Maandag 18/10/2021

InterviewDe vragen van Proust

Gabriel Ríos: ‘Tot je veertigste denk je als man te weten wie je bent, maar plots word je gegrepen door emoties waarvan je het bestaan niet eens kende’

Gabriel Ríos:  Beeld © Stefaan Temmerman
Gabriel Ríos:Beeld © Stefaan Temmerman

Schrijver Marcel Proust beantwoordde ze ooit in een vriendenboekje, nu geeft De Morgen er een eigenzinnige draai aan. Tweeëntwintig directe vragen, evenveel openhartige antwoorden. Vandaag: zanger en muzikant Gabriel Ríos (43). Wie is hij in het diepst van zijn gedachten?

1. Hoe oud voelt u zich?

“Ik voel me mijn leeftijd, 43. Ik voel me niet meer jong omdat ik begin te merken dat er bepaalde patronen in mijn leven geslopen zijn die nog moeilijk te veranderen zijn. Dat is vrij nieuw voor mij.

“Ik zou niet meer jonger willen zijn, maar ik wil ook niet dat het nu snel gaat omdat ik gezien heb wat het kan betekenen om oud te worden. Het heeft me ontzettend veel pijn gedaan om mijn ­vader te zien aftakelen aan alzheimer. Zes jaar lang is hij ziek geweest. Hij herkende ons niet meer. Er was geen connectie meer. Langzaam verdween hij.

BIO • muzikant • geboren in San Juan (Puerto Rico) op 25 augustus 1978 • groeide op in Puerto Rico, woont nu in Gent • woonde verder nog in De Pinte, New York en Amsterdam • bracht in 2004 zijn debuutalbum Ghostboy uit, met de hit ‘Broad Daylight’ • daarna volgden nog Angelhead (2007), The Dangerous Return (2010), This Marauder’s Midnight (2014) en Flore (2021)

“Terwijl de dood alles afsluit, laat zo’n slepende ziekte veel vragen open. Hoe erg zag hij af? Ik weet het niet. Toen hij uiteindelijk stierf, vijf maanden geleden, was ik opgelucht. Eindelijk was hij vrij. Door zijn dood kreeg ik weer een helder beeld van hem, zoals ik hem gekend had als mijn vader. Niet als een magere, lijdende man, maar zoals hij geweest was: vrolijk, geduldig, intelligent. Iemand die geloofde in de mogelijkheden van het leven.

“Voor een man is je vader degene die je naar best vermogen leerde wat het betekent om een mens en om een man te zijn. Nu hij weg is, moet ik zelf uitzoeken hoe ik hem kan terugvinden. En dat kan niet door hier op mijn kamertje aan hem te zitten denken. Ik hoop dat ik hem in het leven zelf zal terugvinden. In de connectie met anderen en in mezelf. (zwijgt) Misschien ook via de muziek. Dat klinkt misschien spiritueel, maar eigenlijk gaat het gewoon over het voelen van connectie.”

2. Hoe was uw kindertijd?

“Goed. Ik ben geboren in Puerto Rico en herinner me vooral een hechte familieband en constant muziek bij ons thuis. Mijn vader was een groot liefhebber en kon niet wachten om samen met mij te spelen. Op mijn achtste kocht hij voor mij een ­gitaar. De eerste dag maakten we al een song, wat dat ook inhield. Voor mij was het belangrijk dat ik mezelf ervan kon overtuigen dat ik een songwriter was.

“In 1996 ben ik uit Puerto Rico vertrokken. De meeste jongeren verlaten Puerto Rico om in de VS te gaan studeren, maar ik had een Belgisch meisje leren kennen en dat gaf me een goed ­excuus om naar Europa te komen. Ik kende Studio Brussel en verschillende Belgische bands die ­allesbehalve commerciële muziek maakten en dat trok mij aan. In Puerto Rico bestonden geen ­alternatieve radiozenders, in België was er in de jaren ’90 op dat vlak een enorme vrijheid. Verliefd zijn hielp toen. Maar het was niet de belangrijkste reden. Ik wilde weg van huis en een nieuwe ­wereld ontdekken. En in de eerste plaats muziek kunnen maken.”

