Zondag 09/08/2020

InterviewStijn Van de Voorde

‘En toen moest Walter Grootaers U2 depanneren’: hoe België uitgroeide tot toonaangevend festivalland

Bono zet de wei van Werchter in vuur en vlam. U2 wist de Belgische aanpak te smaken en deed in de jaren 80 driemaal het festival aan. Beeld PAUL COERTEN

Ligt het aan de verfijnde Belgische keuken? Het rijke aanbod streekbieren? Of is het toch de schuld van Herman Schueremans? In de podcast-reeks Vijftig tinten gras zoekt Stijn Van De Voorde uit hoe en waarom België uitgroeide tot toonaangevend festivalland.

“Die tent stond er toch. Waarom er dan geen optredens in organiseren?” Organisator Hedwig De Meyer geeft in Vijftig tinten gras tekst en uitleg bij de eerder pragmatische drijfveren om in 1975 de allereerste editie te organiseren van wat nu Rock Werchter heet. De Meyer is anno ’75 in Werchter en omstreken bekend als Discobar Flash Experience. Meestal staat hij achter de draaitafel op kleinere fuiven en TD’s, maar één keer per jaar wil hij zijn talenten voor een wat groter publiek demonstreren. De Meyer huurt een tent, poot die neer op een Werchterse wei en organiseert op zaterdagavond een grote fuif. En omdat die tent er dan toch staat, mogen er op zondag een paar groepen komen optreden.

Vijfenveertig jaar later zakken er bij het begin van elke zomer een paar honderdduizend muziekfans af naar de Werchterse wei. Als er tenminste niet één of ander virus roet in het eten gooit. Rock Werchter groeide de voorbije decennia uit tot een van de allergrootste en allerbeste festivals ter wereld en sleurde in die race naar de top een hele reeks Belgische festivals met zich mee. 

Deel nu uw mooiste herinnering

Omdat we de weides dit jaar moeten missen, herbeleven we graag samen met u uw mooiste festivalherinneringen. Wat was uw meest memorabele festivalmoment? Laat het ons hier weten.

Shit en hoeren

Bij de reconstructie van hoe en waarom dat gebeurde duikt al vroeg de figuur van Herman Schueremans op. Die komt na de eerste – bescheiden – editie van Rock Werchter het organisatiecomité van het festival versterken en richt de blik al snel op het buitenland en de bands die daar op het podium staan. Maar om die te overtuigen een tussenstop in Werchter te maken, moet er iets gedaan worden aan het imago van ons land. 

Stijn Van de Voorde: ‘Internationale artiesten lokken doe je door respect te tonen.’Beeld RV

“Nogal wat bands hadden geen tijd om in België te stoppen”, vertelt Schueremans in de podcastreeks. “Ze reden in Oostende van de boot, begonnen te rijden en wanneer het stopte met regenen, wisten ze dat ze in Duitsland waren.”

“Ik ben toen beginnen nadenken over wat ik die artiesten kon aanbieden in België. Holland vonden ze leuk omdat ze er shit konden smoren. In Hamburg stopten ze graag om, neem ik aan, naar de hoeren te gaan. Wat konden wij daar in België tegenover zetten? Een bezoek aan het Atomium?” 

Uiteindelijk kwam Schueremans – als goede Belg – bij eten en drinken uit. “In die tijd kregen artiesten vaak brol te eten. Geserveerd in plastieken kommetjes met plastieken bestek. Ik heb toen besloten om die gasten lekker eten te geven, met lekker bier en goede wijn in echte borden en echte glazen. Dat maakte een verschil.”

Witte M&M’s

“Het was natuurlijk meer dan dat eten alleen”, vult Stijn Van De Voorde aan. “Het ging meer algemeen over het tonen van respect voor die artiesten. Dat doe je door hen lekker eten voor te schotelen, maar ook door bijvoorbeeld hun voorschot op tijd te betalen. Want het bier of de wijn die je serveert mag nog zo lekker zijn, als je die gasten niet treffelijk betaalt zullen ze toch niet komen.” 

