Maandag 27/01/2020

Boeken

‘Geluid kan het verschil tussen leven en dood betekenen’

Cedric Engels Beeld Wouter Beeckmans

Muziek verzacht de zeden. Maar éénder welk geluid kan je gelukkig dan wel miserabel maken. Daarover schreef Cedric Engels een fascinerend en persoonlijk boek.

Geluid is zo alom aanwezig dat we er eigenlijk amper nog over nadenken. Terwijl er nochtans redenen genoeg zijn om dat wél te doen, zo blijkt uit De kracht van geluid. Een boek waarin dj en geluidsingenieur Cedric Engels een pleidooi houdt om storend en schadelijk lawaai zo veel mogelijk te schrappen. Maar ook om wat meer aandacht op te brengen voor de helende kant van geluid. En zelfs het leven of dood bepalende aspect ervan. “De aanzet voor dit boek was de dood van mijn overgrootvader,” vertelt hij. “Zonder hem was er zelfs geen sprake geweest van dit boek. Mijn verhaal begint in Lokeren, in de eerste helft van de twintigste eeuw. Elke dag legde hij met de fiets hetzelfde traject af naar zijn werk. Zelfs met de ogen dicht wist hij alle bulten en putten te ontwijken op zijn parcours. Maar het geluid van de overweg hoorde hij niét. Mijn overgrootvader was namelijk doof. Hoeveel impact geluid heeft op één leven, hoe groot de kracht is van afwezig geluid of stilte, maar ook hoeveel invloed geluid heeft op ons dagelijks bestaan: dat valt niet te onderschatten. Daarom ben ik me op bijna bezeten wijze in geluid gaan ondergraven.”

Wist u bijvoorbeeld dat warm water anders klinkt dan koud water? Chéck het zelf, en sta verwonderd. Of dat stadsvogels een toontje hoger zingen dan hun gevleugelde vriendjes op het platteland? En dat elke pasgeboren baby tot rust komt door white noise – denk aan het geluid van een stofzuiger of televisieruis? “Ik heb dat laatste zelf kunnen testen, omdat mijn vrouw zwanger was toen ik dit boek schreef,” zegt Engels. “Pasgeborenen zien nog niet veel, behalve vlekken. Maar het oor is daarentegen zo goed als helemaal “af” wanneer we geboren worden. Zelfs in de baarmoeder horen we al. Uit onderzoek blijkt dat de hartslag van een foetus lichtjes stijgt als er muziek gespeeld wordt. Die witte ruis lijkt op het geluid van bloed dat door de aderen stroomt in de baarmoeder. Wat ik toen ook deed: ‘Ongeveer’ van Eefje De Visser afspelen tegen haar buik. Mijn zoontje was na de geboorte erg onrustig omdat de bevalling traumatisch was verlopen, en dat liedje kon hem toen tot rust brengen.”

Geluidspollutie

Als je voortdurend actief zou luisteren naar geluid, word je knettergek natuurlijk. Zelf hadden we het na het lezen van dit boek best moeilijk om minder bewust te luisteren naar de overweldigende soundtrack van een grootstad of industriezone. “Dat begrijp ik,” knikt Engels. “Daar schuilt net het probleem. Mensen gaan te passief om met geluid. Daardoor zijn we ons steeds minder bewust van de impact van geluidspollutie. Ik wilde niet prekerig klinken, maar met dit boek probeer ik wel inzichten te geven.”

“Geluid kan je bijvoorbeeld helpen bij een proces van heling. Daar is wetenschappelijk bewijs voor. In het boek vertel ik over de muziek van Yann Tiersen, die ik niet meer verbind aan de film Le fabuleux destin d’Amélie Poulain maar aan de begrafenis van mijn vader. Met je favoriete muziek op de achtergrond, heb je ook minder verdoving nodig bij een operatie, en kunnen alzheimerpatiënten een soort ‘jumpstart’ beleven, waarbij brein en lichaam worden geactiveerd. Maar tegelijk wordt te weinig aandacht besteed aan hoe geluid stress bezorgt. Geluidsecologie is een rode draad doorheen dit boek. Het is mijn droom om binnen vijf à tien jaar consulent te zijn in een ziekenhuis: ik ben geïnspireerd door het werk van Brian Eno die soundscapes creëerde voor de zorgsector. Of eventueel wil ik werken in een stad als New York waar je standaard op één verdieping van de wolkenkrabbers een geluidsgecontroleerde omgeving installeert waar workaholics even tot rust kunnen komen. Want ook als je niét doof bent, kan geluid het verschil betekenen tussen leven en dood –  of toch zeker dodelijk ongelukkig.”

De kracht van geluid is verschenen bij Borgerhoff & Lamberigts. Cedric Engels houdt een lezing over het boek op 13/2 in Brussel (Soniq)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234