Zaterdag 06/06/2020

De naam van de vader

"Elke dag was hij vergeten dat hij dood zou gaan"

Beeld Karel Duerinckx

Op haar vijfde kreeg Naomi Sijmons (28) van haar vader haar eerste gitaar. Ze erfde Fons Sijmons' passie voor muziek, maar niet zijn destructieve definitie van rock-'n-roll. Drie jaar na de dood van de Scabs-bassist stelt zijn dochter als Reena Riot binnenkort haar debuutalbum voor. "Ik heb weinig profijt uit mijn achternaam gehaald."

"Ik dacht: dat arme kind komt zo vroeg helemaal naar hier, dan kan ik op z'n minst ontbijt voorzien."

In de keuken van Naomi Sijmons' (maandag wordt ze 29) bescheiden arbeidershuisje in een zijstraat van de Gentse Sleepstraat krijg ik bij aankomst meteen een verse, witte boterham voorgeschoteld. Als beleg kan ik kiezen uit pindakaas en hummus.

"Ja, het is hier wel veganistisch. Sorry hè."

Nog voor ik me kan afvragen wat Sijmons senior - niet bepaald een onthouder van eender welke soort - zou vinden van zo'n gedisciplineerde levensstijl zonder dierlijke producten, verklaart Naomi zich nader.

"Ik was al een tijdje vegetarisch toen ik ontdekte dat mijn maag geen eieren verdraagt. Pas op, straight edge ben ik niet. Hoewel ik onlangs wel het beste dat er bestaat heb opgegeven om mijn stem te sparen: sigaretten. Maar een pintje drinken we nog wel graag, hoor." (lacht)

Het is bijna unheimlich hoe hard de dochter op vader Fons Sijmons lijkt. Dezelfde wilde, blonde haardos. Dezelfde kleine oogjes die lijken te gniffelen dat slapen tijdverspilling is. Dezelfde fijne lippen waarachter een verraderlijk brede grijns schuilgaat. Dezelfde onstuimige manier van praten in dat ongegeneerd platte Gents, vaak zelf verbaasd wat er allemaal uit die mond komt gerold.

Beeld Karel Duerinckx

Bovenal wekt Naomi, net als haar vader, de indruk dat ze in haar eigen, voor de doorsnee- sterveling onbereikbare wereld vertoeft, en het daar prima naar haar zin heeft.

We hebben zo vroeg afgesproken omdat Naomi Sijmons sinds kort fulltime als muzieklerares in het privéonderwijs werkt. Vijf dagen per week geeft ze zang-, piano- en gitaarles, de andere twee dagen werkt ze aan haar eigen muziek. Na ons ontbijt komt haar eerste student van de dag langs.

Je bent veganistisch, gestopt met roken en in loondienst. Het wilde rock-'n-rollleven is niets voor jou?

Naomi Sijmons: "O jawel, hoor. (lacht uitbundig) Dat hoort erbij als muzikant. Volgens sommigen is rock-'n-roll zelfs een levensstijl. Allemaal goed en wel, zolang er maar muziek is. Wanneer die wegvalt, wordt het minder mooi, dan is het gewoon marginaal."

"Ik vind dat verheerlijken van rock-'n-roll gevaarlijk. Het leven van een muzikant is sowieso al niet zo gezond doordat je veel onderweg bent en onregelmatig of weinig slaapt. Zoals de meesten doe ik er nog een fulltimejob bij omdat ik van mijn muziek alleen niet kan leven. Ik geef graag les, maar het vergt heel veel. Want in alles wat ik doe, geef ik mij volledig. Geen honderd procent, maar tweehonderd. Ik geloof dat dat eigen is aan de Sijmonsen. Maar daardoor heb ik gewoon geen tijd of energie om zwaar op de lappen te gaan. Mijn stem kan dat trouwens ook niet aan."

"Vroeger heb ik mijn wilde periode wel gehad, hoor. In de jaren na mijn humaniora was ik wat op de dool. Ik wilde naar het conservatorium, maar mocht niet. Mijn moeder wilde dat ik iets studeerde waarmee ik goed mijn boterham kon verdienen. Ze had van dichtbij gezien hoe moeilijk het voor mijn vader was, hoe hard hij had geploeterd. Dat Scabs-verhaal was een gelukstreffer, maar daarvoor zat hij in drie groepen tegelijk die hij alledrie ook managede én boekte. Af en toe kwam daar een beetje geld mee binnen, maar ik denk niet dat je K13 nog kent, of de Skyblasters of de Wammerjammers."

