Donderdag 28/10/2021

Interview

Eén week voor de panda's: "Plan B was gewoon: andere beren"

Pairi Daiza-CEO Eric Domb. Beeld BELGA
Pairi Daiza-CEO Eric Domb.Beeld BELGA

Twee panda's met een hashtag: dat kan alleen bij ons. Maar volgende week komen Hao Hao en Xing Hui, die de #pandarel veroorzaakten, gewoon naar Pairi Daiza. Allemaal dankzij Elio Di Rupo? "Dat vind ik een belediging", zegt CEO Eric Domb.

Eerst heet een dorpje nog Hondzocht, maar dan rijd je door Gilbecq en Gages. In het land waar Titje van de Brasserie de Silly wordt geschonken, de salle de fêtes Natfil heet en dancing Le Blé d'Or al een tijdje dicht is. Zo rijd je naar Brugelette. "Eerlijk," zegt Eric Domb, "voor 1993 kwam ik zelf ook alleen maar door Henegouwen als ik op weg was naar mijn vakantieplek in Frankrijk."

Of we onze bottes mee hebben, vraagt hij dan. Want de 53-jarige Domb, in 2007 nog de Waalse Manager van het Jaar en ooit voorzitter van de Waalse werkgeversorganisatie UWE, wil graag praten over de panda's, over zijn dromen, zijn imperium zou je kunnen zeggen, zijn parcours in de Waalse bedrijfswereld. Maar dan liefst wandelend door zijn Pairi Daiza. Waardoor we in een uur tijd via de Verboden Stad in China en een Togolees dorp voorbij een Balinese tempel komen.

'Vriendelijk' betekent Hao Hao. En Xing Hui kun je vertalen als 'schitterende ster'. Lieflijk en al eeuwen het symbool van het World Wildlife Fund, de panda's als uithangbord van alle bedreigde diersoorten. Maar toen Pairi Daiza op 11 september van vorig jaar aankondigde dat het definitieve 'ja' uit China was gekomen en dat de twee driejarigen voor vijftien jaar hierheen zouden komen, gebeurde dit: de Zoo van Antwerpen, via de megafoon van de Gazet van de stad en enkele politici, schreeuwde zijn verontwaardiging uit.

Diepe voren door de modder trekkend, zegt Domb: "In 2006 had ik al eens de vraag gesteld aan China. Maar al vlug kreeg ik te horen: 'Impossible.' Er waren zo veel andere landen kandidaat en wij hadden absoluut nog geen Chinese tuin. Ik vergat het meteen. Maar op 14 augustus 2012 - ik vergeet de datum nooit, want een dag later had mijn zoon een zwaar ongeval - begon Françoise (zijn partner, RVP) erover. 'Zou het geen idee zijn om twintig jaar Pairi Daiza te vieren met de komst van twee panda's?' Tja. Ik wilde nog wel eens proberen."

Het verhaal van de panda's zelf stokt hier even. We passeren een klokkentoren. Die twintig jaar kunnen hier geduid worden. Dit is immers de oude site van de Abdij van Cambron, een cisterciënzersabdij die in 1148 gesticht werd vanuit de abdij van Clairvaux en rond 1797 werd vernield. Domb was een Brusselaar, had rechten gestudeerd ("om mijn ouders te plezieren"), had een tijdje als advocaat gewerkt ("niet goed") en begon dan een bureau dat advies gaf aan kmo's.

"Op een dag nodigde een van mijn vrienden me uit om hier eens te komen kijken. De abdij stond te koop, hij had in Duitsland een vogelpark gezien en vroeg of ik geen interesse had om dat hier ook te beginnen." Hij kwam kijken. Uit beleefdheid, zegt hij. "Maar in enkele dagen ben ik volledig van gedachte veranderd. Ik begon klanten van mijn bureau te overtuigen om te investeren. En ik ben de banken afgelopen. Níemand zag het zitten, op één jonge gast na die werkte voor het Crédit Professionel du Hainaut. Een gelukstreffer."

Gratis ticket
Een lang verhaal wordt dan kort: Domb investeert zelf, de Waalse Société Régionale d'Investissement de Wallonie (SRIW, zeg maar de Waalse GIMV) neemt een belang van 11,8 procent en Parc Paradisio kan beginnen. Op 11 mei 1994 opent het. "We zaten ver boven budget", herinnert hij zich. "En ik deed die eerste dag alles, zelfs aan de parking stond ik. Om volk te lokken, had ik iets bedacht. Iedereen die de eerste dag kwam, kreeg een ticket om in de zomer nog eens terug te keren."

De avond van de eerste dag vraagt Domb aan de informaticaspecialist hoeveel mensen er waren. "Drieduizend." Domb rekent en droomt: zo kan het. "Alleen had die man dat gratis ticket erbij geteld. Er waren dus 1.500 mensen die eerste dag." Pour la petite histoire: het eerste jaar bezochten 160.000 mensen Parc Paradisio, toen nog de naam voor Pairi Daiza. In 2013 waren dat er 1,243 miljoen. Met als topdag 15 augustus, toen 25.000 mensen een ticket kochten. "Wat eigenlijk te veel is. 18.000 per dag is het maximum om het nog aangenaam te houden."

