Donderdag 07/07/2022

AchtergrondCulturele toe-eigening

‘Een witte rapper zal nooit de koning van de hiphop zijn’: over Jack Harlow en een lange geschiedenis van problematisch privilege

null Beeld DM
Beeld DM

Met Jack Harlow staat voor de zoveelste keer een witte rapper op die de discussie rond culturele toe-eigening nieuw leven inblaast. Anno 2022 wordt die op het scherpst van de snee gevoerd, zeker wanneer artiesten van kleur er het onderspit bij dreigen te delven.

Sasha Van Der Speeten

Moeten er nog witte rappers zijn? De meest recente exponent heet Jack Harlow, een behoorlijk getalenteerde twintiger uit Louisville, Kentucky. Met zijn wilde krulletjeskapsel, tandpastareclameglimlach en ongeschoren kin oogt Harlow als de slungelige, geheel ongevaarlijke buurjongen uit een witte suburb. Zijn fans dichten hem tonnen sexappeal toe, zwarte collega-rappers prijzen dan weer zowel zijn ontwapenende jovialiteit als zijn metier. Harlows ster rees pijlsnel nadat hij mocht meerappen met Lil Nas X in de wereldhit ‘Industry Baby’. Ook Kanye West deed even geleden een duit in het zakje door Harlow zijn favoriete rapper van het moment te noemen.

Harlows tweede album Come Home The Kids Miss You, dat vandaag verschijnt, zou weleens één van de meest gestreamde rapplaten van 2022 kunnen worden. De muziekindustrie heeft hoe dan ook de media en potentiële fans tot in de puntjes klaargestoomd voor Harlows rise to fame. Harlow profiteert op die manier van een voorsprong waarvan veel gerenommeerde zwarte rappers alleen maar kunnen dromen, zoals Vince Staples of Denzel Curry die de voorbije weken uitstekende platen uitbrachten maar het met veel minder exposure moeten stellen. Cynici zullen beweren dat er niet veel is veranderd sinds Elvis Presley in de fifties Chuck Berry kopieerde en vervolgens steenrijk en wereldberoemd werd met diens zwarte bluesformule.

Jack Harlow tijdens de Nickelodeon's Kids' Choice Awards 2022 in Californië. Beeld Getty Images for Nickelodeon
Jack Harlow tijdens de Nickelodeon's Kids' Choice Awards 2022 in Californië.Beeld Getty Images for Nickelodeon

Goudhaantjes

Nieuw is het dus niet. In de jaren 80 surfte het New Yorkse trio The Beastie Boys al mee op de jasstaart van de vroegste hiphop. Dankzij zijn unieke stijl en zijn respectvolle houding tegenover de Afro-Amerikaanse hiphop kon de band uitgroeien tot een invloedrijke, commercieel succesvolle act. De decennia die volgden, bulkten van bleke rappers die op ingenieuze en eigenzinnige wijze een plekje in het hiphoppantheon veroverden zonder daarbij de zwarte gemeenschap al te fel te schofferen.

Van House Of Pain over Eminem tot Bubba Sparxxx, van El-P over Mac Miller tot Action Bronson: het zijn beeldenstormers die zich op elk moment in hun carrière vereerd noemden in het huis van de zwarte hiphop te mogen vertoeven. Aan de andere kant van het spectrum bezoedelde een kransje minder fijnzinnige lieden het archetype van de witte rapper door de culturele toe-eigening waarmee hun succes gepaard ging onder de mat te schuiven. We herinneren u niet graag aan Vanilla Ice, maar bij deze. In dat rijtje hoorde ook de studentikoze grapjurk Asher Roth thuis en de vele nu metal-rappers die op harde gitaren tekeergingen, zoals Fred Durst van Limp Bizkit.

Eminem op het podium met Anderson .Paak. Beeld AFP
Eminem op het podium met Anderson .Paak.Beeld AFP

Daar stamden dan weer hyperpopulaire hitparadekannonen zoals Post Malone en Machine Gun Kelly van af, die vandaag liever punkpop fabriceren dan hiphop. Die strategische genreswitch wordt mee gestuurd door platenfirma’s en managers die hun witte goudhaantjes liever niet gecanceld zien worden. De Australische Iggy Azalea kan erover meespreken: haar carrière zonk in 2015 de dieperik in nadat ze werd beschuldigd van racisme en homofobie.

“Eminem was een van de eerste witte rappers die werd gerespecteerd door zowel zijn eigen gemeenschap als door de zwarte gemeenschap, omdat hij nu eenmaal authentiek is”, zegt Gailor Kiaku, mede-oprichter van het Brusselse label Jeunes Boss en radiopresentator bij Bruzz. “Iemand als Vanilla Ice had wellicht meer last van imposter syndrome (lacht). Toen was hiphop nog een jong, nauw genre. Vandaag zijn er veel meer subgenres mogelijk waardoor je ruimte biedt aan artiesten met uiteenlopende achtergronden. Daarbij komt dat rappers vandaag ook andere onderwerpen aankaarten dan hun ervaringen als zwarte mensen. Lil Uzi Vert of Trippie Redd hebben het in hun lyrics bijvoorbeeld over depressie en mentale gezondheid. Dat zijn universele thema’s waarover iedereen kan rappen.”