"Maar mijn moeder was ook bang omdat ze heel veel van mijn vader in mij herkende. Ze vreesde dat ik met mijn tere zieltje niet lang stand zou houden in die harde muziekwereld."

En wat vond je vader daarvan?

"Dat was nog de schoonste van al! (trekt streng gezicht en steekt vingertje op) 'Rock-'n-roll kun je niet leren.' (lacht) Hij vond dat je muziek niet op school leerde."

"Dus werkte ik na mijn middelbaar wat in de horeca, of voor de post. Maar dat werk was geen doel op zich, het diende eerder om mijn uitgaan te financieren. Toen heb ik goed die genen van mijn vader gevoeld. Ik bevond me op het randje."

"Maar het had nog veel fouter kunnen lopen als mijn moeder en vader niet hadden ingegrepen. Ze hebben mij toen mee op café genomen - mijn ouders zijn ook nadat ze uit elkaar waren beste vrienden gebleven - om eens goed te babbelen. Ze vonden dat ik mijn talent aan het verspillen was."

"Ik wist niet wat ik hoorde. 'Maar ik mocht van jullie toch geen conservatorium doen?' Kreeg ik als antwoord: 'Naomi, op dit moment vinden we het allebei beter dat je gaat studeren. Maakt niet uit wat.'"

"Na mijn notenleer bijgespijkerd te hebben - ik had mijn muziekschool nooit afgemaakt - ben ik pop gaan studeren aan Codarts in Rotterdam."

Wanneer heb je jezelf omgedoopt tot Reena Riot?

"Ik ben altijd verzot geweest op blues en roots, dat was de muziek die ik via mijn vader met de paplepel ingegoten kreeg. Maar toen ik op mijn 18de een totale Sonic Youth-nerd als liefje kreeg, ging voor mij een nieuwe wereld open. Want bij Sonic Youth vertakt het naar overal: Patti Smith, Lydia Lunch, Omar Rodríguez, Linda Perhacs, al die dingen."

"Rond 2006 ben ik dan beginnen optreden als Reena Riot. Die naam is - heel nerdy - een samentrekking van twee Sonic Youth-nummers: 'Reena' en 'Teenage Riot'. In het begin was dat nog erg bluesy en samen met een band. Maar zij begrepen niet waar ik heen wou. (met Hollands accent) 'Is het nou blues, pop of singer-songwriter, ik weet het niet, hoor. Je moet een keuze maken.' Dat wilde ik niet. Dus ben ik solo gegaan, met de elektrische gitaar die ik van mijn vader had gekregen. Zo is ook de sound van mijn muziek gaandeweg wat diverser geworden."

Wilde je muzikant worden omdat je vader dat was?

"In de tijd dat er nog geld was, had hij voor mij eens een mini-Gibson gekocht. Maar ik bakte er niets van. Ik was veel te klein en hij was ook nooit thuis om met mij te oefenen. Ik wilde heel graag net zoals hij gitaar kunnen spelen, maar als hij er dan eens was, deed ik liever iets leuks samen. Want als er één ding was dat mijn vader niet had, dan was het geduld. Echt de hel. Ik zie hem nog altijd naast mij staan scanderen (brult): 'Eén, twee, drie, in het ritme!' Ik denk dat ik daarom zo veel geduld heb met mijn leerlingen, ik heb trauma's aan zijn muzieklessen overgehouden. (lacht)"

"Maar hij heeft natuurlijk wel het pad voor mij geëffend. We hebben zelfs nog samen in een bandje gespeeld, Dandelion. Heel slechte muziek was dat. Nee, vooral covers van Led Zeppelin, Jefferson Airplane, Joe Walsh, Wilson Pickett... de classics. Maar dat was pas later, rond mijn 14de, want na de scheiding heb ik mijn vader een tijdlang amper gezien. Het ging toen echt niet goed met hem."

We spreken eind jaren 90, de periode waarin ook The Scabs gesplit zijn.

"Mijn vader leefde echt helemaal naar zijn optredens toe. De avond voordat hij moest spelen kon hij nooit slapen, zo opgewonden was hij. Heel de nacht hoorde je hem de trappen op en af lopen. Dan ging hij de ontbijttafel al klaarzetten, zodat zijn chocomelkje hem de volgende ochtend stond op te wachten. Wreed aandoenlijk om te zien."

"Zodra je begint te spelen, verandert die anticipatiestress in adrenaline, skyhigh voel je je dan. Bij mij is dat hetzelfde. The Scabs hebben heel mooie tijden meegemaakt. Ik denk dat je niet mag onderschatten wat het met een mens doet om voor 60.000 man te spelen, zoals op Torhout destijds."