Al blijft die gastvrijheid en de bereidheid om iets extra te doen een constante in de Belgische festivalgeschiedenis. Neem nu het verhaal van de witte M&M’s dat de Dewaele-broers graag vertellen. Stephen en David hadden die onbestaande snoepjes op hun rider staan, een soort verlanglijstje dat elke artiest aan de organisatie doorstuurt. “Niet omdat ze die per se wilden, maar eerder als een soort controlemechanisme”, legt Van De Voorde uit. “Wanneer een organisator die snoepjes niet vond en hen daar een vraag over stelde, wisten ze tenminste zeker dat die hun rider gelezen had.” Een waterdicht systeem. Tot ze bij hun passage op de Lokerse Feesten tot hun grote verbazing plots een kom witte M&M’s voorgeschoteld krijgen. “Op dat moment is er instant een soort band met dat festival gegroeid”, vertellen de Dewaeles.

 “Dat typeert veel van de Belgische festivals”, vindt Van De Voorde. “De mensen achter de schermen doen er alles aan om het de artiesten naar de zin te maken.” Waar ze in Lokeren die M&M’s hebben gehaald is tot op vandaag trouwens nog steeds een mysterie. Van De Voorde: “Volgens de ene bron kwamen ze uit New York en waren het eigenlijk witte Maltezers. Volgens anderen ging het om een obscure limited edition. Maar het zou ook best kunnen dat ze hun kleur verloren zijn omdat ze simpelweg te lang blijven liggen zijn.”

Dokter Walter

De eerste grote internationale naam die Werchter wist te strikken was Talking Heads in 1978. Een bommetje, getuigt iedereen die er toen bij was. Na die editie volgen de internationale artiesten elkaar in sneltempo op. 

Van De Voorde: “De truc van Schueremans was om bands te boeken die op het punt stonden om door te breken. Hij bouwde een band op met die gasten waardoor ze ook de jaren nadien – toen hun naam gemaakt was – nog wel eens langsgingen bij Schueremans. Zo bouwde hij een ongelooflijk netwerk uit. 

“Ik wist natuurlijk wel dat Herman een belangrijk figuur is binnen het Belgische festivallandschap, maar tijdens het maken van deze reeks heb ik pas echt ontdekt hoe groot zijn invloed is. Bij zowat elke grote internationale naam die je op een affiche ziet – of het nu op Werchter, Pukkelpop of de Lokerse Feesten is – is Herman op een of andere manier betrokken.”

Een van de eerste groepen bij wie die aanpak rendeerde, was U2. De Ierse band speelde in de jaren ’80 drie keer op Werchter en had van bij het begin een blind vertrouwen in de Werchter-organisatie. Zo blind dat frontman Bono in 1982 op aanraden van Schueremans zijn lot in handen van niemand minder dan Walter Grootaers legde. 

“Plots kreeg ik telefoon van Herman”, vertelt Grootaers. “Bono had stemproblemen en Herman wist dat ik via mijn huisdokter een goed middeltje in huis had om daar iets aan te doen. Een soort olie op basis van eucalyptus die je in heet water moest doen. Ik zat thuis en ben toen meteen naar Werchter gereden. Daar heb ik Bono voorgedaan hoe hij moest dampen. Hij heeft mijn instructies nauwgezet opgevolgd en dat hielp blijkbaar net genoeg om het concert toch af te kunnen werken.” 

Friet eten met Metallica

Buitenlandse artiesten vonden dan al wel makkelijker de weg naar België, op buitenlandse bezoekers was het nog iets langer wachten. De pioniersrol daar was voorbehouden voor het ondertussen al lang ter ziele gegane Heavy Sound Festival. De organisatoren van dat festival haalden in 1984 niet alleen Twisted Sister en Motörhead naar het West-Vlaamse Poperinge. Ze wisten ook Metallica te overtuigen om op de voetbalterreinen van Don Bosco hun allereerste Europese openluchtconcert te spelen. Al was Metallica toen nog lang niet de superband die we nu kennen. 

