Zaterdag 07/12/2019

Uit het archief

Elke Bowie-song in 'Lazarus' is een tien-plus waard

Scene uit Lazarus van David Bowie en Ivo van Hove. Beeld AP

De Volkskrant publiceerde vorige maand een recensie van het toneelstuk 'Lazarus', vol Bowie-songs. U kan het hier teruglezen.

Ze staan er tamelijk onopvallend, een beetje verscholen achter een oude platenspeler: een paar elpees en singeltjes van David Bowie. Met de bekende hoesfoto's van de rockster in allerlei gedaantes en met allerlei kapsels.

Eén keer wordt in de voorstelling een plaat opgezet, die krassend begint. Maar al snel nemen de acteurs van Lazarus het over en zingen ze een geheel nieuw gearrangeerde versie van Bowie's Where are we now?

Lazarus, een productie van de New York Theatre Workshop (NYTW) met Ivo van Hove als regisseur, is vooral bijzonder vanwege het hergebruik van een aantal Bowie-nummers en de introductie van een paar nieuwe songs, speciaal voor deze musical geschreven. Absolute Beginners, Changes, All the young dudes, This is not America en zo nog een aantal vertellen een geheel eigen verhaal in een script van de Ierse toneelschrijver Enda Walsh, dat een vervolg is op de roman (1963) en de film (1976) The man who fell to earth. In die film speelde Bowie de rol van Thomas Newton, een buitenaards wezen dat na een ruimteongeluk op aarde belandt en daar in een existentiële crisis raakt.

In Lazarus ontmoeten we Thomas opnieuw, nu in de gedaante van acteur Michael C. Hall (Six Feet Under, Dexter). Hij heeft het zwaar in zijn kale appartement, waar hij vooral goedkope gin drinkt en tv kijkt. Een man in de war, zoekend en tastend naar een reden van zijn bestaan in deze voor hem andere wereld. Hij wil het verleden laten voor wat het is en verlangt naar de dood. 'In de zoete dood zullen mijn dromen uitkomen', zegt Thomas. Hij is een man lost in time. In die zin moet Bowies Where are we now zijn motto en leidraad zijn, en dat is dan ook meteen een hoogtepunt in de voorstelling.

Het script van Enda Walsh is overigens het enige, maar wel belangrijke zwakke punt van deze op voorhand met veel rumoer omgeven productie. Walsh creëerde in zijn hoofdpersonage een binnen- en buitenwereld. Hij gebruikt bovendien allerlei verdubbelingen, spiegelbeelden en goochelt met fictie en werkelijkheid. Half dronken wordt Thomas bezocht door allerlei demonen uit zijn verleden, maar in zijn hoofd zetelt een jong meisje, een innerlijke stem die hem moet bevrijden.
Artikel gaat door onder video.

Beeld AP

Lazarus toont een overdaad aan theatrale exuberantie, met acteurs die uit hun dak gaan, over de grond dweilen, of hysterisch heen en weer rennen. Eerlijk gezegd valt daar nauwelijks een touw aan vast te knopen, laat staan dat er een sluitende psychologische thematiek te duiden valt.

Des te sterker zijn de twaalf gebruikte Bowie-nummers. Juist door de muziek leren we Thomas beter kennen, en wensen we hem tenslotte van harte een enkele reis terug naar Mars, of naar het paradijs, of naar wat dan ook. Eigenlijk is elke song in Lazarus een tien-plus waard, qua vormgeving, zang en dramatiek. En Michael Hall is werkelijk fenomenaal als Bowie-vertolker.

Naast Halls aanwezigheid is ook de vormgeving van Van Hoves vaste ontwerpers Jan Versweyveld (scenografie) en Tal Yarden (video design) de grote kracht van Lazarus. Zij ontwierpen een naargeestige omgeving en hallucinerende projecties waarin de leegte van de grote stad, de hectiek van het dagelijks leven en Thomas' vormeloze innerlijke gedachten samenvallen. Achter de glazen achterwand speelt de band, maar die ruimte wordt ook gebruikt voor allerlei fascinerende projecties. Lazarus is nog het best te ondergaan als een associatieve vertelling van een niet nader te duiden verhaal.

In zijn regie heeft Van Hove alle touwtjes strak in handen weten te houden en, ondanks de soms ergerlijke onbegrijpelijkheid, alle elementen efficiënt gerangschikt. Wat hij uiteindelijk laat zien is de strubbeling van de eenzame eenling, die hoe en waar dan ook ergens beschutting hoopt te vinden, desnoods in de dood.

Aan het eind ontmoeten Thomas en het meisje in zijn hoofd elkaar in een weergaloos mooi uitgevoerde versie van Heroes. Dan krijgt de voorstelling een ontroerend en helder uitroepteken, alsof het gordijn ineens wordt opengetrokken. Eindelijk kan Thomas oplossen in de sterren.