"Maar wanneer mijn vader van dat podium stapte, stond hij niet met zijn beide voeten terug op de grond. Nee, hij zakte erdóór, in een immens diepe put. Dat compenseerde hij dan met allerlei roesmiddelen. En omdat hij lang niet de enige artiest is die dat doet, is het nooit uitgekomen dat hij écht een probleem had. Tot The Scabs uiteengingen."

"Het ging gelijk steil bergaf met zijn heroïneverslaving - de gitaren vlogen de deur uit aan spotprijzen. Ik heb hem die tijd heel weinig gezien, maar hij had erg veel geluk dat hij een heel goede, nieuwe vriendin had die voor hem zorgde. Mijn vader kon niet alleen zijn."

"Mijn ouders zijn altijd heel eerlijk geweest over zijn verslaving. Pas op, ik heb hem nooit zíén gebruiken, hè. Hij heeft dat altijd goed voor mij verstopt, daar was hij veel te trots voor. Ondanks alles was hij een zeer strenge papa. Ik ben heel keurig en netjes opgevoed. Het was niet zo dat er allemaal feestneuzen in mijn zetel lagen wanneer ik thuiskwam."

"Hij heeft verschillende keren geprobeerd te stoppen. Maar zolang hij speelde, was die podiumhigh er nog en had hij niet veel spul nodig. Zodra de muziek wegviel, bleef er over: drugs, drank, en miserie. En geldnood, uiteraard."

The Scabs beleefden begin jaren 90 inderdaad gouden tijden: de gouden platen voor Royalty in Exile (1990) en Jumping the Tracks (1991), de optredens op Torhout-Werchter, de verschillende radiohits met 'Hard Times' als tijdloze klassieker. Was er dan geen financiële reserve om na de split even op te teren?

"Sabam is natuurlijk een ander verhaal. Aangezien ik zijn erfgenaam ben, heb ik dankzij de auteursrechten nog een klein spaarpotje. Dat geld staat mooi aan de kant. Ik vind het ook wel fijn dat hij op die manier nog een beetje bij me is."

"Maar van die successen hebben wij destijds niets gezien. En dat hebben we hem absoluut nooit kwalijk genomen. Mijn moeder had hem zo lang zien zwoegen dat ze toen iets had van: doe jij maar. Godverdomme, iemand die langer dan veertig jaar aan de weg heeft getimmerd, verdient het toch om eindelijk eens te genieten."

Nam je moeder die rol van de stabiele ouder op zich om voldoende tegenwicht aan je vader te bieden, of is ze van zichzelf een erg evenwichtig persoon?

"In die tijd wel, ja. (lacht) Je zult het niet geloven, maar nota bene mijn vader heeft haar op het rechte pad gekregen. Mijn moeder was een beetje op de dool toen ze hem leerde kennen. Ook problemen met roesmiddelen, en gewoon niet gelukkig. Mijn vader heeft haar toen eens goed door elkaar geschud. Hij vond het zonde dat zo'n slimme vrouw niets méér met haar leven deed. Je moet weten, mijn vader en ik hebben nogal de neiging om anderen onze gedrevenheid op te dringen. Mijn moeder is dan weer gaan studeren."

"Mijn ouders waren heel verschillend, maar samen heel compatibel. Dit gaat misschien een beetje fout klinken, maar als je samen bent met een muzikant moet je kunnen aanvaarden dat er altijd één grotere liefde zal zijn dan jij: de muziek. Laat me nooit kiezen tussen jou of de muziek, want dan verlies jij. Je moet een manier vinden om die twee te combineren, en daar waren mijn ouders heel goed in."

Besefte je als kind dat je vader met iets uitzonderlijks bezig was?

"Totaal niet. Af en toe werd ik daar wel op gewezen, zo van: 'Hé, wanneer komt uw pa eens een cd met zijn handtekening binnensteken?' Maar wist ik veel dat hij een bekende rockster was. Doordat hij zo vaak onderweg was, zag ik hem amper. Ik wist wel dat hij in Engeland zat, maar wat hij daar dan juist deed? Geen idee. Zo begreep ik ook dat hij met The Scabs bezig was, maar ik had geen flauw benul hoe groot die band was."

Fons Sijmons, samen met Scabs-voorman Guy Swinnen op Suikerrock (2009), en met dochter Naomi in 2008.Beeld rv

Wanneer heb je dat dan ingezien?

"Pas achteraf, jammer genoeg. Toen ze uit elkaar gingen, wijdde De zevende dag daar een item aan. Toen dacht ik: 'O, dat is gelijk nog serieus, die Scabs.' (hilariteit) Ik ben daarmee opgegroeid, vond het allemaal maar normaal dat mijn vader mij na drie maanden touren plots uit de klas kwam halen om samen naar de Meli te gaan."

