Zaterdag 14/12/2019

Televisie

Fotografen brengen 'Belgitudes': de 'ordinaire' schoonheid van het alledaagse

Waremme 2012, beeld van Herman Van den Boom voor 'België scherpgesteld'. Herman Van den Boom (66) is half Belg, half Nederlander. Hij werkte de voorbije jaren rond koppelbouw, grijze regenpijpen en kunstmatig aangelegde tuinen. Beeld rv Herman Van den Boom

De nieuwe reeks België scherpgesteld, nog twee zondagen op Canvas, schetst een rijk geschakeerd beeld van fotografe in België. Elke week bespreekt De Morgen met een zelfgekozen panel het thema van de week. Vandaag: Ceci n'est pas un pays. Over de zoektocht naar de ziel van België. 

Pannel van de week: Olivier Bekaert (43) en Herman Van den Boom (66). Samen met zes andere fotografen vormt Bekaert het collectief Belgitude. Hij werkt de laatste tijd vaak in Japan.  Van den Boom is half Belg, half Nederlander. Hij werkte de voorbije jaren rond koppelbouw, grijze regenpijpen en kunstmatig aangelegde tuinen.

Werkwijze?

Olivier Bekaert: "Ik rijd ergens naartoe en begin te wandelen, zonder plan, zonder doel. Ik neem de tijd. Als ik iets zie, zoek ik soms minutenlang naar de juiste invalshoek voor ik afdruk. Als een dans, een tango tussen het twee- en het driedimensionale. Veel fotografen hebben een idee en werken dat uit. Zo zit ik niet in elkaar. Aan ons project rond 'Belgitudes' kan ik gerust nog twintig jaar werken, tot het echt goed is. Ik wil foto's maken die in een museum kunnen hangen. In tegenstelling tot de meeste fotografen beperk ik me ook niet tot een vooraf vastgelegd verhaal. Ik wil lukraak schoonheid uit het alledaagse zeven. Beelden maken die de kijker blijven verrassen, waar je lang kunt naar kijken, die de werkelijkheid verschonen. Altijd in zwart-wit."

Herman Van den Boom: "Ik rijd al veertig jaar rond. Te voet, met de fiets, de motor, de laatste jaren steeds meer met de auto. Ik werk niet in reeksen. Ik leg vast wat ik zie. Ik denk niet als een fotograaf, ik kijk meer met een kunstenaarsblik. Het beeld moet zich aandienen en voor zichzelf spreken. Ik cijfer mezelf helemaal weg, wil geen verhaal vertellen of mening verkondigen. Ik ga nooit op een ladder staan noch op mijn buik liggen. Als een flaneur toon ik op ooghoogte wat iedereen zou kunnen zien."

Argwaan?

Bekaert: "Ik word dikwijls vreemd bekeken. Van de dingen die ik fotografeer, zien de meeste mensen de schoonheid niet in. Pony's en kindjes, dat begrijpen ze nog. Maar een gerimpelde gevel? Ze verklaren mij zot. Of ze denken dat ik van de belastingen ben, dat is ook al gebeurd."

Van den Boom: "Ik vermijd alle contact. Het haalt me uit mijn concentratie. Vaak zie ik angst in de ogen van de mensen. Waarschijnlijk hebben zij iets illegaals gebouwd. Dan maak ik een grapje: 'Ik ben niet van de belastingen, hoor. Ik maak alleen maar een reportage over hoe mooi het hier is.' Als mijn foto's in een krant worden gepubliceerd, krijg ik verontwaardigde mails. Mensen dreigen met een advocaat, denken dat ik met hun huizen lach. Maar daar is het me niet om te doen. Ik toon gewoon wat er is. Soms leidt dat tot vreemde reacties. In de buurt waar ik woon, hebben mensen zelfs hun regenpijpen aangepast nadat ze een foto van mij in Het Belang van Limburg hadden gezien."

Beeld van Olivier Bekaert (43) voor België scherpgesteld. Bekaert vormt samen met zes andere fotografen het collectief Belgitude. Hij werkt de laatste tijd vaak in Japan. Beeld rv Olivier Bekaert

Clichés?

Bekaert: "Ik heb er ook nog aan gedacht om frietkoten te fotograferen, maar gelukkig ben ik dat stadium snel overstegen. Een tank voor de deur van een Amerikaanse stockhuis of een plastic zebra op een parking: nog zoiets, voor mij is dat geen belgitude. Een onopvallend moment in de Veldstraat dat ik als enige opmerk of een artistiek beeld van een verbouwing, daar is het mij om te doen. Het ordinaire, niet het uitzonderlijke. Wat Garry Winogrand en Robert Frank, mijn grote voorbeelden, in Amerika hebben gedaan, probeer ik naar België te vertalen. Hun niveau streef ik na. Ik zeg niet dat het me ooit zal lukken, maar waarom zou je voor minder gaan?"

Turnhout 2012, Herman Van den Boom. Beeld rv Herman Van den Boom

Van den Boom: "Samen met de Verenigde Staten is België een van de fascinerendste landen die er bestaan. Visueel is het een ontzettend genot. Dat zeg ik zonder ironie. Ik ben een liefhebber. De Ninoofsesteenweg is de mooiste weg van Europa, ze moeten hem dringend op de Unesco-werelderfgoedlijst zetten. Lintbebouwing, steenwegen, opritten en tuinen waaruit alle achteloze natuur is verbannen: er is in dit land ontzettend veel te zien. In het buitenland kijkt iedereen er met bewondering naar, ook professionele architecten. Alleen in België vindt men het lelijk. Vooral bij mensen van mijn generatie heerst nog altijd een minderwaardigheidscomplex, ten onrechte."

De blik van een buitenstaander?

Bekaert: "Ik reis vaak, de laatste tijd veel naar Japan. Meestal voor lange periodes. Als ik daar mijn Belgische beelden bekijk, heb ik er een scherper zicht op. Dankzij de afstand kan ik ze beter beoordelen en wordt België mooier. Ik kan de Belgische chaos dan echt missen. Japan is alles wat België niet is. Als ik terugkom, kijk ik weer met verwondering naar dit land."

Een beeld van Olivier Bekaert: 'Pony's en kindjes begrijpen ze. Maar een gerimpelde gevel?' Beeld rv Olivier Bekaert

Van den Boom: "Mijn vader was een Nederlandse architect, mijn grootvader aan moederskant een Belgische. Ik heb de dubbele nationaliteit. Ik heb in Stockholm gestudeerd en woon deels in Keulen. Die afstand helpt me om beter te kijken, ook al ken ik België intussen als mijn broekzak. Nederland is uniform, netjes, zielloos, door planologen ontworpen. In België doet iedereen zijn goesting. Dat maakt het zo interessant."

België scherpgesteld, zondag om 20.10 uur op Canvas.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234