Maandag 16/12/2019

WONDER WOMAN

Feminisme, bondage en de uitvinder van de leugendetector: zo is Wonder Woman geëvolueerd

Actrice Gal Gadot in de nieuwe 'Wonder Woman'-film Beeld rv Warner Bros

Wonder Woman scoort dezer dagen in de cinema. Misschien volgt er nog wat meer respect voor powerlady Diana Prince wanneer u haar bizarre historiek kent, inclusief afkomst en wapenarsenaal. Kan ook moeilijk met een geestelijke vader die naast een gerenommeerd psycholoog ook feminist en uitvinder van de leugendetector is.

1. Stripauteur Marston is de uitvinder van de leugendetector

De geestelijke vader van Wonder Woman, William Moulton Marston, had eerst niets met strips. In 1915 vond de aan Harvard afgestudeerde psycholoog de systolische bloeddruktest uit, die resulteerde in een apparaat dat kon aantonen of mensen al dan niet logen. De vele experimenten die daaraan voorafgingen deden de Amerikaan concluderen dat vrouwen betrouwbaarder en eerlijker waren en hun werk sneller en accurater konden voltooien. Marston ging zich daarop verdiepen in vrouwenrechten en publiceerde er artikels en essays over. 

Het was uitgever M.C. Gaines die hem vervolgens benaderde met het voorstel een amazone te bedenken als tegenpool voor de toenmalige machocultuur in strips. En zo zag ’s werelds eerste superheldin van naam in 1941 het daglicht. Marston zag het zo: “De belangrijkste kwaliteiten van vrouwen worden veracht vanwege hun zwakheid. De voor de hand liggende oplossing is om een vrouwelijk karakter te creëren met de kracht van Superman en de allure van een goede en mooie vrouw.”

2. Diana komt uit de Griekse mythologie

Marston oordeelde dat Amerikaanse nieuwe heldin moest beschikken over een stevige herkomst, en dook daarvoor zonder aarzelen in de Griekse mythologie. Hij liet Wonder Woman uit de klei trekken door koningin Hippolyta, om haar vervolgens via de ziel van haar geboren kind Diana -naar wie Wonder Woman werd genoemd- het leven te schenken. 

Een hele rij goden stond te dringen om haar te verrijken met bijzondere gaven. Zo werd onder meer haar schoonheid verwekt door Afrodite, was haar snelheid een gift van Mercurius, haar kracht van Hercules en stond Athena in voor haar wijsheid en rechtvaardigheidsgevoel. Marston zelf gaf haar ook enkele krachten mee, waaronder een magische lasso die eenieder die er mee gevangen wordt, spontaan de waarheid doet vertellen. Uiteraard is dat een behoorlijk vette knipoog naar zijn eigen leugendetector.

3. Puur Amerikaans patriottisme

Bij het eerste lange verhaal, opgetekend in 1941 onder het pseudoniem Charles Moulton, trok de gerenommeerde psycholoog de kaart van het Amerikaanse patriottisme. Wonder Woman was niet alleen gehuld in een nauwsluitend, op de Amerikaanse vlag geïnspireerd uniform, maar volgde de Tweede Wereldoorlog van dichtbij op, aan de zijde van gevechtspiloot Steve Trevor. De makers lieten er geen gras over groeien. In dat eerste verhaal vinden haar herkomst en het vrije Amerika elkaar. 

Trevor crasht immers op het door koningin Hippolyta en haar amazones aangevoerde Paradise Island, wordt verpleegd door Diana, hun prinses, en die krijgt meteen de opdracht de gevechtspiloot te vergezellen naar de VS, oftewel ‘the last citadel of democracy and of equal rights for women’. Daar gaat ze aan de slag als secretaresse bij de Army Intelligence, wat haar niet toevallig dicht bij Haar Trevor houdt. In het geheim zal ze er spionnen en saboteurs uit de weg ruimen, terwijl ze een jaar later aan het hoofd van de marinetroepen ten strijde trekt de Japanners en haar onzichtbaar vliegtuigje mede de Amerikaanse zege bespoedigt.

4. Doel gemist, want sekssymbool voor mannen?

Marstons uitgever zag na enkele jaren Wonder Woman met de handen in het haar. De superheldin was haar doel voorbijgeschoten, wist hij. Goed, de feministen hadden haar omarmd, maar tegelijk was Wonder Woman net een sekssymbool geworden voor een - zo toonden steekproeven aan - voor negentig procent uit mannen bestaand lezerspubliek. Het was psycholoog/stripmaker Marston die hem suste. “Niet de vrouwen, maar net de mannen moeten de boodschap ontvangen.” Enkel op die manier zou de maatschappelijke klimaat veranderen.