"Toen ik wat ouder werd, was ik nog even fan van The Scabs, verschrikkelijk moet dat zijn geweest. (lacht) Heel de tijd die cd's beluisteren op mijn discman, en maar meekwelen. Mijn ma werd zot. Zij hoort die muziek eigenlijk helemaal niet zo graag."

Maar jij dus wel?

"Als ik die nummers nu opnieuw hoor, denk ik: djeezes, hoe heb ik daar keer op keer naar kunnen luisteren? Uiteindelijk waren The Scabs maar een fase in mijn muzikale ontwikkeling. Wel eentje die mijn vader fantastisch vond. 'Hoor je het, hoor je het; mijn baslijn?' 'Ja, papa, geniaal van je.' (lacht)"

"Pas op, ik heb veel respect voor wat The Scabs bereikt hebben. Hun bijdrage aan de Belgische muziekgeschiedenis is niet de minste. Ze hebben bepaalde poorten geopend in het buitenland voor de bands die na hen kwamen. En ik blijf hen natuurlijk voor eeuwig dankbaar dat ze mij gevraagd hebben voor hun Radio 1-sessie. Dat optreden heeft mij erg vooruit geholpen."

Najaar 2010. De nog niet zo lang herenigde Scabs hebben van Radio 1 een podium gekregen om samen met enkele muzikale vrienden een concert te organiseren. Behalve de zoon van frontman Guy Swinnen is ook Naomi Sijmons uitgenodigd. Hoewel zijn dochter met haar doorvoelde stem en stevige gitaarspel de pannen van het dak rockt, blinkt bassist Fons Sijmons zelf uit in afwezigheid. Met geen woord wordt over hem gerept. Nochtans was hij er wél bij tijdens de succesvolle reünieconcerten van The Scabs in de AB, drie jaar eerder.

The Scabs in Tienen in 2009.Beeld BELGAIMAGE

"Rond mijn 15de is mijn vader helemaal afgekickt van de heroïne", vertelt Naomi, "maar dan werd alcohol het probleem. De depressie waar hij in verzeild was geraakt stond op het punt helemaal te ontsporen toen de AB The Scabs vroeg enkele reünieconcerten te spelen (in het kader van de Rewind-reeks die de concertzaal in 2007 organiseert, JA). Die optredens kwamen als een godsgeschenk voor mijn vader."

"Maar het ging nog steeds echt niet goed. Elke avond moest ik mee naar de AB om hem op zijn gemak te stellen. Daar is mij opgevallen hoe slecht het met zijn geheugen gesteld was. Oude nummers spelen ging nog, maar nieuwe instuderen was moeilijk, haast onmogelijk. Dat was raar, want ik wist dat hij niet meer gebruikte en ondertussen dronk hij ook amper."

"De andere bandleden waren geschrokken hoe erg hij eraan toe was. Maar ja, ze hadden hem de voorbije tien jaar amper gezien. Hij vergat steeds meer: eten, drinken, afspraken, gesprekken. Ik heb toen aan de alarmbel getrokken, maar niemand wilde mij geloven. 'Fons zal wel weer aan de drugs zitten', klonk het. Terwijl hij zo clean als wat was!"

"In 2010 zou ik dan samen met The Scabs op het podium staan voor de Radio 1-sessies. Maar op de repetities kon Fons niet meer volgen. Toen is hij uit de band gezet. Ze hadden zelfs al een andere bassist geregeld. Daarna hebben ze mij opgebeld: ik mocht zelf beslissen of mijn pa nog mee mocht spelen met mij."

"We hebben samen geprobeerd dat nummer in te studeren, maar het lukte gewoon niet. Dat was een heel pijnlijk moment. Ik was nu echt in mijn vaders voetsporen aan het treden, maar voor het eerst mocht hij er geen deel van uitmaken. Tot op de dag van vandaag voel ik mij daar fucking schuldig over."

"Daarna ging het van kwaad naar erger. Op den duur belde hij mij twintig keer per dag. Vijf minuten nadat we een uur met elkaar aan de lijn hadden gehangen, was hij daar weer: 'Naomietje, alles goed?'"

"Toen ben ik naar het gerecht gestapt om hem te laten colloqueren. Hemel en aarde heb ik daarvoor moeten verzetten. Uiteindelijk is hij achtergebleven met een ferme Korsakov (het syndroom van Korsakov is een geheugenstoornis veroorzaakt door een acuut gebrek van vitamine B1, dat meestal het gevolg is van chronisch alcoholmisbruik, JA)."

