Zaterdag 25/05/2019

Media

Framing is perfect normaal: "Je kunt geen nieuws brengen zonder invalshoek"

Beeld Thinkstock

Wie kritiek heeft op politieke tegenstanders of media, heeft vandaag voldoende aan één woord: framing. Maar wordt het nieuws echt zo vaak gemanipuleerd? "Iemand die het aanklaagt, framet zelf ook", zegt professor Baldwin Van Gorp, die er een boek over schreef.

137 keer ging het het voorbije jaar in Vlaamse kranten over framing, meestal om negatief nieuws aan te klagen. Siegfried Bracke bijvoorbeeld deed het vorige week nog in deze krant, om het lek over de moeilijke lijstvorming bij de Gentse N-VA aan te klagen. "De framing was nog kwalijker: men wilde mij volgens dat lek naar de uitgang begeleiden." 

Dat Bracke het concept gebruikt is geen toeval: de N-VA-politicus was wellicht de eerste die het in de media gebruikte, zegt professor Baldwin Van Gorp (KU Leuven). "Het is goed dat zo'n term ingang vindt, alleen wordt het altijd op een heel beperkende manier gebruikt. Het is altijd de ander die op een foute manier framet. Maar als iemand dat zegt, framet die natuurlijk zelf ook."

Case van framing in De Morgen van 11 januari. “Dit is een voorbeeld hoe bepaalde thema’s steeds geproblematiseerd worden”, zegt Baldwin Van Gorp. Beeld Archief

Perfect normaal

Onder andere over framing schreef Van Gorp in Verdraaid!, zijn nieuwe en genuanceerde boek over journalistiek en nieuws. "Het gaat niet op om de nieuwsmedia een gebrek aan nuance te verwijten als die verwijten zelf nuance missen." Framing bijvoorbeeld is perfect normaal, zegt Van Gorp. "Je kunt geen nieuws brengen zonder frame. Je vertrekt altijd vanuit een bepaalde invalshoek om het nieuws uit te leggen."

Baldwin Van Gorp. Beeld RV

Het verwijt van framing wordt dan ook vooral gebruikt om iets aan te klagen wat niet binnen het eigen denkkader past. "Maar er is nooit één frame", zegt Van Gorp. "Een politicus, of een journalist, moet er zich bewust van zijn dat er verschillende invalshoeken zijn om naar iets te kijken." Het loopt pas fout, zegt Van Gorp, als je steeds hetzelfde frame terug ziet keren.

"Media moeten zich daar bewuster van zijn. Ze moeten de blik van de mensen verruimen door een onderwerp vanuit verschillende invalshoeken te belichten. Zo verruim je de blik van de mensen en toon je nuances." Dat dat nu soms niet gebeurt, komt ook door de communicatie van de organisaties die het nieuws brengen. Zij kiezen voor een bepaalde invalshoek, die dan vaak wordt overgenomen. "Pas na een dag of drie zie je dan ook andere insteken opduiken." 

Geert Wilders

Maar ook politici, die media vaak gretig van framing beschuldigen, weten er weg mee. "De N-VA klaagt het aan, maar de partij doet het voortdurend zelf ook", zegt Van Gorp. "Vanuit hun eigen ideologische standpunt zoeken ze een andere insteek. Iemand als Geert Wilders bijvoorbeeld heeft dat ook van nature in de vingers."

Een vaak gebruikt middeltje om te framen is de woordkeuze. Als het over asielzoekers gaat, zullen voorstanders van een strenger migratiebeleid het bijvoorbeeld over een aanzuigeffect, opkuisen of – zoals de Nederlandse krant
De Telegraaf – een 'asielplaag' hebben. Wilders en Filip Dewinter hadden dan weer het plan om een 'islamsafari' te organiseren in Molenbeek.

"Je moet altijd alert zijn met welke bedoelingen zulke woorden gebruikt worden en dat dan ook duiden", zegt Van Gorp. "Een klein woordje kan een grote impact hebben." En in het geval van 'islamsafari' nemen media die misschien zelfs best niet over. "In het begin gingen journalisten nog mee met Wilders als hij zulke catchy dingen zei. En ook al omkader je het kritisch, je bekrachtigt het toch. Nu zie je dat zulke woorden in Nederland niet altijd meer overgenomen worden."

Dat je frames ook positief kunt gebruiken bewijzen ze opnieuw in Nederland. Van Gorp deed er al verschillende onderzoeken voor ministeries over bijvoorbeeld Europa of euthanasie. "We onderzoeken dan welke frames aan bod komen over die thema's en denken na over hoe de overheid daar zelf over kan communiceren vanuit counterframes die een alternatief bieden. De ministeries en de woordvoerders passen dat dan ook echt toe: ze formuleren kernboodschappen die steeds opnieuw gebruikt worden. Niet om het denken in één welbepaalde richting te sturen, maar om de burger kennis te laten maken met alternatieve zienswijzen, om zo het publieke debat te stimuleren." 

Verdraaid!Baldwin Van Gorp, 360 pagina's, uitgegeven bij Pelckmans

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.