als een begenadigd liedjesschrijver, volgens zijn jeugdheld Elton John zelfs ‘de beste van zijn generatie’. En dan moest hij nog beginnen aan zijn eerste soloalbum, die muzikale doos van Pandora met het titelnummer Faith (360 miljoen streams) als fonkelend vlaggeschip.

In Bare, zijn autobiografie uit 1991, had Michael al verteld hoe Careless Whisper tot stand was gekomen, namelijk in zijn hoofd, zoals hij alle nummers al helemaal in het hoofd bedacht voordat de opnamen begonnen. De saxofoon-riff kwam tot hem – hij herinnerde het zich nog als de dag van gisteren – tijdens het overhandigen van geld voor een kaartje voor de bus waarmee hij naar zijn bijbaantje tufte. Georgios Kyriacos Panayiotou, die toen 18 jaar oud was en nog bij zijn ouders woonde, doopte het nummer Guilty Feet (‘guilty feet have got no rhythm’). Waarna het drie jaar op de plank lag. Hij was destijds nog maar 18 jaar!

Het is in december zes jaar geleden dat Michael aan een hartziekte overleed en het is bijna onmogelijk om naar zijn muziek te luisteren zonder een gevoel van onvervuld verlangen. Net als bij Michael Jackson, die andere popster die op ongeveer dezelfde leeftijd in grote eenzaamheid overleed, denk je bij George Michael: zo veel talent en zo’n muzikaal instinct om andere mensen te laten genieten... hoe kan een mens daar zelf niet gelukkig van worden?

George Michael en Andrew Ridgeley als popduo Wham! (1983).  Beeld Getty
George Michael en Andrew Ridgeley als popduo Wham! (1983).Beeld Getty

Nou, op die vraag geeft James Gavin uitgebreid antwoord in zijn biografie George Michael – A Life. In vijfhonderd pagina’s schetst Gavin het beeld van een ongelooflijk onzekere jongen die dacht dat alles goed zou komen als hij eenmaal beroemd was. En niet beroemd als singer-songwriter, nee, popster wilde hij worden. Zoals hij het ooit zelf zei: ‘I didn’t want to be rich; I just wanted to be filthy famous’; hij wilde niet rijk zijn, maar obsceen beroemd.

Biograaf James Gavin

James Gavin (58), de biograaf van George Michael, schreef niet alleen biografieën (over onder meer Lena Horne, Chet Baker, Peggy Lee – inderdaad, ook allemaal getroebleerde muzikanten), maar ook hoesteksten voor honderden cd’s, de zogeheten ‘liner notes’. Het essay dat hij schreef bij de cd-box Ella Fitzgerald – The Legendary Decca Recordings leverde hem zelfs een Grammy-nominatie op.

De populariteit die hem al op jonge leeftijd ten deel viel, bleek niet het medicijn waarop hij hoopte. Gavin legt veel van de schuld voor de pijn en de onzekerheid van Michael bij diens vader, de Grieks-Cypriotische immigrant Kyriacos Panayiotou. Die had zich als Jack Panos opgewerkt van afwasser tot restaurateur. Hij was ‘a mean bastard’, lezen we. Hij had er een handje van zijn zoon te kleineren, met woorden die Michael op latere leeftijd niet eens durfde te herhalen. ‘Ik ben er nooit overheen gekomen’, bekende hij later.

Jack Panos was een ultraconservatieve homofoob, die als vader, om het voorzichtig uit te drukken, niet echt een fundament legde voor de seksuele ontluiking van zijn homoseksuele zoon. Totdat Michael publiekelijk uitkwam voor zijn geaardheid bij CNN in 1998 (waartoe hij zich gedwongen zag nadat hij in Beverly Hills door een agent op een openbaar toilet was betrapt met een andere man), leidde hij een leven in de kast.

In eerste instantie ontkende Michael zelf de gevoelens die zich bij hem al jong manifesteerden. Hij durfde alleen zijn oudere zus Melanie in vertrouwen te nemen. Als Michael uiteindelijk Shirlie Holliman, de jeugdvriendin die als achtergrondzangeres van Wham! fungeert, vertelt over zijn geaardheid, gelooft ze hem eerst niet. Als ze het vervolgens samen vertellen aan Andrew Ridgeley, de hartsvriend met wie Michael jarenlang een bromance had voordat dat woord überhaupt bestond, antwoordt deze met: ‘Well, that’s a bit of a surprise.’

