Donderdag 22/08/2019

Fotografie

Fotograaf Thomas Struth maakt naam met dode dieren: "Ze herinneren ons eraan dat we vroeg of laat zullen sterven"

De dode dieren, zoals deze reiger, zijn een memento mori, zegt fotograaf Struth, "het besef dat wij vroeg of laat ook zullen sterven". Beeld RV Thomas Struth

Dode mensen kon en wilde de Duitse fotograaf Thomas Struth niet fotograferen. Dode dieren wel, als herinnering aan onze eigen sterfelijkheid. "Ik wilde geen bloody mess tonen. Er is zo al genoeg geweld en bloed te zijn."

De dieren zijn meestal maar enkele uren dood, hoogstens een dag. Een zebra, een vos, een arend. Wie niet goed kijkt, kan bij sommige denken dat ze nog leven. Of gewoon verdoofd zijn, wachtend op een operatie. Alleen de starende, glazige ogen verraden de dood. "Heb je al eens een dood persoon gezien?", vraagt Thomas Struth. Dan zie je hoe het leven langzaam uit het lichaam wegtrekt. Dat is niet met een vingerknip. Het is alsof de ziel beetje bij beetje weggaat. Bij dieren is dat ook zo."

De Duitse fotograaf Thomas Struth (63) maakte wereldwijd naam met zijn foto's van stadsbeelden of van mensen die naar kunst kijken. Foto's die iets zeggen over mens en maatschappij. De laatste jaren werkte hij aan een nieuwe reeks over overleden dieren die atypisch is voor zijn werk. In de Brusselse Galerie Greta Meert toont hij dertig jaar na zijn eerste expositie nu die nieuwe foto's.

Memento Mori

"Tien of twintig jaar geleden had ik dit niet kunnen doen", zegt Struth. "Tot ik veertig was, was ik ervan overtuigd dat ik niet kon sterven. Ik had zoveel energie, ik was zo nieuwsgierig. Doodgaan kon ik me niet inbeelden. Ik dacht ook niet op lange termijn. Alles gebeurde van dag tot dag. Maar nu ben ik door verschillende fases gegaan, heb ik meer ervaring." En wie de zestig gepasseerd is, denkt dus al eens aan de dood.

De dode dieren zijn een
memento mori, zegt Struth, het besef dat wij vroeg of laat ook zullen sterven. "Wanneer je sterft, komt het hele circus waarop je constant anticipeert volledig tot stilstand. Deze beelden zijn een herinnering aan de dood, om je grondig wakker te schudden." En dat kon alleen met dieren, zegt Struth, niet met mensen. "Dode mensen kan ik niet fotograferen. Dat zijn individuen, mensen met een naam. Dan gaat die foto over die ene persoon, niet over onze sterfelijkheid."

Het thema van de mortaliteit had Struth eerder aangeraakt met foto's die hij nam tijdens een hersenoperatie. "Een crazy ervaring." Kennissen en vrienden brachten hem in contact met het Berlijnse Leibniz-Institut für Zoo- und Wildtierforschung, waar men onder meer onderzoek doet naar de dieren die sterven in de Berlijnse zoo. 

De foto's van de dieren zijn opvallend sereen en zacht, aaibaar ook. Een bewuste keuze, zegt Struth. "Ik wilde geen bloody mess tonen. Er is zo al genoeg geweld en bloed te zijn. Bovendien zouden zo'n foto's te confronterend, te eng zijn om naar te kijken. De dood op zich moet voldoende zijn om de mensen aan het denken te zetten."

Reebokhersenen

Eén uitzondering maakt Struth, voor een foto van de hersenen van een reebok. Daar zie je wel bloed, maar het is vooral ook esthetisch knap. Maar het is ook een eerbetoon aan de hersenen. "Het lijkt wel een beeldhouwwerk. De hersenen zijn ook zo'n raadselachtig orgaan die ons zoveel laten doen. Je kan zonder been leven, een nieuw hart of longen krijgen, maar de hersenen zijn onvervangbaar."

In de galerie hangen nu een tiental dierenfoto's. Maar zijn reeks is nog niet klaar, zegt Struth. "Twee weken geleden belden ze me dat ze een leeuw hadden, maar ik was in de Verenigde Staten. Shit, dacht ik. Wrong place, wrong time. Maar ik wil nog meer dieren doen, dieren met een grote symbolische waarde zoals een leeuw of olifant."

Een zebra, gefotografeerd kort na zijn dood. Beeld RV Thomas Struth

In de galerie hangen de dierenfoto's samen met vroeger werk van Struth. Op het gelijkvloers vind je monumentale, klinische foto's die Struth nam op de hoogtechnologiscke sites van Siemens of het Johnson Space Center in Houston. Op de tweede verdieping vind je zijn bekende straat- en stadsbeelden van onder meer Tokyo, Milaan, Chicago en Napels. "Samen vormen ze een triptiek van onze menselijke identiteit en onze toekomst."

Thomas Struth, nog tot 31 maart in Galerie Greta Meert in Brussel. Galeriegretameert.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden