Dinsdag 12/11/2019

Muziek

Enya blijft scoren en niemand begrijpt waarom

Beeld Enya

Je hoort haar muziek zelden tot nooit op de radio, ze treedt nooit op en interviews geeft ze ook al nauwelijks. Toch verkocht Enya (54) wereldwijd tachtig miljoen platen. Hoe verklaar je in hemelsnaam dat mysterieuze succes?

Sinds ze in 1988 doorbrak met 'Orinoco Flow', de song waarin de woorden 'sail away' als walvisgezang door het refrein galmden, is Enya uitgegroeid tot een ontzaglijk fenomeen. Haar naam wordt zelfs al jaren geleend om een muzikaal genre of stijl te kenschetsen. Meestal worden daarmee sfeervolle softfolk-ballads beschreven, die neurotische huismoeders terstond tot rust kunnen brengen. Dat is namelijk ook het soort vertragende atmosferische pop dat Enya al jaren succes oplevert. De Ierse popster werd een kwarteeuw geleden pionier in de esoterische easy listening die op maat van wellnesscentra, plechtstatige kerstfeesten en ironische hipster-barista's werd gesneden.

Maar laten we er ook geen doekjes om winden: hoewel haar stem met een 'wall of sound'-techniek tot 500(!) keer wordt opgestapeld in de studio, maakt Enya eigenlijk al jaren verdomd eentonige muziek. Uit die eenvormige aanpak haalt de Ierse kluizenaar evenwel haar voordeel: de songs van Enya zijn op die manier immers uiterst herkenbaar.

Dat is niet anders op haar laatste album Dark Sky Island, dat de vaste ingrediënten van haar vroegere werk bij elkaar harkt: sterren aan een heldere hemel, de zee, de nacht en nostalgische gedachten vormen haar voornaamste - nee, haar énige - inspiratie. Die songs roepen ook traditioneel een winters gevoel op. Of braakneigingen. Het hangt er maar van af hoezeer u de Keltische coryfee genegen bent.

School is Cool en The Fugees

Met dat laatste valt het wereldwijd overigens erg goed mee. Op basis van muziekverkoop alleen wordt haar inkomen vandaag dubbel zo hoog geschat als dat van Chris Martin. Geen wonder dat Enya al jaren een heus kasteel betrekt in het 'Bel-Air van Ierland', niet ver van Bono's verblijfplaats. In tegenstelling tot U2 en Coldplay gaat Enya evenwel nooit op tour, en brengt ze ook maar om de vijf à zeven jaar een nieuwe plaat uit.

Hoe blijft zo'n groot publiek haar dan trouw? Enya zweert bij laagdrempelig mysterie, en onberispelijk sentiment. Haar songs lijken uit lang vervlogen, romantische tijden te komen. Maar hoe tijdloos haar klassieke stem ook klinkt, haar stijl blijkt wél seizoensgebonden. Zo wordt al eens gezegd: een nieuwe kerst, een nieuwe Enya. Met Dark Sky Island kun je trouwens ook weer letterlijk niets verkeerds doen onder de kerstboom. Zelfs niet bij je schoonzus, aan wie je anders toch niet weet wat gegeven.

Want het is heus geen toeval dat Enya alleen van zich laat horen wanneer de winter voor de deur staat. Achter het enigma Enya bromt een sterke marketingmachine. Die spint er garen bij dat de vraag naar muzikale allemansvriendjes gevoelig stijgt rond de kerstperiode. Of dacht u dat het een toeval was dat de laatste Adele, een rist compilaties en ontelbare reissues van muzikale veelverkopers ook rond deze tijd worden uitgebracht? Om het succes van de Ierse te verklaren werd zelfs de onnozele term 'Enya-conomie' bedacht. Op een uitnodiging van de gerenommeerde Harvard Business School om daar uitgebreid over te spreken, ging de zangeres evenwel nooit in.

Beeld Enya

Marketingmachine

Achter het product Enya gaan dan ook eigenlijk drie personen schuil. In de eerste plaats zangeres Eithne Patricia Ní Bhraonáin zelf, wier voornaam fonetisch leest als Enya. Roma Ryan schrijft de teksten, terwijl Nicky Ryan de platen producet. Hun professionele samenwerking gaat overigens naadloos over in hun privéleven. De drie wonen goed afgeschermd in hetzelfde kasteel. Daar zouden ze samenwonen als een soort sekte, en volgens bepaalde media alle voeling met de realiteit kwijtgeraakt zijn.

Al is het eigenlijk geen wonder dat Enya een kluizenaar werd. Eén stalker stak zichzelf in de nek in 1997, nadat hij uit de pub van haar ouders werd gekegeld. Een andere slaagde er tien jaar geleden in om haar kasteel binnen te dringen en een van de dienstmeisjes vast te binden. De zangeres kon net op tijd vluchten naar een panic room. Je zou je voor minder laten omwallen.

Beeld Enya

Toch zou de reutelende muziekindustrie haar opnieuw buiten de muren van haar kasteel dwingen, beweren insiders. Zelfs in een bloeiende Enya-conomie (ook nu staat haar nieuwste plaat moeiteloos in de hoogste regionen van de hitlijsten) zijn de verkoopcijfers niet meer wat ze ooit geweest zijn. In 2001 sleet Enya van A Day Without Rain nog 15 miljoen exemplaren, waarmee ze dat jaar strandde op de vijfde plaats van best verkochte platen. Haar kerstplaat And Winter Came verkocht zeven jaar geleden echter nog 'maar' drie miljoen exemplaren.

Maar de invloed van de zangeres taande niet. Enya maakte zelfs school. Op de laatste plaat van School is Cool hoor je bijvoorbeeld Korg-klanken die in de weidse landschappen van Enya's verbeelding bij elkaar lijken gesprokkeld. En twee jaar geleden liep de hele wereld storm voor een reclamespotje van Volvo op YouTube, waarbij Jean-Claude Van Damme een split uitvoerde op haar song 'Only Time'. De clip werd 82 miljoen keer bekeken, en 'Only Time' dook na vijftien jaar terug op in de hitlijsten. 'Boadicea' werd dan weer door The Fugees gesampled voor 'Ready or Not'.

Nicki Minaj liet op haar beurt weten dat de Ierse new age-coryfee eigenlijk stiekem altijd een invloed was. En klinkt Florence Welch van Florence + The Machine door de bank genomen niet een béétje als een op drift geraakte Enya? En dan was er nog de populaire mash-up 'Orinoco Ninja Flow' waarin Die Antwoord door haar grootste hit raasde, onder de noemer 'Sail away, motherfuckers'. Zalig kerstfeest, motherfuckers!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234