Bij die 1,2 miljoen in 2013: de nationale sp.a, die er haar ledendag hield. Ook erbij: opvallend meer Vlamingen. Hij zegt het bijna, we schrijven het zelf: met dank aan de #pandarel. De vraag is toch legitiem. Domb vertelt zelf dat er normaal "vijf tot acht jaar" zit tussen aanvraag bij de Chinese overheid en (in geval van succes) de komst van panda's. Pari Daiza deed het in één jaar. Er zijn bovendien maar twaalf landen in de hele wereld die erin geslaagd zijn. België is dus nu het dertiende.

En dan was er nog de toevallige aankondiging van het nieuws op een moment dat Elio Di Rupo op bezoek was in China. Zelfs de Vlaamse minister-president Kris Peeters (CD&V) stelde zich openlijk vragen. "Ze hebben gewoon onze overwinning gestolen", zegt hij plots fel. Zo: "Meteen na die veertiende augustus hebben we een Chinese die in België woont aangenomen. Via haar bewogen we hemel en aarde om de Chinese ambassadeur in België hier uit te nodigen. Dat was niet zo evident, maar het lukte wel. En dit hebben we hem getoond."

Master of Rockets
Dit is waar we nu staan: La Cité des Immortels, zeg maar Klein China in Brugelette: een theehuis dat opgetrokken is volgens de plannen van het alleroudste theehuis in Shanghai en een enorme Chinese 'tempel' van twee verdiepingen, waar vierhonderd gasten in kunnen en die door speciaal overgevlogen Chinese ambachtslui is gebouwd. Hij wijst op een miljoen handgelegde steentjes op het pad. Op rotsen in de Chinese tuin. Allemaal uit China overgevlogen. "Ik word soms zot verklaard door mijn raad van bestuur", zegt hij. "Omdat het publiek volgens hen toch niet zou zien of die rotsen echt Chinees zijn of niet. Dat geld zouden we dus aan de aandeelhouders kunnen uitkeren. Maar ik geloof het niet. Mensen zien het verschil tussen echt en fake. De rotsen komen van het Taihumeer en de Master of Rockets heeft ze volgens oude tradities hier opgebouwd."

Waarom hij dit vertelt: volgens Domb was dát het wat de Chinezen mee overtuigde. "Ze kregen het gevoel dat ze in China zelf aankwamen. Plus we hebben het risico genomen. We zijn meteen begonnen aan het pandaverblijf. Dat was plan A. Mislukte het, dan hadden we voor dat verblijf wel een plan B. Dan kwamen er andere beren."

En was de volgende stap er wel eentje via Elio Di Rupo. "Een land moet zijn kandidatuur officieel voorleggen aan de Chinese autoriteiten. We wisten dat de vorige Chinese eerste minister op 21 september 2012 op officieel bezoek naar ons land kwam. We hebben een dossier opgemaakt, met het accent op onze Chinese tuin. En we hebben aan Di Rupo gevraagd dat aan de Chinese eerste minister te bezorgen."

Volgens Domb is het dat geweest. Subsidies van Wallonië specifiek voor die panda's? "Nul", zegt hij. "Zoals elk bedrijf dat opstart, hebben we in het begin die steun van SRIW gehad. Maar dat is normaal, dat gebeurt in Vlaanderen ook. Bovendien heb ik dit jaar die aandelen overgenomen, wat de regio vijf miljoen euro winst heeft opgeleverd in vergelijking met hun investering toen. Dat kunnen ze nu weer elders investeren."

80.000 euro bamboe
Over de Antwerpse kritiek nog: "In 2002 hebben ze zelf een aanvraag gedaan om panda's te krijgen. Dat is niet gelukt. Nadien hebben ze nooit meer een nieuw dossier ingediend. De Chinese autoriteiten en wetenschappers en mensen die met de panda's bezig waren, hebben ons verzekerd dat ze de afgelopen tien jaar niks van Antwerpen gehoord hebben. Wij hebben keihard gewerkt, als ze nu zeggen dat dit ons gelukt is door Di Rupo, dan vind ik dat een belediging. Denk je nu werkelijk dat de Chinezen zich zouden laten overtuigen door de premier van een klein landje om twee panda's in een van de armste streken van dat land te zetten, als ze niet honderd procent overtuigd waren? Bovendien: voor Di Rupo waren Leterme, Verhofstadt en Dehaene eerste minister. Wat heeft hen dan belet om hetzelfde te doen?"

Een klein steekje extra zet hij op papier. Tegenover 1,2 miljoen bezoekers voor Pairi Daiza, stonden er 800.000 voor de Zoo van Antwerpen. Volgens Dombs berekeningen zou Antwerpen de voorbije tien jaar voor ruim 96 miljoen aan overheidssteun gekregen hebben, tegenover 10 miljoen voor zijn park. En dan: "De Zoo van Antwerpen werd in 2007 verkozen tot de Beste Zoo van de 20ste eeuw. Pairi Daiza heeft de ambitie om de beste zoo van de 21e eeuw te worden."

