Woensdag 21/08/2019

Film

Gary Oldman over de lastigste rol van zijn carrière: "Ik wilde de mens achter de performer Churchill laten zien"

Gary Oldham als Winston Churchill. Beeld Jack English

Met zijn rol als Winston Churchill in Darkest Hour keert Gary Oldman (59) terug naar zijn over-de-topspeelstijl. Zijn methode: “Gewoon een beetje lol maken.”

Was dit de echte Gary Oldman, anderhalve week geleden op het podium tijdens de uitreiking van de Golden Globes? De 59-jarige Engelse acteur, zojuist bekroond voor zijn rol als Winston Churchill in het energiek vertelde historische drama Darkest Hour, deelde beleefd complimentjes uit aan de concurrentie en leidde zijn dankwoord in met een eloquente uitspraak van de Engelse oorlogspremier. “Ik heb een eenvoudige smaak”, citeerde hij. “Ik neem gemakkelijk genoegen met het allerbeste.”

Playboy

Gelach en applaus in de met Hollywoodsterren gevulde zaal, uiteraard, terwijl op social media zijn beruchte interview met Playboy uit 2014 uit de krochten van het internet werd gevist. Daarin was Oldman genadeloos. Over alles eigenlijk, waaronder de Golden Globes. Betekenisloos en zelfbevlekkend, noemde hij de show toen.

De acteur nam het in Playboy daarnaast op voor collega Mel Gibson, die zich onmogelijk had gemaakt met antisemitische uitspraken. Een haastig ingelast mea culpa in een Amerikaanse talkshow moest duidelijk maken dat Oldman het allemaal niet zo had bedoeld. Hij had, benadrukte ook zijn manager, vooral de “politiek correcte hypocrisie” in de Amerikaanse filmwereld aan de kaak willen stellen. Sindsdien houdt de acteur zich in, tijdens gesprekken met de pers.

Rustdagen

Oldmans Playboy-uitspraken zorgen ervoor dat iedereen op het puntje van z'n stoel zit, wanneer de acteur medio december in een hotel in Londen aanschuift bij een groepje journalisten voor een gesprek over zijn Churchill-vertolking.

Traag en met lange tussenpozen praat Oldman over de rol die hij na de draaiperiode van Darkest Hour de lastigste van zijn carrière noemde. Over de cruciale bijdrage van de Japanse gezichtsmaskerexpert Kazuhiro Tsuji (The Curious Case of Benjamin Button), die Hollywood vijf jaar geleden de rug had toegekeerd, maar zich door Oldman liet overhalen om de acteur zorgvuldig tot de pafferige Churchill te boetseren. Het vastmaken van de prothese kostte vier uur, elke dag. “Ik maakte mij grote zorgen of ik het vol zou houden”, zegt Oldman, de handen gevouwen. “Churchill zit in bijna elke scène van de film. Bovendien is hij de motor, de locomotief, die alle scènes in beweging zet. Ik was elke dag met de film bezig en dat was ik niet meer gewend: ik had geen hoofdrol meer gespeeld sinds Tinker Tailor Soldier Spy. Acteren is zoveel eenvoudiger als je een bijrol speelt en ook wat rustdagen krijgt toebedeeld. Nu draaide ik werkdagen van achttien uur, want ik moest natuurlijk vier uur eerder dan iedereen aanwezig zijn.”

Gary Oldman als Dracula.

Taal

Darkest Hour voert Churchill op als een politicus én als een acteur die zijn opmerkelijke voorkomen en theatrale taalgebruik zorgvuldig cultiveerde. De film trapt af op 9 mei 1940, met chaos in het Lagerhuis en toenemend wantrouwen tegenover de zittende premier Neville Chamberlain, die zich geen raad weet met Hitlers op handen zijnde verovering van België en Frankrijk. Churchill blijkt geen voor de hand liggende, maar uiteindelijk wel een geslaagde vervanger. Hij wijst in de daaropvolgende weken een vredesverdrag met nazi-Duitsland af en slaagt erin de (in de Blitzkrieg verslagen) geallieerde troepen naar Engeland te evacueren. Zijn meesterstuk: hij wist de evacuatie te presenteren als morele overwinning. “Falen is niet noodlottig”, klonk het in Churchills woorden. De Amerikaanse radiojournalist Edward R. Murrow analyseerde hoe de taal van de Britse premier als wapen diende. Churchill mobiliseerde de Engelse taal en stuurde haar naar het strijdveld, zei de journalist in een beroemd geworden citaat.

Het publieke imago van Churchill was Oldmans speelveld, vertelt de acteur. “Hij was een zelfpromotor. Hij begreep - zo kwam het tenminste op mij over - hoe belangrijk het is jezelf als merk te beschouwen, nog voor dat belangrijk werd. Hij was een klein, grappig mannetje, met zijn 19de-eeuwse Homburghoed, zijn sigaar, zijn Victoriaanse kleding, vlinderdas en zakhorloge. Hij had een hoogontwikkeld gevoel voor theater, voor zijn eigen presentatie, zijn gebaren. Hij ademde een zekere grootsheid. Tegelijk hoor je hem op archiefmateriaal soms met zijn niet-publieke stem iets zeggen tegen iemand naast hem en dan hoor je een totaal ander mens. Het was aan mij om ook de mens achter de performer te laten zien.”

Gary Oldman als Winston Churchill. Beeld Jack English

Onopvallend

Oldman die zich een film lang uitleeft met het gezwollen theater van Churchill, dat roept herinneringen op aan zijn theatrale rollen uit de jaren negentig: toen hij excelleerde als Dracula in de gelijknamige film van Francis Ford Coppola of als de witte rastafari Drexl Spivey in True Romance. Een van de hoogtepunten uit die tijd is zijn corrupte en psychopathische speciaal agent Norman Stansfield in de uitzinnige wraakfilm Léon, die een hele familie vermoordt en vervolgens de twaalfjarige overlevende (speelfilmdebuut van Natalie Portman) en haar huurmoordenaar annex buurman achter zich aan krijgt.

In het daaropvolgende decennium, als Sirius Zwarts in Harry Potter of politiecommissaris Jim Gordon in de Batman-films van Christopher Nolan, kreeg hij ogenschijnlijk minder ruimte om zijn personages naar zijn hand te zetten. Oldman speelde ingetogen, zoals in Harry Potter, of zelfs onopvallend, zoals in Batman. Op zijn best dienstbaar was hij, terwijl de acteur juist excelleert als hij mag opvallen.

Zoals in Darkest Hour, dus.

Darkest Hour is nu uit. Lees hier onze recensie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden