Maandag 18/11/2019

Fotografie

Fotograaf Paul Kooiker maakt 'encyclopedie van het leven' in Antwerpse expo

Paul Kooiker, uit de serie Sunday, 2011. Beeld RV Paul Kooiker

Rubensiaanse vrouwen, achteloos genomen polaroids en een 'encyclopedie van het leven': het werk van de Nederlandse fotograaf Paul Kooiker is niet voor één gat te vangen. Het Antwerpse FoMu brengt zo veel mogelijk facetten van zijn oeuvre samen. "Dat ene, perfecte beeld, dat vind ik niet zo belangrijk."

Een foto van een portret van Nina Simone, de in mist gehulde skyline van een niet nader bepaalde wereldstad, een gestileerd beeld van een ei. Je moet al heel ver zoeken naar een verband tussen die foto's, en toch hangen ze allemaal samen aan de muur van het Antwerpse Fotomuseum (FoMu). Samen met 162 andere, schijnbaar even achteloos geselecteerde beelden. Het enige dat ze allemaal gemeen hebben, is dat ze in hetzelfde, verticale formaat en in zwart-wit zijn afgedrukt. En dat ze door de Nederlandse fotograaf Paul Kooiker zijn samengebracht in zijn nieuwste reeks, Eggs & Rarities.

Kooikers nieuwste werk is het pronkstuk van Untitled (Nude), de expo die dit weekend opent in het FoMu. Curator Joachim Naudts noemt het een "semi-overzichtsexpo", en daar valt iets voor te zeggen: het is schier onbegonnen werk om het hele oeuvre van de 54-jarige Kooiker tentoon te stellen, maar Untitled (Nude), dat drie reeksen samenbrengt, vat wel de geest van zijn werk.

De fotograaf zelf omschrijft Eggs & Rarities als een 'encyclopedie van het leven'. "Een belachelijk ambitieus project", zegt Kooiker zelf. "Maar nu ik al wat verderop in mijn loopbaan zit, was het wel een goeie kans om zo uit te pakken." Hij gebruikt, zoals een chef, eieren als bindmiddel: hij fotografeert ze als perfecte cirkels en weeft ze doorheen de selectie. "Ik werk vaak met archetypes, met beelden die al lang in de kunstgeschiedenis zitten. Het ei heeft dat: het gaat over het leven, over het begin van alles, over alles wat je maar wil. Belachelijk bijna, hoe veel zo'n stom ei kan betekenen."

Het beeld is, zoals veel andere van Kooikers foto's, bijna clichématig: het eigenzinnige zit 'm in de combinatie van al die verschillende beelden. "Als ik een foto maak, als ik iets zie en ik leg dat vast op mijn telefoon, zijn het vaak beelden die ikzelf herken, als een cliché. Veel van mijn foto's zijn zo. Ze hebben allemaal iets waardoor je zegt: hé, dat herken ik precies." De toeschouwers moeten hetzelfde ervaren. "Ik daag de bezoekers uit om de beelden te herkennen, en om dan zelf verbanden te leggen."

Barok

De Kooiker-expo kadert in het Antwerpse barokjaar: vandaar de grote schaal van de Eggs & Rarities-reeks. "Een overweldigende ervaring, waar je toch ook rust in vindt", denkt Kooiker. Maar er is ook Sunday, een reeks portretten van een naakte, voluptueuze, ietwat overbelichte vrouw, die onvermijdelijk aan Rubens doet denken. De groentinten zijn uit het beeld gefilterd, waardoor een wilde, herfstige sfeer overblijft. Het proces dat na de shoot plaatsvindt - het bewerken, het selecteren - is essentieel voor Kooiker, die vandaag vooral foto's met z'n smartphone maakt. "Fotograferen zelf vind ik niet zo belangrijk: je schiet gewoon, of het nu met een Polaroid of een smartphone is. Ik ben niet op zoek naar dat ene, perfecte beeld. Er achteraf mee aan de slag gaan, er iets in ontdekken, dat vind ik veel belangrijker. Dan heb ik de vrijheid om ermee te doen wat ik wil."

De rondborstige naakten komen ook terug in Heaven, het laatste luik van Untitled (Nude). Het is een archief aan polaroids, vaak verkleurd, waarin de fotograaf speelt met wat we van een foto verwachten. "Zijn het erotische of zijn het afstotelijke beelden? Het zijn foto's die langs alle kanten schuren, denk ik. Die spanning wil ik bij het publiek opwekken. Dat gevoel van: wat moet ik hier nu van denken?" Het vat Kooikers neiging om fotografische clichés op een tegendraadse manier te gebruiken, goed samen. "Wat er fout gaat," zo besluit de fotograaf, "vind ik eigenlijk veel interessanter dan wat er goed gaat."

Tot 7/10 in FoMu, Antwerpen.

Fotograferen doet Kooiker snelsnel, in het bewerken achteraf kruipt meer tijd. Beeld RV Paul Kooiker
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234