3. Hebt u vaak heimwee?

“Hier in België heb ik nooit heimwee, pas als ik in Puerto Rico ben besef ik wat ik heb moeten missen. Het gemis stapelt zich blijkbaar onmerkbaar op. In Puerto Rico lijkt alles me zo eenvoudig en vanzelfsprekend, ook al is het leven daar niet ­evident. Hier in België zijn we zo verwend, maar daar heb ik het gevoel thuis te komen. Ik wil dit echter niet romantiseren. In Puerto Rico ben ik me heel hard bewust van het gemis en ben ik daar heel emotioneel over, maar zodra ik vertrek ­verdwijnt dat gevoel weer.

'Puerto Rico is luid. Overal is er lawaai. Kikkers, krekels, motoren, muziek, geweerschoten. ­Constant. Maar dat is fijn. Hier word ik al gek als er bassen door de muren van mijn appartement ­komen.' Beeld © Stefaan Temmerman
'Puerto Rico is luid. Overal is er lawaai. Kikkers, krekels, motoren, muziek, geweerschoten. ­Constant. Maar dat is fijn. Hier word ik al gek als er bassen door de muren van mijn appartement ­komen.'Beeld © Stefaan Temmerman

“Toen mijn vader zes jaar geleden de ziekte van Alzheimer kreeg, ben ik naar Puerto Rico teruggekeerd. Ik heb er vier maanden gewoond. Die periode heeft mijn manier van denken drastisch beïnvloed. Het was een soort catharsis. Ik ga me hier nooit meer zo thuis kunnen voelen als daar. Niet alleen met mijn hart, maar met mijn hele lichaam.

“Puerto Rico is luid. Overal is er lawaai. Kikkers, krekels, motoren, muziek, geweerschoten. ­Constant. Maar dat is fijn. Hier word ik al gek als er bassen door de muren van mijn appartement ­komen, maar in Puerto Rico doet die kakofonie mij niets. Dat is helemaal niet eerlijk, maar zo is het. (lacht)

“Alles voelt daar perfect aan. Ik denk dat het te maken heeft met je DNA. En natuurlijk ook met je moedertaal. Je spreekt Spaans en voor je het ­beseft komen er allerlei herinneringen naar boven. Maar ik kan niet meer terug, ik ben er al te lang weg. Mijn werk is hier, mijn vrienden wonen hier. België heeft me een thuis geboden ver weg van huis. Maar een deel van mezelf is in slaap gesust en pas als ik in Puerto Rico ben wordt het weer wakker. Daar denk ik: ‘Holy shit! Ik ben iemand anders!’

“Eenmaal terug in België was het moeilijk om van dat idee af te raken. Ik voel me hier heel ­geïsoleerd. Behalve wanneer ik met muziek bezig ben en eraan herinnerd word dat ik een job en een publiek heb. Iedereen die ver weg van huis woont heeft hetzelfde probleem. Dat inzicht is vrij nieuw voor mij.”

4. Wat is uw passie?

“Ik hou niet zozeer van het woord passie. Ik ­verkies: wat drijft mij? En dat kunnen zowel ­positieve als negatieve krachten zijn.

“Creëren is een drijvende kracht in mijn leven. Of het nu gaat om muziek maken of beelden of ­verhalen,... Zonder voel ik me verloren. Ik kan bijna geen dag doorbrengen zonder te creëren. Het is een noodzaak, een innerlijke drang, die volkomen los staat van succes. Ware connectie met anderen is een tweede drijfveer. En een derde: de zoektocht naar wie ik echt ben, diep in mijn binnenste.”

5. Wat vindt u een kenmerkende eigenschap van uzelf?

“Ik ben obsessief. In alles. Ik heb weinig grenzen en niemand die mij daar op wijst omdat ik alleen ben. Ik heb veel relaties gehad, overal waar ik ­gewoond heb, maar in essentie ben ik een loner. Ik ben het gewoon om alleen te zijn, om op ­mezelf te leven, en meestal bevalt het mij.

“Ik droom er nooit van om een eigen gezin te hebben. Ook al had ik zo’n goede band met mijn ouders. Ik snap het zelf niet, het is een mysterie. Maar misschien komt het er ooit van.”

6. Wat was de moeilijkste periode in uw leven?

“Ik heb door mijn hoogsensitiviteit en neiging tot depressie en angsten veel moeilijke periodes meegemaakt. Ik heb zwarte periodes gekend die allemaal even zwaar waren, maar allemaal anders. Op mijn tiende, op mijn zeventiende, toen mijn vader ziek werd. Die laatste periode was vrij ­intens, want in die zes jaar tijd heb ik geen enkele plaat gemaakt. Wat al die crisissen gemeen ­hebben, is dat je er niet op voorbereid bent en niet weet wat te doen. Het is ook moeilijk om ­erover te praten, want hoe beschrijf je het? Het voelt heel agressief. Alsof je afgesneden wordt van de werkelijkheid.

“Ik denk dat ik met die gevoeligheid geboren ben. Niet iedereen gaat door zulke afschuwelijke periodes. Mijn chemie is nogal dramatisch. De triggers zijn op zich niet relevant. Elk scharnierpunt in je leven kan aanleiding geven tot een crisis. Mensen zeggen dat ik te veel nadenk. Maar dat is het niet. Sommigen noemen het een burn-out. Maar dat is het ook niet, want ik heb nog nooit hard gewerkt. (grinnikt) Het is meer een neiging tot onevenwicht. Ik herinner me als kind dat de zon scheen en de hemel azuurblauw was en ik me vreselijk ellendig voelde. En angstig. Maar met ouder worden heb ik ervaren dat die periodes voorbijgaan en dat er ook schoonheid uit voortkomt. En dat helpt.

“Vergelijk het met de lente. ­Iedereen houdt van de lente, maar de lente is heftig. De natuur barst van geweld. Zo voelt het ook in mijn lichaam. Ik zie het als een natuurlijk proces waar ik doorheen moet.”

7. Wat kan u helpen?

“Meditatie. Routines. Goed eten, goed slapen. Geen drugs of ­alcohol. Goede mensen. Uit het isolement breken en beseffen dat er van alles gebeurt in de wereld dat niets te maken heeft met je gemoedstoestand en emoties. Muziek.”

8. Welke kleine dingen kunnen u blij maken?

“Om heel eerlijk te zijn, word ik enkel gelukkig van kleine dingen. Ik ben natuurlijk blij als een plaat succes heeft en mensen je muziek oppikken, maar dat gevoel ebt snel weg.

“Wat me gelukkig maakt, is iets terugvinden wat je kwijt was, een vreemde die naar je lacht op straat, zonder reden, iemand die je aanspreekt om iets geestigs te vertellen, een grappige situatie. Het gevoel op het juiste moment op de juiste plek te zijn.”

9. Wat is uw zwakte?

“Hoeveel mag ik er geven? (lacht) De zwakte die me het meeste stoort is mijn angst om verkeerd begrepen te worden. En als ik verkeerd begrepen word, mijn onvermogen om daarmee om te gaan. Die voortdurende drang om mezelf te willen ­uitleggen en verantwoorden wat ik wil en hoe ik het zie.

'De zwakte die me het meeste stoort is mijn angst om verkeerd begrepen te worden. En als ik verkeerd begrepen word, mijn onvermogen om daarmee om te gaan.' Beeld © Stefaan Temmerman
'De zwakte die me het meeste stoort is mijn angst om verkeerd begrepen te worden. En als ik verkeerd begrepen word, mijn onvermogen om daarmee om te gaan.'Beeld © Stefaan Temmerman

“Het zou zo’n bevrijding zijn mocht het mij helemaal niets meer kunnen schelen om verkeerd ­begrepen te worden, om helemaal niets meer te hoeven uitleggen. Dat zou fantastisch zijn.”

10. Waar hebt u spijt van?

“Tot de dood van mijn vader had ik geen gevoelens van spijt. Ik wenste niet dat ik iets had kunnen veranderen. Sommigen zouden zeggen: had ik maar meer tijd met hem doorgebracht. Ik hou niet van die gedachte, want je hebt het niet gedaan. Het is te gemakkelijk. Maar ik wenste wel dat we meer tijd hadden gehad. Dat is iets anders. In mijn hoofd kon ik telkens bij mijn vader terecht en ­hadden we nog vele hoofdstukken te gaan. Het album dat ik onlangs gemaakt heb in het Spaans, met een aantal van zijn favoriete songs, kon hij gehoord hebben. Het zou hem zo gelukkig hebben gemaakt. Ik wou dat ik had kunnen zien hoe blij hij zou zijn geweest. Hij was altijd ongelooflijk trots op mij, maar nu sta ik er alleen voor.”