Cornrows

Kijkt de hiphopgemeenschap dan tegenwoordig genuanceerder naar witte rappers? De jongste generatie artiesten en muziekfans absorbeert online culturele impulsen van over de hele wereld en predikt een openheid naar alles en iedereen die door vorige generaties als ‘anders’ werd gebrandmerkt, of het nu over ras of over gender gaat. Tegelijkertijd veroordelen millennials en Gen Z meedogenloos culturele toe-eigening. Hoe aardt de witte rapper in het spanningsveld tussen die twee polen?

“De nieuwe generatie is transparanter”, aldus Darrell Cole, de Antwerpse rapveteraan die vandaag in Londen woont. “Het gaat er veel gemengder aan toe. Van die jonge generatie ga je minder snel horen ‘dat is een witte rapper, dus ik luister niet naar zijn muziek’. Anderzijds is hiphop nog steeds gemeenschapsvormend: het is en blijft een zwart genre. Daardoor zal een witte rapper zich niet snel tot koning van het genre kunnen kronen. Da’s een brug te ver.”

“Ik zie tegenwoordig veel Aziatische rappers met cornrows of felgekleurd haar die Amerikaans hiphop-slang overnemen.”, zegt Gailor Kiaku. “Ik heb daar zelf niets op tegen. Zolang je maar niet overkomt als een zogenaamde culture vulture. Er is niets mis met jezelf laten inspireren door een genre.”

Action Bronson. Beeld Getty Images
Action Bronson.Beeld Getty Images

De ooit erg populaire Amerikaanse rapper Macklemore is zo iemand die koorddanste tussen goedbedoeld sociaal engagement en misplaatste profileringsdrang. Toen de witte Macklemore in 2014 met zijn debuut The Heist de Grammy voor Beste Album weggriste van onder de neus van Kendrick Lamar, stond de zwarte hiphopgemeenschap op zijn achterste poten. Lamars album Good Kid, m.A.A.d. City geldt tot vandaag als een klassieker in het genre en ook acht jaar geleden werd het met de nodige egards ontvangen door publiek en pers. Dat een niet onaardige bleke entertainer won van een zwart genie wiens muziek veel maatschappelijke weerklank genoot, werd afgedaan als een racistische daad van een log, hopeloos wit instituut.

“Natúúrlijk ga je als witte rapper de ruggensteun van het witte publiek en de witte media krijgen”, zegt Darrell Cole. “Wil je het respect van de zwarte hiphop? Dan moet je over dezelfde achtergrond beschikken. Het draait in dit geval immers niet om kleur maar om de persoon die je bent. Heb je dezelfde struggles gekend? Begrijp je onze strijd? Kijk naar Eminem: die groeide op in armoede in een trailerpark en heeft keihard moeten knokken om respect te verdienen. Dr. Dre loodste hem de muziekwereld in en op zijn beurt hielp Eminem iemand als 50 Cent de rapgame in. Maar Macklemore die een award wegpikte van een van onze meest beloftevolle artiesten - iemand die bovendien de verpersoonlijking van onze cultuur is? Dat was een belediging.”

Twee werelden

En een belangrijk precedent, zo blijkt. Macklemores carrière ligt immers op apegapen. De Jack Harlows van deze wereld zijn zich daardoor ten zeerste bewust dat hun doen en laten onder een vergrootglas ligt. Hun publiek mag dan wel van toffe raps houden, het groeit ook op met een referentiekader waarin Black Lives Matter, dekolonisatiedrang en een huiver voor wit privilege de plak zwaaien. “Ik voel me gezegend dat ik een stem krijg in deze tijden”, aldus Harlow in het magazine Footwear News. “Ik kom immers niet van de straat en ik ben niet zwart. Mijn enige troef is mijn authenticiteit”.

“Ik vind het belangrijk om niet te ontkennen dat wit privilege bestaat”, zegt Brusselaar Daan De Witte die onder de naam LeBlanc – what’s in a name? – een rapcarrière probeert uit de bouwen. “Tot nog toe heb ik dat thema niet aangekaart in mijn muziek. Wellicht omdat ik mezelf nog niet klaar voel voor dat soort statements. Tegelijk ben ik een beetje bang dat zoiets in het verkeerde keelgat zou kunnen schieten. Voor je het weet ziet men jou als de zoveelste witte rapper die engagement veinst om in te haken op een trend.”

Tja, hoe staat het in ons land eigenlijk met de witte rappers? Prima, zo blijkt. Sla er onze mainstreammedia op na en je botst telkens weer op dezelfde artiesten die de grootste exposure en de meeste airplay krijgen en die met belangrijke muziekprijzen zoals MIA’s gaan lopen. Zwangere Guy, Roméo Elvis en Tourist LeMC zwaaien de plak, met in hun kielzog Brihang en Yong Yello. Witte rappers dus. De rappers van kleur? Die verkassen gedesillusioneerd naar het buitenland. Damso naar Frankrijk, Darrell Cole naar Engeland en DIKKE, Freddie Konings, Ramzi en een legioen anderen naar Nederland waar ze terechtkomen in een muziekindustrie die wél op maat is gesneden van hiphop en r&b. Tja, waarom zou je in je thuisland blijven wanneer je in de recensiekolommen wordt verdrongen door rock en songwriters en wanneer grote radiozenders je weren uit de dagplaylists?

