Zondag 02/10/2022

Review

'Festen'-regisseur maakt film over eigen jeugd in commune

In 'Kollektivet' besluit een groep vrienden om samen te gaan wonen. Vinterberg groeide zelf in zo'n commune op. Beeld RV
In 'Kollektivet' besluit een groep vrienden om samen te gaan wonen. Vinterberg groeide zelf in zo'n commune op.Beeld RV

De Deense regisseur van Festen en Jagten weet alles over samenleven in groep. Niet alleen vormde hij destijds een innig collectief met zijn collega's van Dogma 95, hij groeide ook op in een commune. Net als de personages uit Kollektivet, zijn nieuwe langspeler die hij eerder dit jaar op de Berlinale voorstelde.

KURT VANDEMAELE

Nu de wereld snakt naar hoop, komt een film waarin alles draait om love and peace als geroepen. Vinterberg spoelt gewoon even terug in de tijd, naar 1975, toen de samenleving maar niet genoeg kon krijgen van samen leven. Toen geven nog belangrijker was dan nemen. Hij hoefde maar uit zijn eigen herinneringen te plukken. Zijn film is een ode aan die andere manier van leven die nochtans niet zonder pijn kwam. Zijn ouders scheidden toen hij zestien was en hij bleef alleen in de commune achter. Omdat hij niet klaar was om alle illusies op te geven. De illusie is blijven hangen en wordt nu op groot scherm geprojecteerd. Hoewel er conflict en drama in de film zit, hou je aan deze kabbelende prent vooral een goed gevoel over. En dat blijft minder hangen dan wanneer hij in je vel snijdt, zoals in eerdere prenten.

"Eigenlijk ben ik aan dit project begonnen op aandringen van tal van buitenlandse collega's. Sommigen onder hen hadden de wildste fantasieën over hoe het leven in een commune moet zijn geweest. Ze hadden peeskamertjes in gedachten, orgieën en kampvuren met veel naakte mensen. Toen ik eindelijk besloot om toe te geven aan hun nieuwsgierigheid, opteerde ik ervoor om voor de eerlijke waarheid te gaan. Mijn ouders waren, net als de hoofdpersonages in de film, intellectuelen die het gewoon leuk vonden om hun leven met anderen te delen. En oké, er was misschien wat minder schroom. Maar voor mij als kind was het een sprookje. Ik mis die tijd."

Met zijn hoofdrolspelers, Ulrich Thomsen en Trine Dyrholm, had Vinterberg eerder samengewerkt in Festen. Dyrholm werd dit keer voor haar rol bekroond met de Zilveren Beer voor Beste Actrice op de Berlinale. Zij speelt Anna, hij is Erik in de film. Zij nieuwsanker op tv, hij professor architectuur. Omdat ze beseffen dat liefde een werkwoord is en de riante villa die ze erven veel te groot is om er samen met hun tienerdochter hun intrek in te nemen, beslissen ze andere mensen uit te nodigen om met hen samen te leven.

"Het waren andere tijden", herinnert Vinterberg zich. "Mensen deelden graag met elkaar wat ze hadden. In het huis waar wij woonden was er één iemand die op een gegeven moment voorstelde om de bijdrage in de huur en de onkosten te laten afhangen van het inkomen. Alleen was hij wel degene die het meest verdiende. Waardoor hij in één klap drie keer meer moest betalen. Halverwege de jaren 80 sloeg de sfeer om. Het individualisme stak de kop op. En opeens had iedereen het over het recht op privacy. Niets mis mee. Iedere tijd kent andere noden. Maar intussen zijn er nog nooit zoveel eenzamen geweest als tegenwoordig. En mijn land doet er alles aan om de migranten buiten te houden. Ik schaam me om Deen te zijn. Om al die redenen is het wel interessant om de mensen eens een spiegel voor te houden, en te tonen dat er andere opties zijn."

Thomas Vinterberg. Beeld getty images
Thomas Vinterberg.Beeld getty images

De waarheid kwetst

Waren Festen en Jagten confronterend door de leugens waar het om draaide, hier is het de waarheid die pijn doet. "Ja, pas toen de film af was, besefte ik dat ik het vooral over de vergankelijkheid had gehad, over de vluchtigheid der dingen: tijd verstrijkt, schepen vergaan, net als liefde, relaties, en het leven zelf. Aan alles komt een eind en ik zal nooit begrijpen waarom. Mijn vrouw is theologe en actrice. Een schitterende actrice trouwens. En ik stel haar nog elke dag de vraag: waarom? De realiteit is niet mals. Daarom proberen we ook te spreken over de olifant in de kamer, het feit dat we allemaal oud worden en gaan sterven. Niemand is onmisbaar. Iedereen kan vervangen worden."

Behalve Matthias Schoenaerts. Want na Far From The Madding Crowd gaat Vinterberg, die zijn Deense met Engelstalige films afwisselt, nog een film maken met Schoenaerts in de hoofdrol: Kursk, over de Russische atoomduikboot die zonk met tientallen matrozen aan boord.

undefined

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234