Woensdag 28/10/2020

Wellesnietes

Genderneutrale filmprijzen: is dat een goed idee?

Lukas Dhont en Els Dottermans. Beeld photonews / Kristof Ghyselinck

Op het Filmfestival van Berlijn worden vanaf volgend jaar enkel genderneutrale prijzen uitgereikt. Er komen prijzen voor beste hoofdrol en beste bijrol, maar de categorieën mannelijk en vrouwelijk worden geschrapt. Een goede zaak, vindt film­regisseur Lukas Dhont. Al denkt actrice Els Dottermans dat het plan, ondanks alle goede bedoelingen, de diversiteit niet ten goede komt. 

Lukas Dhont: ‘Schaf het onderscheid man-vrouw in filmprijzen af’

Lukas Dhont is een Belgische filmregisseur en scenarioschrijver Zijn debuut ‘Girl’, over een meisje dat geboren is in het lichaam van een jongen, viel meermaals in de prijzen. 

“Ik begrijp dat er veel mensen zullen verzuchten: ‘Moet dat nu?’ Omdat ze oprecht niet snappen wat voor impact die benaming heeft. Maar mochten ze een uurtje praten met de mensen voor wie die categorisatie voor ontzettend veel ongemak en zelfs zelfhaat zorgt, dan zouden ze er meteen achter staan.

“In het voorbereidingsproces voor Girl heb ik heel veel transgender jongeren ontmoet, onder wie Nora Monsecour op wie de film gebaseerd is. Hun grootste dysforie komt voort uit het feit dat ze geen plek vinden in de standaard onderverdeling man-vrouw. Ik heb dat ongemak van heel dichtbij meegemaakt toen, maar ik heb ook zelf met de typische genderverwachtingen geworsteld toen ik jong was. Ik ben dus echt van mening dat we dat onderscheid moeten afschaffen waar het kan en waar het nodig is. En als er nu één sector is waar die verdeling kan verdwijnen, dan is het toch in de sector die mensen aan mensen toont. Daarom moeten er niet minder prijzen zijn – ik vind dat we gerust veel prijzen kunnen uitreiken binnen een acteercategorie – maar ik denk wel dat die anders te verdelen zijn dan beste acteur of beste actrice.

“Victor (Polster, die de hoofdrol in ‘Girl’ speelt, KS) heeft in Cannes de prijs voor beste acteerprestatie gekregen. Daarvoor waren die prijzen ook onderverdeeld. Voor ons was dat niet alleen een signaal dat Victor fenomenaal geacteerd heeft, maar ook dat de jury echt naar de film heeft gekeken en met opzet een prijs heeft gekozen die past bij waar de film over gaat.

‘Er zijn ondertussen genoeg mooie, complexe vrouwenrollen die op zichzelf in de prijzen kunnen vallen’, vindt Dhont. Beeld AFP

“Kijk, prijzen zijn ook maar prijzen natuurlijk, an sich is dat vooral mooi meegenomen omdat zo’n prijs een push kan zijn voor mensen om hen mee te krijgen in het parcours van de film. Wanneer een acteur of een regisseur voor een bepaalde prestatie gelauwerd wordt, wekt dat bij een potentieel publiek wel een zekere interesse om die film te gaan bekijken. Maar zo’n prijs is ook vooral een bevestiging voor de persoon die die prijs in ontvangst neemt, en ik denk niet dat we die impact mogen onderschatten.

“Er zijn vrouwen die bang zijn dat het genderneutraal maken van de prijzen ervoor zal zorgen dat nog meer mannen met de prijzen zullen gaan lopen, maar dat geloof ik eerlijk gezegd niet. Ik denk dat we erop mogen vertrouwen dat er ondertussen zodanig veel mooie, complexe vrouwenrollen zijn die gewoon een knock out of the park zijn om in de prijzen te vallen. Ik zeg niet dat er nergens nog discriminatie heerst, of dat er niet nog steeds heel veel stereotypen neergeschreven worden, maar er heersen net zoveel clichés in mannelijke rollen – mannen die niet kunnen praten of die hun emoties enkel via geweld uiten. Ik zie het wegvallen van die onderverdeling man-vrouw net als een stap vooruit in de industrie. Als we op dat vlak kunnen erkennen dat prestaties niet gegenderd zijn, zal zich dat ook nog meer doorzetten naar de invulling en de uittekening van die prestaties.”

Els Dottermans: ‘Ik ben bang dat vooral mannen zullen winnen’

Els Dottermans is een theater-, film- en televisieactrice met een uitgebreid palmares. In haar meest recente rol kruipt ze in de huid van juf Els, in de Vlaamse ­versie van ‘De luizenmoeder’.  

“Laat ik om te beginnen duidelijk zijn: de gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen kan niet genoeg nagestreefd worden. Ik ben op zich dus niet tegen het principe van genderneutrale prijzen, maar wel tegen de illusie die zoiets met zich meebrengt mocht je dat nu gaan organiseren. Dat wekt immers de indruk dat er geen seksismeprobleem zou zijn in de sector. En dat is zeker niet waar. Ik kan alleen maar spreken over Vlaanderen en België natuurlijk, verder gaat mijn eigen ervaring niet, maar ik denk dat als mannen en vrouwen voor dezelfde prijs genomineerd zouden worden, er voornamelijk mannelijke nominaties en dus mannelijke winnaars uit de bus zouden komen. Dat komt omdat vrouwen – zeker vrouwen van mijn leeftijd – niet dezelfde kansen krijgen als mannen om mooie, grote, zichtbare rollen te spelen die doorgaans in de prijzen vallen. Een genderneutrale prijs kan enkel een symbool zijn van gelijkwaardigheid als de kansen ook gelijk zijn.”

Els Dottermans: ‘Vrouwen – en zeker vrouwen van mijn leeftijd – krijgen niet dezelfde kansen als mannen om mooie, grote rollen te spelen.'Beeld Stefaan Temmerman

 “Ik heb tijdens de lockdown veel kans gehad om tv te kijken, dus ik heb ook heel wat buitenlandse series verslonden. Het verschil met Scandinavische of Britse series bijvoorbeeld is enorm. Daar zie je vrouwen interessante rollen spelen die ertoe doen voor de plot. Ook vrouwen van mijn leeftijd, die niet getypecast worden als moeder of grootmoeder, maar die gelaagde personages mogen vertolken die een impact hebben. Dat was echt opvallend, en ik heb me daar wel serieus in opgewonden.”

 “Blijkbaar zijn prijzen in andere sectoren, zoals de Man Booker Prize in de literatuur, al genderneutraal, maar ik vind niet dat je dat kan vergelijken. Wie een boek schrijft, doet dat grotendeels autonoom, op zichzelf. Als acteur ben je van heel veel andere mensen afhankelijk: van de casting director, van de scenarioschrijver, van de regisseur,… Het is niet iets dat we zelf ondernemen, zoals een boek schrijven dat wel is. Daar vind ik het maar normaal dat de prijzen niet gegenderd zijn, en dat moedig ik ook aan.”

“Ik begrijp ook dat het voor mensen die zich als non-binair identificeren belangrijk is om die ‘mannelijk’ of ‘vrouwelijk’ voor de prijzen te laten vallen, maar ik voel me eerlijk gezegd niet genoodzaakt om me daar in hun plaats over uit te spreken. Ik ben van mening dat zulke wijzigingen beter organisch en van onderuit evolueren in plaats van dat ze van bovenaf door de organisatie worden opgelegd uit naam van politieke correctheid. Op die manier denk ik dat het kind te snel met het badwater wordt weggegooid. Wanneer je de categorieën man/vrouw gaat schrappen zie ik dat vandaag niet in het voordeel van de diversiteit van de industrie uitdraaien. Bovendien verdwijnen er zo ook wel degelijk prijzen en dat maakt het gebeuren kleiner dan het al is. Ik vind juist dat we méér prestaties moeten vieren, meer mensen in de bloemetjes moeten zetten, niet minder. Zeker nu.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234