11. Wanneer hebt u het laatst gehuild?

“Ik huil vaak, vooral de laatste zes jaar. Om een voorbeeld te geven: de collega’s van mijn vader van de veteranenkliniek in Puerto Rico waar hij werkte als psycholoog, hadden een Zoom-­meeting gepland om hem te herdenken. Mijn ­vader had namelijk geen begrafenis gewild. Mijn moeder, mijn zus en ik hebben zijn as uitgestrooid over de oceaan. Zo wilde hij het. Hij wilde niet dat mensen treurden om hem. Die Zoom-herdenking was dus enigszins tegen mijn zin. Ik deed het ­alleen omdat het van mij verwacht werd. Er waren zo’n dertig mensen. Allemaal vertelden ze mooie dingen over mijn vader. Maar op het eind brak ik. Alle opgekropte emoties kwamen eruit. Ik heb wel tien minuten zitten janken in het donker van mijn kamer. Niemand heeft het gezien.”

12. Wanneer bent u door het lint gegaan?

“Vooral de laatste tijd voel ik soms woede ­opkomen tijdens het musiceren, wanneer de ­dingen niet lopen zoals ik wil. Soms gebeurt dat in het bijzijn van anderen, jammer genoeg. Toch denk ik dat het iets is wat moet gebeuren, net als huilen, wat trouwens geen excuus is. Het voelt namelijk als een bevrijding om je te realiseren dat er ongekende krachten in je spelen.

“Volgens Carl Jung gaan alle mannen zonder uitzondering door een midlifecrisis. Tot je veertigste denk je als man te weten wie je bent en waar je voor staat, maar plots word je gegrepen door emoties waarvan je het bestaan niet eens kende, negatieve emoties die je vooral associeerde met vrouwen, zoals ­hysterie. Plots kamp je als man met dezelfde shit. Alleen je vrouw en kinderen weten dat.

“Voor de buitenwereld blijf je een geweldige man, maar thuis gedraag je je fucking crazy. En het grappige is dat je altijd dacht dat dat typisch vrouwelijk is. Niet dus. En dat is confron­terend. Volgens Jung kan zo’n periode heel lang duren. En dan komt het erop aan om je hoofd boven water te houden. Dat klinkt vreselijk, maar ik zit nu midden in zo’n periode en snap niets meer van mezelf. Alles wat ik dacht te zijn, is op de helling komen te staan.”

13. Wat is uw eerste herinnering?

“Ik was een jaar of zo en herinner me dat ik een song van John Lennon hoorde, ‘Just Like Starting Over’, en dat zijn stem mij bang maakte. Ik ­herinner mij een echo en het geluid dat van ver leek te komen. Mijn laatste plaat gaat daar ook over, over hoe je hersenen herinneringen opslaan. Soms helder, soms niet.”

14. Wat hing er aan de muur van uw tienerkamer?

“Er hing een poster van Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band, een poster van Grease en een monochrome zeefdruk van een man op een ­balkon in San Juan, de stad waar ik woonde.”

15. Welk boek heeft een speciale betekenis voor u?

“Er zijn er zoveel. Om er een uit te pikken: in het huis waarin ik in Amsterdam een tijdje gewoond heb, heb ik een boek ontdekt met de titel That Great Lucifer (van Margaret Irwin, red.). Een biografie uit de late jaren vijftig van Sir Walter Raleigh (1552-1618, red.). Ik was er meteen door gepakt.

“Walter Raleigh was een heldhaftige piraat die zich snel opwerkte in de gunst van Elizabeth I. Een bijzonder intelligent man, die zijn tijd ver vooruit was met zijn ideeën over politiek en religie. Atheïstisch en tegelijk bijzonder spiritueel. Een man die in staat was tot buitengewone wreedheden en tegelijk dichter was. Een zeer interessant en complex personage dus. De eerste helft van het boek over zijn buitengewone leven is heroïsch, de tweede helft over zijn ondergang dramatisch. Na de dood van de koningin viel hij in ongenade en belandde in The Tower. Maar de manier waarop hij daarmee omging, de humor waarmee hij daarover schreef, is verbijsterend. Ongelooflijk krachtig.

'Ik heb geen al te hoge dunk van mijn eigen begripsvermogen. Maar het is alles wat ik heb, dus neem ik het met een korrel zout.' Beeld © Stefaan Temmerman
'Ik heb geen al te hoge dunk van mijn eigen begripsvermogen. Maar het is alles wat ik heb, dus neem ik het met een korrel zout.'Beeld © Stefaan Temmerman

“De boeken die me echt liggen heb ik per toeval ontdekt. Het is alsof ze je zoeken.”

16. Heeft u ooit een religieuze ervaring gehad?

“Zeker en vast, maar ik wil er niet over praten, het is te persoonlijk.