De afterparty

'Mister Bowie, mister Bowie, please!!' Maar mister Bowie had geen zin in het uitdelen van handtekeningen of het signeren van oude elpees. Hij werd door een paar sterke mannen vanuit het theater resoluut een grote SUV ingeduwd en vertrok zonder een woord te zeggen. Voor niks een half uur buiten staan wachten - dat zag je alle fans denken, waaronder opvallend veel jonge mensen. Even daarvoor was de zanger wel op het podium verschenen tijdens het slotapplaus van Lazarus, hand in hand met Ivo van Hove, en zichtbaar gelukkig. Hij zag er patent uit, met zijn goed gecoiffeerde hoofd en knappe Italiaanse jasje. De ster liet zich helaas niet zien op de afterparty die werd gehouden in een afgehuurd, ruig vormgegeven restaurant aan The Bowery.

"David heeft alle feesten die er bestaan al zo ongeveer gezien. Voor hem hoeft dat niet meer", aldus Ivo van Hove die er uiteraard wel was en van alle kanten werd gecomplimenteerd met zijn regie van Lazarus. Ook hoofdrolspeler Michael C. Hall was aanwezig, en bleek in het echt nog charmanter dan op het podium, maar dan zonder duistere trekjes. Actrice Susan Sarandon was wel op de première, maar liet zich op de party niet zien. Van Hove-fan Rufus Wainwright had de voorstelling eerder al gezien. Wie er wel was, behalve allerlei drukdoenerige en lawaaiige sponsoren van NYTW, was architecte Francine Houben die in New York de grote bibliotheek aan Fifth Avenue gaat renoveren.

Jim Nicola, directeur van de NYTW, was in zijn nopjes met Lazarus. Raar is dat niet: hij had David Bowie in huis, en alle voorstellingen zijn al weken van te voren uitverkocht. Nicola stond aan de wieg van Van Hoves Amerikaanse carrière: al in 1998 vroeg hij Van Hove bij NYTW A streetcar named desire te komen regisseren. Daarna keerde hij er regelmatig terug. Eind januari gaat Van Hove opnieuw naar New York om op Broadway The Crucible van Arthur Miller te regisseren, met Ben Whishaw in de hoofdrol.

Op de afterparty liep een chique New Yorkse theatermevrouw rond met om haar schouders een handtas in de vorm van een cruiseschip.

Lazarus

Lazarus wordt wisselend ontvangen in de internationale pers, waarbij de muziek er beter afkomt dan het acteerniveau.

Vulture - "Met alle auditieve en visuele informatie is er bijna geen ruimte voor verhaal, personages en andere attributen die een drama nodig heeft. (...) Er wordt ongewoon goed gezongen door acteur Michael C. Hall (die de rol van Thomas Newton vertolkt), hij klinkt als een dubbelganger van David Bowie."

The Guardian - "De eerste paar scenes waarin de band vanachter plexiglas te zien is zijn overzichtelijk genoeg. Daarna: succes met het volgen van de plot. Personages die ertoe lijken te doen worden buitenspel gezet en voor een lang gedeelte in het midden van het stuk is Newton amper te zien. Maar de mensen achter het stuk zijn bijzonder talentvol en de acteurs zijn goed in wat van ze gevraagd wordt. Daarom kun je het niet helpen dat je aan het einde van het stuk toch overgehaald bent, en verbijsterd en zelfs een beetje opgewonden."

New York Times - "Als je de acteurs hoort praten reageer je waarschijnlijk met: 'alsjeblieft zeg', óf je gooit er een verbijsterde 'huh?' uit. (...) Hoewel meneer Hall, een fantastische alien-in-chief, een perfecte half verdoofde manier van spreken heeft gevonden, lijkt de rest van de cast niet altijd overtuigd van wat ze moeten zeggen. (...) Je wacht ongeduldig tot de personages stoppen met praten en weer beginnen te zingen. En als ze dat doen, nemen ze ons mee naar de eenzame planeet waarop wij allemaal het idee hebben dat we soms leven."

Daily Beast - "In zeker zin is dit Bowie's 'Mama Mia'; de kunstenaarsvariant van de jukebox musical. Als David Bowie het idee had om het publiek te verwarren, dan heeft hij dat zo visueel-rijk gedaan dat het niet uit maakt dat het stuk verre van conventioneel is. Tegen het einde waren mijn ogen aan het dansen."

Rolling Stone Magazine - "Lazarus is in de kern een twee uur durende meditatie over verdriet en verlopen hoop (zonder pauze), maar het neemt zo veel wilde, fantastische en verbluffende wendingen dat het nooit verveelt. (...) Lazarus mag op papier alle kenmerken bevatten van een slecht idee, maar het plot is samenhangend, de liedjes fantastisch en het acteerwerk meeslepend."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234