Dinsdag 12/11/2019

Leuven Jazz

Elvin Jones: hoe drie jazzdrummers een ode brengen aan een natuurkracht achter de vellen

1972: jazzdrummer Elvin Jones tijdens een optreden in de Villages Gate-nachtclub in New York. Beeld BELGAIMAGE

Elvin Jones werd een natuurkracht achter de vellen genoemd. Alsof het een tornado betrof. Net omdat zijn unieke stijl nooit beter onder woorden kon gebracht worden, huldigen drie jonge drummers hem op Leuven Jazz. Met luide drumsalvo’s in plaats van gesproken lofredes.

De roemruchte drummer Ginger Baker stond zelden met zijn mond vol tanden. Maar een enkele keer kreeg hij het toch te kwaad voor de camera. Met tranen in de ogen bezong het Rosse Rockmonster, dat in supergroepen als Cream en Blind Faith de vellen een pandoering gaf, toen de lof over zijn grote voorbeeld Elvin Jones.

Ook critici en collega’s waren het er unaniem over eens: weinig drummers bezaten zo’n briljante en onvoorspelbare timing als hij. Zelfs met brushes raakte Jones zijn drums met zo'n ontzettende kracht, dat het leek alsof je zwepen hoorde kraken. Heel wat beroepsroffelaars beweren trouwens elke opname van Jones uit de duizend te herkennen. Geen wonder dat deze legende indertijd werd opgetrommeld – ba dum tsss! – om te spelen in het orkest van John Coltrane, Duke Ellington, Charles Mingus of Miles Davis. Wie het ook nu nog zou horen donderen in Keulen: om het genie van Jones te onderkennen, begin je best bij A Love Supreme van Coltrane. Daarnaast kun je evenmin om classics heen als Inception van McCoy Tyner heen of A Night at the Village Vanguard van Sonny Rollins.

Jazzdrummers Antoine Pierre en Lander Gyselinck. Beeld Stefaan Temmerman

Boy wonder

“Voor jazzdrummers zijn er twee tempels,” vertelt Lander Gyselinck. “Tony Williams en Elvin Jones. Hun energie en genie was, en is, onnavolgbaar.” Gyselinck is een van de drie jonge drummers, die tijdens Leuven Jazz een gezamenlijke hommage zal brengen aan icoon Elvin Jones. Gyselinck hoeven we u vast niet meer voor te stellen – STUFF. en LABtrio, iemand? Maar ook zijn kompanen zijn ervaren rotten. Antoine Pierre, die de schouders onder dit project steekt, speelde eerder bij Philippe Cathérine en is nog bekender als drummer van TaxiWars of zijn eigen project Urbex. En de Nederlandse drummer Mark Schilders is net zo goed een boy wonder. Als student won hij al prestigieuze prijzen, en sindsdien verdeelt hij zijn tijd tussen notoire jazz orchestra’s, Gregory Porter, Ernst Reijseger of Jasper Blom.

Schilders laat zich excuseren tijdens ons gesprek. In de jazzwereld duiken muzikanten dan ook zo vaak met andere instrumentalisten in het spreekwoordelijke bed, dat het praktisch onmogelijk is om de drie agenda’s op elkaar af te stemmen. “Drie weken geleden kwamen we er zelfs achter dat we pas op de dag van de hommage zélf kunnen repeteren”, grinnikt Gyselinck. Geen onoverkomelijk probleem, denken ze. Gyselinck hoopt dan ook vooral verrast te worden door het onverwachte: “We zouden een compositie kunnen uitschrijven, maar dan kun je nooit de magie vatten die je bij een straffe improvisatie hebt. Door het gebrek aan voorbereiding zullen we messcherp staan, en die concentratie komt de voorstelling ten goede.”

