Zaterdag 27/11/2021

ExpoVooruit

Gentse expo eert krant Vooruit: ‘Heroïsche tijden, waarin we weinig dorst hadden’

Bob Van de Voorde, de laatste hoofdredacteur van de Vooruit op de expo. Beeld © Eric de Mildt
Bob Van de Voorde, de laatste hoofdredacteur van de Vooruit op de expo.Beeld © Eric de Mildt

In Gent opent een tentoonstelling over Vooruit. Niet het kunstencentrum, niet de partij, maar het dagblad dat aan de basis lag van De Morgen. We konden niet anders dan gaan kijken.

‘Werklieden, Allen zult gij dit nummer ontvangen van het dagblad Vooruit dat komt te verschijnen.’ Mocht er nog twijfel over zijn: Vooruit was een socialistisch dagblad. Dat bewijzen de eerste zinnen dus die 31 augustus 1884 op het papier zijn gedrukt. Bezoekers van de tentoonstelling in het Gentse Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis zien die voorpagina links in de zaal hangen.

Jan Van Doorslaer behoort samen met Bob Van de Voorde (de laatste hoofdredacteur) tot een team van ouwe getrouwen van de krant. Dat team maakte voor de tentoonstelling een selectie uit de 30.000 kranten die er in 94 jaar Vooruit verschenen. “Vooruit was een van de eerste kranten in het Nederlands”, zegt Van Doorslaer, voormalig politiek verslaggever voor het dagblad. “Andere zoals Het Laatste Nieuws en De Volksgazet kwamen pas later.”

Gents karakter

Vooruit was niet alleen socialistisch, de krant heeft ook altijd een Gents karakter gehad. Er zijn genoeg gebouwen, die tonen hoe machtig de socialistische partij ooit geweest is in de stad. Het bekendste is natuurlijk het kunstencentrum Vooruit, dat ontstond als een feestzaal voor arbeiders. Daar vlak tegenover ligt het oude redactiegebouw. De letters van het ‘Dagblad Vooruit’ prijken nog altijd op de prachtige art-decogevel.

Toen Van Doorslaer en Van de Voorde als jonge journalisten in het gebouw binnenstapten, merkten ze hoezeer de politieke partij nog de koers bepaalde. “In die tijd kwamen er ook nog afkortingen als ‘pgt’ voor partijgenoot en ‘kd’ voor kameraad in de krant”, zegt Van de Voorde. “Dat hebben wij afgeschaft.”

In de geschiedenis van de Vooruit waren er nog anderen die de touwtjes in handen hadden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog namen de Duitsers de krant over en vulden ze de redactie met collaborateurs. Een andere donkere bladzijde in de krantengeschiedenis komt in de tentoonstelling ook aan bod: het vrouwenstemrecht.

“De socialisten waren ertegen, omdat ze vreesden dat vrouwen op de katholieken zouden stemmen”, zegt Van de Voorde. “Daarom was de krant ook geen voorstander.” In 1948 krijgen vrouwen stemrecht in ons land en het jaar erop schrijft de krant heel tevreden dat er bij de verkiezing geen socialistische zetels verloren zijn gegaan.

De redactie in de jaren 70. Bob van de Voorde zit in het midden met stropdas en bril. Jan Van Doorslaer is de man met de baard rechts van hem. Beeld © Eric de Mildt
De redactie in de jaren 70. Bob van de Voorde zit in het midden met stropdas en bril. Jan Van Doorslaer is de man met de baard rechts van hem.Beeld © Eric de Mildt

Wie door de tentoonstelling loopt, vindt een hele lijst aan bekende namen die ooit voor de krant hebben gewerkt. Van de oprichter Edward Anseele, die tot aan de Eerste Wereldoorlog de onbetwiste leider was van de Vlaamse socialisten, tot de schrijver Louis Paul Boon, die na de Tweede Wereldoorlog bij de krant kwam.

De auteur schreef onder meer zijn ‘Boontjes’, met overpeinzingen over het leven. Hij tekende ook cartoons, die hij de ‘Carboontjes’ noemde. Toen zijn gezondheid er rond 1977 op achteruitging, nam hij afscheid van het dagblad.

In de tentoonstelling wijst Van de Voorde trots nog een aantal andere kunstenaars aan. Zo tekende Jan Hoet ooit met Ronny Heirman het stripverhaal De Romeintjes en maakten ook Kamagurka en Herr Seele in Vooruit hun debuut.

Asbakken en bierglazen

Foto’s laten ook zien hoe het leven van de journalisten eruitzag. De tafels lagen vol rommel, zoals dat hoort op een krantenredactie. Met de jaren zijn de asbakken en bierglazen wel verdwenen en kwamen smartphones en computers in de plaats.

Maar de intrede van de nieuwe technologie heeft Vooruit amper mogen meemaken. Vooruit en De Volksgazet, de oude partijkranten, werden opgedoekt en gingen in 1978 samen in De Morgen. Van het Vooruit-tijdperk blijven er bij de journalisten nog een boel mooie herinneringen over.

null Beeld © Eric de Mildt
Beeld © Eric de Mildt

“De drukpersen waren in het redactiegebouw”, zegt de oud-hoofdredacteur. “Toen de eerste kranten ’s avonds klaar waren, gingen we er uitdelen in café ’t Keetje, waar we onze teksten dan nog eens nalazen. We maakten ook speciale edities voor de Gentse Feesten. Het waren heroïsche tijden, waarin we weinig dorst hebben gehad.”

Dagblad Vooruit 1884 – 1978 loopt van 22 augustus tot 22 oktober in Amsab–Instituut voor Sociale Geschiedenis in Gent. In onze drukkerij is een jubileumkrant uit 1934 opnieuw geprint, speciaal voor de expo.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234