Zondag 22/09/2019

Muziekrecensie

‘Fear Inoculum’ van Tool: trippen in het zwarte gat ★★★★☆

Frontman Maynard James Keenan (tweede van rechts) en de andere drie leden van Tool. Beeld ©Travis Shinn

Na dertien jaar aan speculaties, geruchten en wanhoop is Tool dan toch weer uit de afgrond opgeklommen met een nieuwe plaat. Vrijdag verschijnt die pas, maar wij verkochten graag onze ziel en zaligheid om de plaat te mogen voorbeluisteren in Londen.

Eind deze week ligt Fear Inoculum in de winkels. Platenzaak Gigaswing in Hasselt en Music Mania in Gent zijn de enige twee Belgische muziekwinkels die het nieuwe album al in de nacht van donderdag op vrijdag mogen verkopen. Er worden slechts duizend exemplaren verdeeld voor de Benelux, dus haast en spoed zijn in dit geval niet alleen goed, maar ook stellig aan te raden voor de fans van fysieke muziek. Zij kunnen aanspraak maken op een zeldzame luxueuze box met een lcd-schermpje en een usb-kabel. De cd zou je dan kunnen afspelen via een handig uitgedokterd systeem binnen in het artwork.

Zelf kregen we die versie niet in handen, in Londen. Daar werden we op het hoofdkantoor van Sony zelfs meteen ontdaan van alles wat ook maar enigszins op technologie leek. Mobieltje en laptop verdwenen terstond achter slot en grendel. Met een geleende balpen en wat haastig bijeengeharkt papier werden we samen met een al te enthousiaste Italiaanse journalist en een paar Too Cool for School Londense muziekschrijvers in een verduisterde vergaderzaal binnengeleid. Daar kon je dan amper één keer luisteren naar Fear Inoculum, of haastig vertaald: Vrees het vaccin. Een semisarcastische titel voor een groep die nooit zijn hand omdraaide voor het ridiculiseren van schimmige complottheoretici, sjacheraars en charlatans.

Onze eerste indruk van de nieuwe plaat? Het kan gelegen hebben aan de vreemde geometrische patronen op het vasttapijt, die een psychedelische trip induceerden als je er te lang in het halfduister naar bleef staren, maar wat een trip!

Net zoals Tool tijd een relatief begrip vindt (dertien jaar… komaan!), komen ook hun songs zelden meteen ter zake. Maar fans van de groep die nooit de hoop op een comeback zijn verloren, mogen die hoop nu ook als een terechte investering beschouwen. Al moet je de moeite doen om je te laten overspoelen door de vele, véle lagen die elke song prijsgeeft.

Faux-fins zijn schering en inslag op Fear Inoculum: niet verwonderlijk als je bedenkt dat geen enkele song onder de tien minuten blijft. Veel succes, radiostations! “One breath, one word”, klinkt het in ‘Pneuma’. Wij komen dan weer adem en woorden te kort om te beschrijven wat we horen. De song neigt eerst wat naar A Perfect Circle, halfweg vallen de loodzware Tool-gitaren in, waarna de song via onverwachte wendingen behendig stuurt naar iets wat we in hanenpoten als ‘tribal getik, analoge synths en een basmantra die overgaat in een hypnotiserende gitaarpartij’ beschreven. Hadden we toen al te lang zitten trippen op het vasttapijt?

Mogelijk niet. Het volgende nummer ‘Invincible’ lijkt nog het meest op een single, ondanks de compleet mesjogge structuur. Het is een song in verschillende bedrijven, waarbij marsritmes, huilende en snerpende gitaren en valse coda’s elkaar opvolgen. “Warriors, struggling to remain relevant”, bezweert Maynard James Keenan. 

Maatsoorten waar je als leek kop noch staart aan krijgt en die naar het Midden- tot Verre Oosten neigen, maken de dienst uit op Fear Inoculum. Daarmee is het niet meteen de meest voor de hand liggende worp van Tool. Meer nog: de fans van meesterwerk Ænima (1996) worden slechts bij vlagen gepaaid. Alleen in ‘7empest’, dat afklokt op zowat zestien minuten, word je instant terug gekatapulteerd naar die periode. De rustige, melodieuze opbouw klinkt even verraderlijk als hij is: wanneer de song echt onder stroom wordt gezet, hoor je een pislinke Maynard James Keenan “shame on you now!” spuwen en “acting all surprised, but you’re caught in the lie”. Misschien is het wel omdat we in het Londense kantoor belegerd worden door een surround sound systeem dat we ons meteen omsingeld en bedreigd voelen. Maar deze song met epische gitaarsolo’s hoort ook instant bij de primi inter pares van Tool. Dat het zwarte gat in het centrum van de Melkweg plotseling veel helderder schijnt en niemand weet waarom? Wij gokken op ‘7empest’ als dader.

Maar er is ook spielerei: een track als ‘Chocolate Chip Trip’ had wat ons betreft gerust uitgevlakt mogen worden op het bord. Of ligt u per se wakker van wat we gemakshalve een ijdelheidscircus van drummer Danny Carey zouden noemen? Kaduke geluidjes, een gong en blieps van een analoge synth leiden deze song in, waarna een repetitief riedeltje wordt afgestoken. Alsof de boys van Soulwax een dag per ongeluk geen inspiratie zouden hebben. Toegegeven: de drumsolo klinkt fenomenaal, maar door de bank lijkt het alsof Tool niet kon laten om een pesterige filler in te lassen die de opmaat moet vormen voor het briljante ‘7empest’. Die voorlaatste song op het album krijgt het trouwens zwaar te verduren, want hij wordt ook nog ingesloten door ‘Mockingbeat’. Iets wat we niet anders kunnen omschrijven als kleine hysterische vogeltjes die in een volière van jetje geven. Zelfs na één beluistering weet je dat deze tracks de repeatknop niet zullen doen verslijten.

Maar voorts is Fear Inoculum een plaat die zal groeien en woekeren onder je huid. Niet zo veel anders dan onze eigen angsten en neuroses, nu we er zo over nadenken.

Fear Inoculum verschijnt op 30/8 bij Music For Nations / Sony Music

Beeld RV
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234