"Hij heeft nog een mooie tijd beleefd in de Van Gogh-instelling in Nederland, maar begin 2013 werd longvlieskanker bij hem vastgesteld. En wisten we: nu gaat het snel gedaan zijn."

Hoe voelde het om je vader, naar wie je opkeek en die lang je mentor in de muziekwereld was, te moeten verzorgen?

"Eerlijk gezegd, ik had niet anders gekund. Ik heb altijd een beetje extra zorg moeten dragen voor mijn papa: koken, opletten dat hij genoeg vitamientjes binnenkreeg, dat soort dingen. Maar wij waren zoveel meer dan enkel vader en dochter. Bovenop onze bloedband verbond de muziek ons, en dat was zo'n hechte, diepe band die zelfs onder muzikanten uniek is."

"Hij heeft mij alles geleerd, en tegelijk vond hij dat ik - zijn 'dochterke' met haar eigen systeem om nummers te spelen - hém veel bijleerde. Niet elke ouder heeft zo'n intense band met zijn kind. Misschien maar best, het is niet voor iedereen weggelegd. (lacht)"

"Maar dat maakte het onmogelijk om niet voor hem te zorgen. Ik kon het niet loslaten, moest hem elke week bezoeken. Korsakov in combinatie met een terminale ziekte is heel heftig. Hij vergat dat hij zou sterven. Dat moesten wij hem keer op keer vertellen. Op den duur deed ik dat niet meer, hoor. Hij was ziek, het had geen zin om je daarover op te winden."

Ben je hem altijd graag blijven zien, ondanks dat hij zo slecht voor zichzelf heeft gezorgd?

"Ik heb erg genoten van onze tijd samen, juist omdat ik wist dat ze kort maar krachtig zou zijn. Tegen mijn moeder heeft hij dat nooit durven toegeven, maar tegen mij heeft hij op het einde van zijn leven gezegd dat het goed is geweest."

"Maar toen hij nog leefde, ben ik weleens boos op hem geweest. Op een bepaald moment durfde hij zichzelf niet meer in het openbaar te vertonen omdat hij zich schaamde over hoe hij eruitzag. Hij beloofde naar mijn optredens te komen, maar bleef thuis. Toen kon ik wel huilen. Dat is hier jouw fucking legacy waar je altijd over bezig bent, maar kom dan toch eens kijken, dacht ik. Uiteindelijk heb ik aanvaard dat hij al te ver heen was om nog te veranderen."

Was hij wel trots op jou?

"Heel trots, maar ook heel streng. Mijn vader was een heel goede arrangeur, maar geen songwriter, nooit geweest. Dus daar kon hij mij niet mee helpen, maar op al het andere gaf hij graag commentaar. (lacht)"

"Let op, mijn vader was wel de enige die na een optreden naar mij mocht komen. Gewoon even een schouderklopje geven en me daarna met rust laten. Hij wist dat ik - net als hijzelf - in een put val na een optreden."

"Mijn liedjes zijn heel persoonlijk. Op het podium smijt ik alles eruit wat ik in het dagelijkse leven niet durf te zeggen. Maar daarna ben ik weer mijn breekbare, onzekere zelf. Er hoeft maar iemand iets te lang naar mij te kijken en ik schiet al in paniek: o nee, het was niet goed. Ik ga mij daarom altijd eerst een kwartiertje op het toilet verstoppen, belachelijk, hè."

Je bracht eerder al twee ep's uit bij PIAS, waarvan Mauro Pawlowski eentje producete, en werkt nu aan je debuutalbum. Met dank aan je achternaam?

"De dochter zijn van Fons Sijmons heeft eerlijk gezegd al meer in mijn nadeel gewerkt. 'Het is te hopen dat de appel ver van de boom valt'. (lacht)"

"Nee, veel mensen schijnen vergeten te zijn dat mijn vader behalve bij The Scabs ook nog in allerlei andere bands heeft gespeeld die muzikaal veel meer inhielden. Zo was hij een supergoeie reggaebassist, en kon hij heel goed blues spelen. Mijn vader was een erg veelzijdige muzikant met zijn eigen speelstijl, maar wat ik allemaal over hem heb mogen horen... Dingen die mensen nu niet meer zouden durven herhalen. Want dat zul je natuurlijk ook weer zien: zodra iemand overlijdt, wordt hij weer de grootste held."

"Nee, ik heb weinig profijt uit mijn achternaam gehaald. Maar ik weet niet of ik het anders had gewild, want het is ook geen voordeel als mensen 'Hard Times' naar je roepen wanneer je op een podium staat. (lacht) O, god. Dat heb ik nu echt wel gehad."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234