Rauw en droog

Pierre, die het project leidt, beseft wel dat het geen sinecure wordt om een passend eerbetoon te brengen aan een van de grootste drummers in de geschiedenis. Maar hij heeft het voordeel van een jarenlange voorbereiding: "Inception was mijn ultieme referentiepunt als beginnende drummer. Ik oefende bijna dagelijks met die plaat.” Hij selecteerde Schilders en Gyselinck als sparring partner, omdat hun stijl zodanig verschilt. “Antoine heeft een heel ronde sound”, knikt Gyselinck bevestigend. “Terwijl ik een heel rauw, droog geluid heb. Mark is technisch gezien dan weer ongelooflijk. Nederlandse drummers hebben trouwens vaker een betere techniek, heb ik al gemerkt. Maar hij laat zijn virtuoso niet in de weg lopen van het creatieve aspect.”

Antoine broedt al jaren op het plan om samen met Gyselinck het podium te delen. “Het is altijd geweldig om Lander aan het werk te zien. Ik ben ervan overtuigd dat we elkaar perfect aanvullen en aanvoelen. Bij hem zijn de basdrums wat groter dan gebruikelijk in jazz. Daarnaast stemt hij zijn kleine tom-tom heel hoog, wat een percussief geluid geeft. Mark is op zijn beurt meer gericht op een vintage geluid. Hij speelt op materiaal uit de jaren 60 en 70, wat voor een warmere en rondere klank zorgt. Zelf heb ik een meer traditionele jazzkit met grote cimbalen.” Wat volgt, is een hilarische discussie over verschillende drummers, waarbij hun stijl meer in klanken dan woorden gevat wordt. Op een bepaald moment beschrijft Gyselinck zijn eigen aanpak, door met denkbeeldige dolken in onze richting te steken, terwijl hij oerkreten slaakt. U had erbij moeten zijn. 

New York

Wat de drie drummers bindt, is overigens niet alleen een grote bewondering voor Elvin Jones. Ook New York delen ze als common ground. “We hebben er alle drie gestudeerd”, legt Gyselinck uit. “Niet allemaal op hetzelfde ogenblik, maar we hebben wel dezelfde fuckin’ lessen gevolgd. Die haat-liefderelatie met die opleiding in New York delen we trouwens net zo goed. (lacht) Herinner jij je Drumlab nog, Antoine? (imiteert een spinnijdige leraar) “No!! It’s nót like this!” Sommige lesgevers deden echt denken aan Whiplash. Je ego krijgt er dan ook alle mogelijke deuken. Ik werd alleszins serieus ge-bitchslapped tijdens die opleiding.” Pierre knikt: “Het blijft de ultieme leerschool voor drummers, but New York surely makes you cry.

Is een ode aan Elvin Jones niet minstens even intimiderend, willen we weten. “Dat hangt af van je instelling”, gelooft Gyselinck. “Sommige drummers hebben zoveel respect voor monumentale legendes, dat ze bevriezen. Zonde, want daarmee stokt het creatieve proces. Met dat probleem heb ik nooit gekampt. Het is ook nooit mijn ambitie geweest om een replica te worden van een onsterfelijke jazzdrummer.”

“Het klinkt als een huizenhoog cliché", zegt Pierre. “Maar je moet nooit iemand proberen imiteren. Wat belangrijk wordt bij onze voorstelling, is dat we de energie van Elvin Jones willen volgen. Als je hem hoort spelen, is het net alsof alle planeten op één lijn komen te staan. Zijn hele lichaam gooide hij daarbij in de strijd.” Gyselinck knikt. “Net alsof je een heel leger op je hoort afstormen.”

Aan het eind van zijn leven duwde Jones ook steeds harder op het gaspedaal, vertelt Pierre. “Naar verluidt stond zijn vrouw Keiko mee op het podium omdat zijn drumstel haast uit elkaar viel tijdens de solo’s. Ze moest alle trommels bij elkaar houden, en het drumstel terug op zijn plaats duwen. Zo intens speelde Jones.” Toeschouwers-advies: op Leuven Jazz kunt u misschien ook maar best een veilige afstand van het podium houden. 

Pierre, Gyselinck en Schilders brengen een hommage aan Elvin Jones op 24/3 tijdens Leuven Jazz

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234