Dinsdag 04/08/2020

Boeken

‘Geen boekenbeurs? Zorg voor initiatieven dicht bij de lezer’

Geen Boekenbeurs dit jaar. Het risico is te groot, klinkt het. Beeld Tine Schoemaker

‘De impact van corona op een boekenfeest met 120.000 bezoekers is te groot.’ Exit de Boekenbeurs dit najaar én tien afvloeiingen bij organisator Boek.be. Maar wat komt er in de plaats voor de promotie van de felgeplaagde boekenbranche?

De haalbaarheid van het grootste Vlaamse boekenevenement in coronatijden lag al enige tijd in de weegschaal. Uitgevers en standhouders gingen volop op de rem staan. Hoge standgelden voedden meer dan ooit de vrees dat de return van hun investering minimaal zou zijn. En zou het publiek ook niet wegblijven?

“De Antwerpse Boekenbeurs, goed voor zo’n 120.000 bezoekers gespreid over 11 dagen, kan onmogelijk in haar normale opzet georganiseerd worden”, klonk het gisteren plots. “Op een bepaald moment moet je knopen doorhakken”, zegt Vé Bobelyn, voorzitter van Groep Algemene Uitgevers (GAU) en verantwoordelijke voor de Boekenbeurs. ”Je kan er in november helaas geen prettig boekenfeest met publieksbeleving op poten zetten. Zelfs niet met een resem hygiëne- en voorzorgsmaatregelen én verspreid over vier hallen. Ook veel auteurs lieten ons al weten dat ze hun kat gingen sturen. Laat staan dat we buitenlandse trekpleisters naar hier konden halen.” Veel standhouders aarzelden om in te schrijven of deden dat onder voorbehoud. “Vergeet niet dat nogal wat uitgevers momenteel financieel bloeden”, vervolgt Bobelyn. 

Voor de hele boekensector is het wegvallen van de Boekenbeurs een afknapper, met al die wijdverbreide media-aandacht. Maar bij het organiserende Boek.be komen de klappen extra hard aan. Boek.be is afhankelijk van de beurs voor zijn inkomsten. Het wordt daarom “drastisch” afgeslankt. Van de dertien werknemers blijven er wellicht drie over. “We zetten een transitieplan in naar een kenniscentrum voor het boekenvak, op een kleinere locatie”, zegt Bobelyn.

De Boekenbeurs in 2019. Normaal trekt die jaarlijks zo'n 120.000 bezoekers.Beeld Tine Schoemaker

Ademruimte

En wat komt er in de plaats? Het boekenvak snakt naar ademruimte én een duw in de rug, nu een etalage als de – weliswaar al jaren afkalvende – Boekenbeurs dit najaar ontbreekt. Bobelyn spreekt van “diverse alternatieve pistes”: “We moeten het unieke DNA van de Boekenbeurs bewaren en het boek intens promoten via een campagne. Vernieuwende ideeën als gedecentraliseerde mini-events of virtuele platformen via de digitale kanalen onderzoeken we momenteel.” 

Maar klinkt dat niet vaag? Bobelyn hoopt ook op overheidssteun om de boekensector weer op gang te trekken. Vlaams minister-president en cultuurminister Jan Jambon beseft dat: “Laten we zoeken naar creatieve oplossingen om het boek in het najaar te promoten”, tweette hij. Bobelyn ziet ook heil in initiatieven met de boekhandel. “Tijdens de coronacrisis zagen we meer dan ooit het belang van fysieke winkels. Zonder hen zijn we als uitgever dood.”

Schrijver Jeroen Olyslaegers: 'Ik broed al een tijd op een idee om langs huiskamers te trekken met mijn boeken.'Beeld Stefaan Temmerman

Ouderwetse stem

Schrijver Jeroen Olyslaegers denkt dat het ontbreken van de Boekenbeurs ook kansen biedt. “De Boekenbeurs is een bijna ouderwetse stem in het boekenkapittel. Ik zeg dat niet oneerbiedig, maar het leuke is vooral dat je veel contacten hebt met je collega-schrijvers die je lang niet zag. Met de boekenlezers zijn de gesprekjes eerder kortstondig en oppervlakkig.” 

Hij ziet soelaas in kleinschalige circuits: “Ik broed al een tijd op een idee om langs huiskamers te trekken met mijn boeken, misschien doe ik dat nu wel in coronatijden, als in het najaar Wildevrouw verschijnt. Ook voor boekenclubs liggen er nu kansen. Een schrijver gaat als het ware weer boek per boek moeten gaan slijten én langer de boer opgaan.” Olyslaegers vindt de band die hij met het publiek opbouwt via sociale media steeds belangrijker. “Ik pluk daar nu de vruchten van, men volgt mij en mijn schrijfproces met meerdere duizenden.” Hij ziet corona ook als een “wake-upcall” voor transitie, met lokale accenten. “We hadden al eerder meer energie moeten stoppen in de plaatselijke boekhandel. Je merkte tijdens de quarantaine hoe hondstrouw veel klanten zijn aan hun eigen boekhandel. Ik vind dat schoon, daar zit muziek in.” Bobelyn wil de Boekenbeurs toch niet afschrijven in 2021: “Alle uitgevers en boekenvakmensen geloven rotsvast dat een verrijzenis mogelijk is.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234