“Ik heb het gevoel dat witte rappers bij ons in een andere scene zitten”, aldus Gailor Kiaku. “Ik kan mij niet voorstellen dat iemand als Yong Yello en Hamza - een witte Antwerpenaar en een Marokkaanse Brusselaar - elkaar kennen of zouden samenwerken. Ze zijn allebei groot in hun respectievelijke niche. Maar er ligt een kloof tussen hen. De ene appelleert vooral aan een wit publiek, de andere aan een zwart. Nu, iemand als Zwangere Guy pendelt probleemloos tussen die twee werelden, dat dan weer wel.”

De naam is gevallen: Zwangere Guy. Oftewel die ene witte rapper van bij ons die wél op respect uit de zwarte hiphopgemeenschap kan rekenen. Omdat hij zijn wit privilege inzet voor rappers van kleur, zo luidt het, en zich bewust is van culturele aberraties zoals het zogenaamde whitewashen van oorspronkelijk zwarte muziek. “Hij kiest heel bewust met wie hij het podium opkruipt”, zegt Darrell Cole die met Zwangere Guy bevriend raakte tijdens de Niveau 4-concerten van het Couleur Café-festival. “Meer bepaald mensen die in de mainstreammedia niet altijd veel kansen krijgen. Zwangere Guy begrijpt hoe het spel wordt gespeeld. Hij doet het instinctief. Hij heeft jonge rappers zoals Ramzi, Freddie Konings, Manlike en Brackos kansen gegeven: allemaal jongens die ik als mijn kleine broertjes beschouw.”

Vanilla Ice. Beeld REUTERS
Vanilla Ice.Beeld REUTERS

Witte canon

En nu? De dominantie van witte rappers onderstreept de povere zwarte representatie in de Belgische mainstreammedia, ondanks een handjevol mensen van kleur die dienen als doekje voor het bloeden. Bovendien schrijft een wit cultureel canon al decennialang voor welke popmuziek we in ons land voorgeschoteld krijgen en hoe we die moeten percipiëren.

“Er zou een manier moeten worden gevonden om jonge gekleurde mensen te motiveren om zich te engageren in de media en de muziekindustrie”, zegt Leblanc. “Zodat ze er opgeleid kunnen worden. Ik hoor zo’n mensen vaak dingen zeggen als ‘ik stuur mijn muziek niet naar de radio want het kan de programmatoren toch niks schelen’ of ‘ik solliciteer niet als radiopresentator want op die zenders werkt niemand die eruit ziet zoals ik’.” Het lijken evidente reacties op het stugge diversiteitsbeleid van grote media die de razendsnelle maatschappelijke evoluties niet kunnen bijbenen. Met een referentiekader op maat gesneden van een vergrijzend publiek riskeren die media zich bovendien langzaamaan overbodig te maken. Zo ontstaat een gapend gat in de markt waar artiesten zoals Darrell Cole graag inspringen.

Zwangere Guy. Beeld Vertommen
Zwangere Guy.Beeld Vertommen

“Ik wil graag oplossend denken”, zegt hij. “Vanuit de zwarte hiphopcommunity moeten we onze eigen feestjes organiseren, onze eigen festivals op poten zetten, onze merken versterken. Die dingen zorgen voor jobs en openen deuren. Toen ik jonger en wilder was, klaagde ik alleen maar. Dat is voorbij. Ik wil creëren, mijzelf als een ondernemer profileren en voorbeelden stellen. Een formule vinden die de situatie verandert.”

Coles visie huist intussen al in meer dan één kosmopolitische stad. Zo werd in Brussel vorige maand voor de tweede maal de zwarte muziekgemeenschap gevierd op de Borders Music Awards oftewel de BMA’s die antwoord proberen te bieden op de MIA’s. In Nederland en Frankrijk schieten dan weer radio’s, tv-zenders en multimediale platformen uit de grond die focussen op de popcultuur van de Afrikaanse diaspora.

“Als we allemaal de handen uit de mouwen steken, kunnen we zélf een Studio Brussel of een VTM creëren”, aldus Darrell Cole.” Een plek waar de adverteerders massaal op zullen afkomen. Dan zal men later wellicht bij ons komen zeuren dat onze kanalen te weinig Roméo Elvis of Angèle programmeren (lacht). Kijk, hiphop is het populairste genre ter wereld. Jouw kinderen gaan een ticket voor mijn concert kopen, dus it’s your loss.”

‘Come Home The Kids Miss You’ van Jack Harlow is uit op Atlantic/Warner. Jack Harlow speelt op 21/8 op Pukkelpop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234