Voor ze naar het grote scherm kwam, leefde Wonder Woman vooral in comic books. Beeld REUTERS

5. Lesbienne?

In 1954, ten tijde van McCarthy’s jacht op communisten en homo’s, werd de visie van psycholoog Marstin een flink kopje kleiner gemaakt door diens collega, psychiater Frederic Wertham. Nadat de Amerikaanse senaat een verband had aangetoond tussen jeugddelinquentie en strips, zag die zijn kans schoon een campagne op touw te zetten tegen comics, die de jeugd moreel verzwakten, en zouden aanzetten tot geweld, perversie en verdorvenheid. 

In een poging de overheid voor te zijn creëerden stripuitgevers The Comics Code. In één klap was het gedaan met expliciet geweld, erotiek en seks, onnodig wapengebruik, horror, krachttermen en vulgaire taal. Liefdesscènes konden nog net, mits ze de huiselijke waarden en huwelijksverplichtingen beklemtoonden. Ook Wonder Woman werd slachtoffer, want in de ogen van de nieuwe moraalridders, stond die reeks stijf van de lesbische implicaties. Haar luchtige rokje viel ook in ongenade. 

En dan was uiteraard nog het veelvuldige gebruik van van kettingen, touwen, handboeien en zwepen, wat haar een reputatie opleverde als semibondage-koningin.

6. Verlies van/gesol met superkrachten

Net zoals zowat elke superheld onderging ook Wonder Woman tal van transformaties en (bizarre) evoluties. Eind jaren zestig zelfs in extreme mate. Ze verloor toen haar superkrachten en behoorde niet langer tot de amazone-gemeenschap. Voor haar zat er niets anders op dan martial arts aan te leren. Een en ander had te maken met de populariteit van James Bond en de Britse tv-serie The Avengers

Het publiek zou afgestompt zijn van superhelden en hun -krachten, klonk het. Het bleek een gril van de uitgevers, want begin jaren zeventig stond ze er weer als vanouds: in haar iconische look van weleer en met dezelfde krachten. In het midden van de jaren tachtig kreeg ze er nog een powerboost bij: plots kon Diana Prince vliegen. Een reboot in 2011 zorgde wel voor een nieuwe origine: Wonder Woman was plots niet langer uit klei geschapen, maar werd Zeus’ dochter.

7. Love interest(s)

Wonder Woman heeft veel superventen versleten. Ze papte aan met onder meer Aquaman, Birdman, Nemesis en Batman. Haar bekendste relatie was echter die met Superman. In meer dan één verhaal trouwde ze met Superman en kregen ze samen kinderen.

In Frank Millers Batman stories werd ze echter afgeschilderd als een agressieve mannenhaatster. Maar uiteraard heeft ze ook talloze liefdesrelaties gehad met vrouwen, weet scenarist Greg Rucka. “Als je nadenkt over het concept van het amazone-eiland, dan kan je niet anders dan je je afvragen of ze ginder allemaal wel niet in een same sex-relatie zijn gestapt.”

8. (Passief) lid van ’s werelds eerste superheldenteam

Auteur Marston kon er niet mee lachen toen Wonder Woman werd opgenomen in het befaamde superheldenteam Justice League of America (JLA), dat is ontsproten aan ’s werelds eerste superheldenteam Justice Society of America (JSA) uit 1940. Tuurlijk, dat mocht dan wel een eer zijn, maar waarom Wonder Woman eerst als secretaresse moest fungeren voor de mannelijke superhelden als Batman en Superman, ontging hem totaal. Marston zag er in een bevestiging van het rollenpatroon: hij wilde en kreeg uiteindelijk verandering.

Een postzegel van 'Wonder Woman'. Beeld rv

9. Lynda Carter

Net zoals Christopher Reeve nog steeds als de ultieme Superman en de onlangs overleden Adam West als de ultieme Batman wordt beschouwd, gaat nu nog steeds Lynda Carter over de tongen als de ultieme Wonder Woman. De serie verscheen op de tv tussen 1975 en 1979, had een flink budget en kon daardoor voor die tijd geavanceerde special effects gebruiken. De regisseur van de huidige film, heeft Carter al flink aan de mouw getrokken voor een cameo in de volgende Wonder Woman-film. Voorlopig zonder resultaat.

10. Wonder Girl(s) en Wonder Man

In 1958 verscheen een eerste Wonder Girl, een jongere versie van Wonder Woman. Later verscheen een Wonder Girl die helemaal geen DNA deelde met de oorspronkelijke Wonder Woman. Ze was er wel een leerlinge van, en later zou ze haar mystieke tweelingzuster worden. Een derde Wonder Girl was dan weer een vriendin van Super Girl.

Wonder Man was dan weer een superheld uit het Marvel Universum en had niets vandoen met Wonder Woman. Hij werd in 1964 bedacht door Stan Lee en Jack Kirby, maar werd nooit populair.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234