“Sinds de mens taal heeft ontwikkeld, hebben we een binaire kijk op alles rondom ons. Maar de ­natuur kent geen taal. De natuur manifesteert zich, maar laat zich niet in taal vatten. Ik vind het vreemd dat de mens denkt dat hij boven de natuur staat. Ik vind het vreemd dat de mens een heilig geloof heeft in rationaliteit, terwijl dat eigenlijk een puur menselijke aangelegenheid is. Als de mens zo hard in logica gelooft, moet hij zich kunnen voorstellen dat ook het tegengestelde ervan ­bestaat. En dat is de natuur. Ik heb geen al te hoge dunk van mijn eigen begripsvermogen. Maar het is alles wat ik heb, dus neem ik het met een korrel zout.”

17. Hoe definieert u liefde?

“Voor mij staat liefde voor onbaatzuchtigheid. Liefde is er bewust voor kiezen de ander geen kwaad te berokkenen. Een voorbeeld: de situatie in Jemen, waar momenteel een van de grootste humanitaire crisissen sinds de voorbije eeuw aan de gang is. Mensen sterven er massaal. We ­hebben de technologie om het probleem aan te pakken. De enige reden waarom we niets doen is omdat we niet in staat zijn om op hogere niveaus onbaatzuchtig te handelen. Vanuit politieke en economische overwegingen.

“Om het even wie in de straat die duizenden ­kinderen ziet creperen, zou voorstander zijn van een onbaatzuchtige oplossing. Maar de mensen op hogere niveaus, die zogezegd verfijnd en hoogontwikkeld zijn, zijn dat niet. Daarom vind ik het feit dat we technologie zo hoog in het vaandel voeren, een grap. Zijn we als mensheid ­technologisch geavanceerd of niet? Ik vind van niet, want we hebben de mogelijkheden en ­gebruiken ze niet.”

18. Hoe voelt u zich in uw lichaam?

“Op dit eigenste moment? Goed, omdat ik aan het praten ben. Maar wanneer ik alleen ben, voelt het anders. Dat varieert. Ik heb periodes dat ik mij ­relaxed voel in mijn lichaam, en periodes waarin ik ervan wegvlucht. Veel roken bijvoorbeeld, is een soort vlucht.

“Wat mij ook opvalt is dat mijn spijsvertering in België niet goed werkt ondanks al dat verse en gezonde eten hier. En het vreemde is: ik kom thuis in Puerto Rico, en dat probleem lost zich op. ­Ondanks al die gefrituurde dingen en bonen en rijst. Ik snap er niets van. Gezonde voeding is ­blijkbaar niet alles. Het zou ook te maken hebben met de bacteriële samenstelling in je lichaam en met de manier hoe je opgegroeid bent.”

19. Wat vindt u erotisch?

“Het meest erotisch vind ik iemand die waarachtig is. Zowel in het bedrijven van de liefde als in de manier van zijn. Je moet dat wel leren zien. ­Naarmate je ouder wordt, gaat dat makkelijker. Je kijkt op een eerlijker manier naar jezelf en naar de ander. Ook al spiegelt de samenleving je ­voortdurend een ideaalbeeld voor waaraan je moeilijk kunt ontsnappen.”

20. Wat is de speciaalste plek waar u ooit de liefde bedreven hebt?

“Een doodgewoon bed. (lacht) En dat meen ik. Geen strand of toilet of bar. Ik ben zeer ­ouderwets, de plek doet er niet toe. Er zijn veel, veel doodgewone bedden geweest. Dit zou een goede titel zijn voor een album, of voor een ­gedicht: ‘Many ordinary beds’.” (lacht)

21. Hoe zou u willen sterven?

“Op het moment dat ik sterf hoop ik dat ik er niet tegen vecht. Ik hoop dat ik alles dan kan loslaten, dat ik me niet vastklamp.”

22. Wat zou u wensen als laatste avondmaal?

“Dat wil ik zeker niet zelf kiezen, want telkens als ik bepaalde verwachtingen had was het maar half zo goed als wanneer ik verrast werd. Iemand die met liefde voor je kookt, dat is op zich al fantastisch. En ik zou dan ook wel een beetje wijn en rum ­willen drinken, omdat ik de laatste zes jaar geen druppel alcohol meer heb aangeraakt. Graag meer dan een beetje zelfs. Schrijf maar: overdreven veel.” (lacht)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234