“Op hun rider stond enkel dat er Carlsberg en fruit aanwezig moest zijn”, vertelt organisator Luc Waeyaert in de derde aflevering van Vijftig tinten gras. “Eten was er niet voorzien. Ze zijn uiteindelijk een pak frieten gaan eten op het festivalterrein.” 

Maar de komst van Metallica en co. bleef ook in het buitenland niet onopgemerkt. “Voor die eerste editie hebben we in Duisburg 1.700 tickets verkocht”, vertelt Luc Waeyaert. “Dat betekent toch dat we internationaal meetelden.” 

Tomorrowland staat bekend om zijn feeërieke sfeer, maar dat was in de beginjaren wel anders.Beeld Stefaan Temmerman

Tegenwoordig zakken in de zomermaanden festivalgangers vanuit alle hoeken van de wereld naar België af. Met uitdrukkelijke dank aan Tomorrowland, het festival dat in Boom wordt georganiseerd en ondertussen een abonnement heeft op de titel ‘beste dancefestival ter wereld’. 

Tomorrowland maakte  naam met zijn imposante podia en uiterst gedetailleerde inkleding. Maar de beginjaren waren minder feeëriek, vertelt Yves Smolders van de Hasseltse discotheek Versuz en een van de organisatoren van het eerste uur. “Tijdens de eerste editie bleef het maar regenen. We zijn toen nog ’s nachts heel België rondgereden om bij tuinaannemers houtschilfers te gaan halen. In de hoop daarmee tenminste de wandelpaden begaanbaar te houden.” 

Smolders en co. hadden bij die eerste edities ook het onzalige idee om een reeks toiletten op het hoger gelegen deel van het festivalterrein te plaatsen. “Toen die overliepen, moesten we in allerijl greppels graven om te voorkomen dat de grote tent onder de stront zou komen te zitten. Daar sta je dan als organisator, tot je knieën in de shit.” 

“Wanneer het nu over Tomorrowland gaat, denkt iedereen aan sprookjes, feeën en dwergen aan een leiband”, vertelt Van De Voorde. “Maar het verhaal van die eerste jaren, toen ze voor de inkleding van de vip-ruimte plastic planten moesten gaan schooien bij de mensen van het provinciaal domein De Schorre, vind ik minstens even spectaculair.” 

Verloren zomer

België mag dan het festivalland bij uitstek zijn, deze zomer blijven de podia ook bij ons leeg. Wat dat voor de stevige Belgische festivalreputatie  zal betekenen, is een vraag waar op dit moment niemand een antwoord op heeft. 

Van De Voorde: “Geen van de organisatoren die ik heb gesproken kon daar iets zinnigs over zeggen. Het is onduidelijkheid troef. Dat deze zomer verloren is, daar heeft iedereen zich bij neergelegd. Maar wat kan en mag er volgend jaar? Niemand die het weet.” 

Wanneer ook de festivalzomer van 2021 in het water valt, vreest Van De Voorde voor het voortbestaan van veel van de kleinere festivals. “Voor hen houdt het verhaal dan op.” 

Maar ook de grotere spelers zullen schade oplopen. “Er dreigt heel veel knowhow verloren te gaan”, waarschuwt Van De Voorde. “We hebben in België bijvoorbeeld licht- en geluidsbedrijven van wereldniveau. Als die over de kop gaan, zijn ze niet zomaar te vervangen. In de politiek worden die problemen een beetje weggelachen: ‘Het zijn toch maar festivals’, hoor je dan. Maar los van de economische waarde zijn het wel het soort evenementen waar heel veel mensen enorm naar uit kijken. Ikzelf niet het minst.” 

De podcastreeks Vijftig tinten gras is vanaf vrijdag te beluisteren. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234