Ridgeley, met wie Michael begin jaren tachtig het duo Wham! vormde, komt er in de biografie bekaaid vanaf. Hij verslaapt zich om de haverklap en mist daardoor van alles, van de opnamen van Band Aids Do They Know It’s Christmas? tot de uitreiking van de American Music Awards. Niet dat hij ooit wordt gemist, want zijn muzikale bijdrage is letterlijk nihil. De gitaar van Ridgeley wordt nooit ingeplugd, evenmin als zijn microfoon. Maar Ridgeley was de inspiratie voor Wham! en dat is voor Michael genoeg.

George Michael tijdens zijn Faith World Tour (1988). Beeld Getty
George Michael tijdens zijn Faith World Tour (1988).Beeld Getty

De totstandkoming van die loyaliteit wordt door Gavin beeldend beschreven. Als vader Jack meer gaat verdienen en het gezin verhuist naar een nieuwe woning in de chique Noord-Londense wijk Radlett, meldt de verlegen Georgios (‘Ik was dik en lelijk’) zich aarzelend op zijn nieuwe school, bang om uitgelachen te worden vanwege zijn ongewone naam, zijn unibrow of zijn jampotglazen. Tot ieders verbazing ontfermt Andrew Ridgeley zich over hem. Ridgeley is de populairste jongen van de school met een stijl en een swagger die Michael vervolgens naadloos kopieert. Zelfs als het duo al enigszins op toeren is gekomen, beweert manager Simon Napier-Bell dat Wham! bestaat uit ‘een echte Andrew en een nep-Andrew’.

Hoe populair Michael ook zou worden, hij bleef zichzelf zien als het spiegelbeeld waar hij als puber zo’n hekel aan had. Zelfs in de videoclips voor Wham Rap! (Enjoy What You Do) of Club Tropicana vindt hij zijn kont te dik of zijn rechteroor te lelijk. Terwijl, je zou die clips er eens op na moeten kijken. Michael is daarin de vleesgeworden jeugd en aantrekkelijkheid. Maar de hartverscheurende onzekerheid uit zijn jeugd zal hem nooit verlaten. Misschien nog wel het hartverscheurendst: op de laatste foto’s voor zijn overlijden is hij de pafferige parodie van zijn puberale perceptie geworden.

De tragiek van die onzekerheid wordt alleen maar overtroffen door de andere rode draad in dit levensverhaal: de verborgen homoseksualiteit die van zijn leven een leugenpaleis maakt. Hij bouwt dat paleis helemaal zelf, maar er is ook niemand die hem op andere gedachten probeert te brengen.

Jarenlang houdt Michael er zogeheten beards op na, vrouwen die een relatie met hem aangaan om zijn werkelijke geaardheid te camoufleren. Hij houdt ze voor dat hij biseksueel is, sommige vrouwen worden verliefd op hem. Hij laat zich vergezellen door modellen en zangeressen. Zo is daar eerst Pat Fernandes en later Kathy Yeung, die zelf enige roem vergaart met haar optreden in de video bij I Want Your Sex. Op tournee verdwijnen George en Kathy in dezelfde hotelkamer, waarna ze alsnog opsplitsen in aanpalende slaapkamers. Zelfs de Amerikaanse actrice Brooke Shields wordt van stal gehaald als vriendin. Inderdaad, dezelfde Brooke Shields die eerder een relatie zou hebben gehad met Michael Jackson.

Het is wrang over al die gekooide gevoelens te lezen in de pas verschenen biografie, die nota bene uitkwam in een maand waarin in Nederland en elders de Pride wordt gevierd. Het is allemaal mosterd na de maaltijd natuurlijk, maar je zou Michael ook nog zo’n trots moment gunnen, eigenlijk.

James Gavin: George Michael – A Life. Uitgeverij Abrams; 528 pagina’s; € 32,99.

null Beeld

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234