Vrijdag 10/07/2020

Strips

Eindelijk is het aan Calamity Jane: nu ook in de strip eerherstel voor de vrouw

Beeld RV

De westernstrip is weer hip. En steeds vaker krijgen de cowboys en indianen gezelschap van vrouwelijke hoofdrolspelers. De Genkse uitgeverij Daedalus lanceerde onlangs de ‘feministische western’ Het venijn, Dupuis pakt uit met een reeks rond Calamity Jane. Steeds vaker verschijnen ook strips over vrouwelijke historische personages.

Haar naam is Emily. In Het venijn maakt ze op de eerste pagina’s haar opwachting als een klein, bedeesd meisje dat haar veilige kamer verlaat en haar moeders drukke bordeel in New Orleans bezoekt. “Ze onthoudt best dat het over ’n paar jaar haar beurt is”, merkt een hitsige klant op. “Nog even en ze is zo knap als haar moeder”, grijnst een andere. Een felle uitbrander van haar moeder doet haar weglopen van huis. Vijftien jaar later, in 1900, duikt ze op in Colorado en gaat er aan de slag als prostituee.

Maar niets is wat het lijkt: Emily’s aanstelling als prostituee is georkestreerd. In geen tijd transformeert Het venijn tot een pure wraakstrip en ontpopt de hoofdrolspeelster zich tot schietgrage cowgirl. Flashbacks onthullen mondjesmaat haar motief. De Genkse uitgeverij Daedalus schat de slaagkansen van deze volgens hen ‘feministische western’ van de Franse auteur Laurent Astier hoog in.

Ook nieuw is de losjes op historische gebeurtenissen gebaseerde reeks Wild West van de fransozen Jacques Lamontagne en Thierry Gloris. Daarin voeren ze een zekere Martha Jane Cannary op, net voordat ze bekend werd als Calamity Jane. Ook haar verhaal start in het bordeel, en ook dit is een wraakstrip.

Beeld RV

Censuur

Cowgirls waren en zijn een bedreigde soort in stripland. Het opvoeren van heldinnen in Europese, en zeker in Belgische strips, was dan ook nooit evident. In een poging de succesvolle Belgische strips en ook de bestseller-stripbladen Tintin (Kuifje) en Spirou (Robbedoes) te boycotten, kwam vanaf 1949 een Franse censuurcommissie met een resem absurde regels waardoor auteurs en uitgevers het niet aandurfden om hun populaire reeksen te bevolken met vrouwen, laat staan ze te bombarderen tot hoofdrolspelers. Vrouwelijke welvingen waren uit den boze. Het verklaart waarom in Kuifje en Blake & Mortimer amper vrouwen voorkomen en waarom Smurfin borstloos bleef. Pas eind jaren 60, dankzij de schreeuw voor emancipatie, veranderde men het geweer van schouder.

Zo mochten in 1970 voor het eerst echte titelheldinnen als Yoko Tsuno en Natasja verschijnen. De eerste westernreeks waarin een vrouw haar mannetje stond, verscheen een jaar eerder: Comanche van Hermann en Greg. Maar daarna werd het zo goed als stil rond cowgirls.

'Wild West', de reeks rond cowgirl Calamity Jane.Beeld RV

Pas nu, zo’n veertig jaar later, lijkt er iets te veranderen. Naast Wild West en Het venijn verscheen vorig jaar De witte indiaan bij Comic Watch, over het blanke meisje Ptcila dat door een Arapaho-stam wordt opgenomen. Bij Silvester verscheen Badlands, een western met een paranormaal kantje. In juni verschijnt bij Blloan dan weer Jenny Pine van de Nederlanders Willem Ritstier en Fred de Heij.

“Vrouwen zijn nu eenmaal zeer lang verwaarloosd in de strip”, beaamt uitgeefster Kim Sanders, die bij Standaard Uitgeverij instaat voor Nederlandstalige uitgaven van Dupuis, Casterman, Dargaud, Glénat en Le Lombard, en ook het Vlaamse label Blloan leidt. “Heel lang leek ook de stripwereld zelf een exclusief mannenbastion en trof je erg weinig vrouwelijke auteurs aan. Dat is aan het kantelen, zeker in Frankrijk. Op het stripfestival van Angoulême woedt al jaren de discussie waarom er zo weinig vrouwen genomineerd worden. Die hetze opende wel de deur naar meer verhalen over en door vrouwen.” 

Maar zie het ruimer dan de strip, zegt ze. “Er geldt momenteel een ruimere tendens waarbij vrouwen zich steeds vaker cultureel gaan manifesteren. Plots besefte men dat vrouwen wél actie kunnen dragen, tegelijk was er ook de vraag naar meer diversiteit. Denk aan de discussies rond lgbt’ers, Afro-Amerikanen en Aziaten in superheldenfilms - en bij uitbreiding alle films.”

Uit de reeks 'Bloedkoninginnen': Fredegonde de Bloeddorstige.Beeld RV

Bloedkoninginnen

Samen met de opmars van cowgirls valt ook op hoe historische vrouwelijke personages in trek zijn. Dargaud startte vorig jaar de reeks Keizerin Charlotte, over hoe de dochter van koning Leopold I aan het Weense hof terechtkwam. In mei lanceert Dupuis een reeks rond Bessie Coleman, de allereerste Afro-Amerikaanse vrouwelijke piloot (die voor Al Capone drank smokkelde).

Het Genkse Daedalus publiceert dan weer een collectie van stripbio’s, waaronder ook enkele van vrouwen. Belangrijker is hun collectie Bloedkoninginnen. Redacteur Koen Lommelen: “Onze uitgeverij richt zich op fantasy, maar ook op geschiedkundige reeksen. Bloedkoninginnen richt zich op vrouwelijke heersers als Cleopatra, Fredegonde de Bloeddorstige en Eleonora van Aquitanië - een van de meest invloedrijke vrouwen van West-Europa in de middeleeuwen. Die collectie telt inmiddels ettelijke reeksen.” 

Men springt vandaag bewuster om met vrouwen in de strip, meent hij. “En het publiek toont dat het het daarmee eens is. Bloedkoninginnen is zowel bij ons als in Frankrijk een succes en wordt elk jaar uitgebreid met nieuwe personages.”

Of de populariteit ervan veroorzaakt wordt door het groeiend aantal vrouwelijke striplezers, is voorlopig koffiedik kijken. Net als hoe de verhouding mannelijke versus vrouwelijke striplezers precies is geëvolueerd. Studies zijn er immers niet. Wel staat vast dat er steeds meer vrouwelijke stripauteurs opstaan.

Uit de reeks 'Bloedkoninginnen': Charlotte, de dochter van Leopold I.Beeld RV
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234