Donderdag 03/12/2020

OnderzoekMedia

Facebook en co. knagen aan betrouwbaarheid van nieuws

Journalisten, fotografen en cameralui troepen samen voor een toespraak in Brussel. Voor slechts 34 procent is televisie de belangrijkste bron van nieuws, 13 procent verkiest printmedia.Beeld BELGA

De opmars van onlinenieuws is niet te stuiten. Tegelijk maken steeds meer mensen zich zorgen over de betrouwbaarheid van de berichtgeving die daar te vinden is. Dat blijkt uit het jaarlijkse Digital News Report.

Televisiejournaals lieten de voorbije maanden steile kijkcijferpieken optekenen. De servers van nieuwswebsites kreunden onder de massale toeloop en zelfs de papieren krant ging weer net iets vlotter over de toonbank. De coronacrisis deed ons massaal teruggrijpen naar klassieke media en al even klassieke manieren om die te consumeren.

“Dat was slechts een tijdelijk effect”, weet Ike Picone, docent media en journalistiek aan de Vrije Universiteit Brussel en coördinator van het Belgische luik van het Digital News Report. “Uit onderzoek in onder andere Duitsland blijkt dat de nieuwsconsumptie na de coronapiek toch opnieuw de trend volgt die we de voorbije jaren zagen. En die trend is duidelijk: de toekomst van media oogt digitaler dan ooit.”

Print had het al langer moeilijk, maar ook televisie verliest aan belang als nieuwsbron, legt Picone uit. Net zoals de voorbije jaren bevroegen hij en zijn medewerkers bij het begin van dit jaar zo’n 2.000 respondenten over hun mediagebruik. Vijfenveertig procent van de ondervraagden geeft aan dat onlinemedia hun belangrijkste nieuwsbron zijn. Voor 34 procent is dat het televisienieuws, 13 procent grijpt terug naar printmedia. 

Beeld SMIT

Bovendien gebeurt slechts een deel van die digitale nieuwsconsumptie (30 procent) via een nieuwswebsite of app. Het overgrote deel van de ondervraagden (70 procent) belandt bij onlinenieuwsberichten via sociale media of andere omwegen zoals nieuwsbrieven. Hoe jonger de doelgroep, hoe belangrijker die sociale media als nieuwsbron worden. Voor 37 procent van de Vlaamse nieuwsgebruikers tussen 18 en 24 jaar zijn die platformen tegenwoordig de belangrijkste leverancier van nieuws. 

Controle door Facebook

Het belang van Facebook en co. in de nieuwsstroom mag dan wel toenemen, tegelijk worden grote vragen gesteld bij de betrouwbaarheid van de berichten die je daar aantreft. Slechts 17 procent van de ondervraagden ziet het nieuws op sociale media als betrouwbaar. Wat op zijn beurt tot een groter wantrouwen tegenover nieuws in het algemeen leidt. “Bij de -35-jarigen, de groep die dus het vaakst teruggrijpt naar sociale media als nieuwsbron, heeft slechts 37 procent vertrouwen in nieuws”, zegt Picone. “Bij wie ouder is, stijgt dat percentage tot 57 procent.” 

Nog opmerkelijk: gevraagd naar welke bron van fakenieuws hun het meest zorgen baart, wordt het vaakst naar binnenlandse politici gewezen. Vierendertig procent van de Vlaamse respondenten is ongerust over de gekleurde berichten van binnenlandse politici (en niet van activisten of journalisten bijvoorbeeld). Om daar iets aan te doen kijkt men uitdrukkelijk in de richting van die socialemediaplatformen zelf: 52 procent van de Vlamingen vindt dat Facebook en co. foute of misleidende boodschappen moeten blokkeren. 

Twitter geeft duiding bij de berichten van president Trump.Beeld EPA

“Ook de traditionele media hebben daar een rol in te spelen”, vindt Picone. Hoewel het vertrouwen in nieuws in het algemeen daalt, boeken de individuele nieuwsmerken amper verlies. “Maar ook voor hen is het niet makkelijk om met die soms misleidende politieke communicatie aan de slag te gaan. Als je erover bericht, loop je het risico die foutieve boodschap te versterken. Doe je het niet, dan kun je van censuur beschuldigd worden.” 

Oplossingen ziet Picone in de manier waarop Twitter de boodschappen van Amerikaans president Donald Trump tegenwoordig behandelt. “Zijn tweets worden nog getoond, maar krijgen wel een waarschuwing mee.” Ook de factchecks die steeds vaker opduiken kunnen nepnieuws counteren. Picone: “Het genre vertoonde aanvankelijk wat kinderziektes. Zo doken er soms foute titels op, waardoor de foute boodschap die werd gecheckt net nog breder verspreid raakte, maar de klassieke media worden er steeds beter in.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234