Wat vaststaat: geld lijkt geen probleem voor Domb. In 1999 trok hij met zijn bedrijf naar de beurs en de grafiek op Alternext is indrukwekkend: op 15 februari 2013 was het aandeel 22 euro waard, gisteren was dat 50 euro. Met opvallende pieken. De aankondiging in september van de pandakomst zorgde voor 27 procent winst, de beurswaarde werd toen op 9 miljoen euro ingeschat. Toen bekend werd dat 23 februari de aankomstdatum was, schoot het aandeel alweer omhoog. Domb zelf bezit 69,04 procent van de aandelen.

Voor zijn Balinese tempel liet Domb driehonderd containers stenen uit Java komen. Hij is net terug uit Tucson, Arizona, waar hij mineralen kocht voor zijn volgende project: La Terre du Froid, zegt maar Siberië en Canada in Henegouwen. Vijftien jaar panda's huren kost honderdduizenden euro's, het pandaverblijf zou 8 miljoen euro gekost hebben en straks moeten die beesten ook nog bamboe eten, wat tienduizenden euro's per jaar zal kosten.

Is alles te koop? Domb heeft twee lijfspreuken. "Mijn beste vrienden zijn de bankiers." En: "Mijn dromen zijn de nachtmerries voor mijn medewerkers." Maar wat is de drijfveer? "Ik reis en ik breng de wereld hierheen. Niet iedereen kan zich die reis veroorloven. Mensen krijgen hier de kans een stukje van de wereld te zien." Drie jaar geleden volgde Domb in Thailand een cursus olifanten temmen. Vijf weken training, dan een examen, hij haalde 90 procent. Domb mag zich nu mahut noemen. Pairi Daiza heeft zes olifanten rondlopen.

Drie jaar terug ontstond er grote beroering toen bleek dat de zoo van Edinburgh voor zijn twee panda's bamboe liet kweken in Amsterdam en dat dit jaarlijks 80.000 euro kost. De Nederlandse filosoof Bas Haring noemde dat 'decadent'. En hij zei: dierenrassen sterven uit, zo is de natuur, laat dat met die panda's ook gebeuren. "Dat bedrag kan wel kloppen. Ze eten tussen de 20 en 25 kilo bamboe per dag. Wij gaan die zelf kweken, maar we kopen ook in. Maar de kritiek dat panda's niet gered moeten worden, vind ik stupide. Je redt niet alleen panda's door ze te beschermen in Chinese reservaten, je redt meteen een hele biotoop met dieren die veel minder symboolwaarde hebben en die anders ook zouden uitsterven. Red je de panda, dan red je ook hen."

"Dus zijn kweekprogramma's wél belangrijk. Alleen is het bijzonder moeilijk. Kijk, wij krijgen nu Hao Hao en Xing Hui. Er komen enkele Chinese verzorgers mee, we laten niks aan het toeval over. En bij panda's is het getal '3' zeer belangrijk. De twee krijgen in hun grot elk een eigen appartement. De verzorgers en wetenschappers houden alles goed in de gaten, er zijn maar drie dagen per jaar die ideaal zijn om ze geslachtsgemeenschap te laten hebben. En dan nog is het zeer precies werk. Om de lust wat op te wekken, worden video's getoond van andere panda's die seks hebben. Maar dan komt er nog een andere '3' in het vizier. Het mannetje heeft exact drie minuten om het vrouwtje te overtuigen. Mislukt het, dan ben je weer een jaar kwijt."

Chinees njet
Woensdag vertrekt Domb naar China om ze mee op te halen. Er zal een afscheidsceremonie plaatsvinden en als ze hier in België aankomen worden ze allicht ook officieel opgewacht door, jawel, Elio Di Rupo. Het is een vliegtuig van DHL, met aan boord de Chinese professor en pandaspecialist Tang, nog een verzorger en de dierenarts van Pairi Daiza, die ze hierheen brengt. Met één tussenlanding: tijd om verse bamboe aan boord te nemen en de dieren wat rust te gunnen. Dan zullen ze in quarantaine gaan, in hun nieuwe verblijven. Om vanaf begin april door het publiek bewonderd te worden. Wat nu al vaststaat: in 2014 zullen véél meer dan 1,2 miljoen mensen de weg naar Brugelette vinden. En, denkend aan de Kai-Mook-hysterie: de pluchen panda's zullen als bijzonder zoete broodjes verkocht worden.

Nog één anekdote: "We hadden eerst zelf een andere datum gepland om ze naar België te halen. Maar dat stuitte op een Chinees njet. Waarom was niet zo duidelijk. Het was een datum die volgens hen ongeluk bracht. Ongelooflijk dat zo'n economische grootmacht zich nog altijd zo laat leiden door bijgeloof. Maar kijk: 23 februari vonden ze wel ideaal." Daar staat een 3 in. Geen toeval mogelijk.

Lees meer in De Morgen, ook digitaal beschikbaar. Abonnees lezen de krant gratis digitaal.

Hao Hao komt binnenkort aan in Pairi Daiza Beeld BELGA
Hao Hao komt binnenkort aan in Pairi DaizaBeeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234