Woensdag 10/08/2022

NieuwsTentoonstelling

Expo ‘Nadir’ in het Kasteel van Laarne: het is feest in de heksenkamer

 'Dance' van D.D. Trans op 'Nadir' in het Kasteel van Laarne. Beeld Cedric Verhelst
'Dance' van D.D. Trans op 'Nadir' in het Kasteel van Laarne.Beeld Cedric Verhelst

Het middeleeuwse Kasteel van Laarne bij Gent is het toneel van een heerlijke tentoonstelling van hedendaagse kunst. Gevestigde waarden als Dirk Braeckman, Berlinde De Bruyckere en Wim Delvoye staan er met verbluffend nieuw werk, maar minder bekende namen als Thomas Bogaert en D.D. Trans stelen de show.

Danny Ilegems

De beste tentoonstellingen worden samengesteld door kunstenaars. En nog beter wordt het als die zich uitdrukkelijk níét gedragen als ‘curator’. Dat bewijst Nadir, de expo die kunstenaar Kris Martin in het Kasteel van Laarne op poten heeft gezet.

Toen Martin van Véronique Lambert, de directeur van de vzw die het kasteel runt, het voorstel kreeg om er een expo van hedendaagse kunst te organiseren, contacteerde hij een dozijn collega’s, overwegend vrienden en generatiegenoten. Hij ontbood hen in het kasteel en liet hen een ruimte uitkiezen waar ze hun werk het best tot zijn recht zagen komen. Welk werk, dat mochten ze ook al zelf beslissen. Er was geen programma of overkoepelend thema. Er was alleen ‘Nadir’: een Arabisch woord, een begrip uit de astronomie dat het tegenovergestelde van ‘zenit’ betekent. ‘Nadir’ is het punt recht onder de waarnemer. Met andere woorden: er is geen unieke waarheid, het hangt er maar vanaf waar je staat.

Het had een zielloze show zonder samenhang kunnen opleveren. Maar het tegendeel is het geval. De unieke, onweerstaanbare kracht van goede kunst, zelfs in de onmogelijk gewaande setting van een middeleeuwse burcht: dat is de samenhang.

Het kasteel van Laarne is het best bewaarde waterkasteel van het land. Het dateert deels uit de 14de en deels uit de 17de eeuw en heeft in de loop der tijden amper schade opgelopen of ingrijpende verbouwingen ondergaan. De kunst moest er verdekt worden opgesteld, tussen het bestaande meubilair, in hoeken, nissen en ongebruikte kamers, of opgehangen tegen weinige muren zonder wandtapijten of andere historische ornamenten. Dat is verbazend goed gelukt.

null Beeld Cedric Verhelst
Beeld Cedric Verhelst

Een treffend voorbeeld is het werk Tears van D.D. Trans. In de donkere keuken van het kasteel staat het opvallend onopvallend op het antieke aanrecht: een groene flacon afwasmiddel van Dreft. Alleen van dichtbij zie je dat de merknaam is veranderd in ‘tears ultra’. Dezelfde D.D. Trans heeft aan een kroonluchter een acht meter lange paternoster opgehangen. Het blijkt een snoer van koffiebonen te zijn. En op een tafel prijkt zijn werk Dance: twee oude stoelen met slechts één leuning, die met elkaar lijken te dansen. D.D. Trans, pseudoniem van de West-Vlaming Frank Tuytschaever, is een van de twee verrassingen van Nadir.

De andere is Thomas Bogaert. Diens animatiefilm I Am a Star and I Come and I Go is het meest opgewekte wat Nadir te bieden heeft. Bogaert heeft een dansfragment uit de film Saturday Night Fever (1977) omgezet in 1.800 tekeningen met zilververf. Die vormen de basis van een filmpje dat wordt geprojecteerd op een transparant doek in een slaapkamer, terwijl een fragment uit de soundtrack – ‘You Should Be Dancing’ van The Bee Gees – achterstevoren wordt afgespeeld. ‘You should be dancing’ hangt ook in de vorm van een neon boven de toegangspoort tot het kasteel. Met een oorlog aan de buitengrens van Europa klinkt die aansporing vandaag wel heel wrang: nu er eindelijk weer gedanst kan worden, hebben we er minder dan ooit reden toe.

Een holografische filmprojectie van Thomas Bogaert. Beeld Didier Verbaere
Een holografische filmprojectie van Thomas Bogaert.Beeld Didier Verbaere

Voor sommige bezoekers zullen ook de schilderijen van Matthieu Ronsse een verrassing zijn. Ronsse is de beste Belgische schilder die veel te weinig mensen kennen. In zijn werk combineert hij de techniek van Diego Vélazquez met de energie van Francis Bacon en de vernietigingsdrang van de jonge Johnny Rotten. Ronsse heeft de gewoonte zijn werk te verminken voor het getoond wordt, en de verminking te presenteren als het werk. Alsof hij zijn eigen virtuositeit niet kan verdragen. Op Nadir toont hij onder meer een levensgroot portret van Delphine Boël en haar man in een somptueuze tuin aan de Azurenkust. Het zweemt naar het Californische werk van David Hockney. Maar vergeleken met Ronsse is Hockney saai.

IJzingwekkend

De gevestigde waarden zijn in Laarne bepaald niet komen aandraven met afvallertjes.

De serie tekeningen van Francis Alÿs in de wapenkamer vormt een mooi opstapje naar de Biënnale van Venetië, waar de in Mexico-stad wonende Antwerpenaar straks België zal vertegenwoordigen. De beelden van Berlinde De Bruyckere zijn tegelijk ontroerend en ijzingwekkend. De video-installatie van David Claerbout is niets minder dan een meesterwerk. De kleine schilderijtjes van Michaël Borremans, in de vitrinekasten met de zilvercollectie, zijn verontrustend betoverend. De varkens van Wim Delvoye hebben een huid van Perzisch tapijt.

Een metershoge foto van Dirk Braeckman hangt in de ‘heksentoren’. In 1607 werden in het Kasteel van Laarne heksenprocessen gehouden. Vermeende heksen werden er verhoord en gefolterd, vier vrouwen werden veroordeeld tot de brandstapel. Braeckman heeft een liggend beeld van een naakte vrouw verticaal opgehangen, met het hoofd naar beneden. Het is huiveringwekkend mooi.

Werk van Matthieu Ronsse. Beeld Cedric Verhelst
Werk van Matthieu Ronsse.Beeld Cedric Verhelst

In de inkomhal hangt een groot nieuw schilderij van Jan Van Imschoot. Het is een portret van een zeskoppig jazzensemble, gebaseerd op een foto uit 1930. Van Imschoots eigen grootvader was lid van dit combo uit Laarne. De bezoeker wordt in het kasteel niet verwelkomd met portretten van de edellieden die het ooit bewoonden, maar met een dorps tafereel in anarcho-barokke stijl.

Kris Martin zelf vertoont zijn kunsten in de ridderzaal. Een van zijn bijdragen is een brandende kaars in een zwart kastje. Het kastje is gesloten, maar via een vernuftig ventilatiesysteem blijft de kaars branden. There is a light that never goes out. Zelfs in de bangste dagen is er licht en hoop.

Nadir, Kasteel van Laarne, tot 22 mei. www.nadir2022.be. De catalogus verscheen bij Ludion.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234