Zaterdag 27/11/2021

Expo

Eén tentoonstelling, 38 kunstenaars: kunstencentrum Wiels overschrijdt grenzen met ‘Risquons-Tout’

Werk van Christian Nyampeta. Beeld Christian Nyampeta
Werk van Christian Nyampeta.Beeld Christian Nyampeta

Met de tentoonstelling Risquons-Tout zet het kunstencentrum Wiels hoog in en dat in tijden waar filterbubbels en algoritmes de toon aangeven. ‘Wij willen een pleidooi houden voor een nieuwe openheid.’

Risquons-Tout is de opvolger van het succesrijke Het Afwezige Museum uit 2017. Bij Wiels willen ze er een goede gewoonte van maken om om de drie jaar een groepstentoonstelling te houden waarmee ze een prangend thema op de agenda plaatsen en in één en dezelfde beweging een staalkaart van de betere hedendaagse kunst aanbieden.

Dirk Snauwaert, directeur van Wiels en hoofdcurator van Risquons-Tout: “Wiels heeft beperkingen in de zin dat wij slechts een aantal solotentoonstellingen kunnen doen per jaar, terwijl er best veel kunstenaars op ons vizier liggen. Zo’n grotere tentoonstelling om de drie jaar is dan de gelegenheid bij uitstek om ook met die mensen te kunnen samenwerken. Bovendien is er aan deze kant van Europa geen Biënnale, er is geen enkele tentoonstelling met de ambitie om eens ‘een gooi’ te doen: wat zeggen we over onze generatie? Ik ken alleszins niet veel initiatieven in die richting. Wij doen het op een heel bescheiden manier.”

De titel verwijst in de eerste plaats naar een bestaand dorpje, zegt geassioceerd curator Helena Kritis. “Risquons-Tout is een grensdorpje, of eerder een gehucht aan de Belgisch-Franse grens, dat in het verleden bekend stond voor smokkel en clandestiene passage. Dat hebben we als symbolisch uitgangspunt genomen. De tentoonstelling gaat namelijk over grenzen opzoeken of overschrijden. Hoe kan je nog innoveren in een klimaat waarin digitale voorspellingsalgoritmes alles op voorhand vastleggen? Hoe kunnen kunstenaars, of wij als bevolking, nog innoverend nadenken als ons denken meer en meer wordt ingekapseld in filterbubbels, als we alleen nog mensen ontmoeten die hetzelfde denken als wij? We zijn op zoek gegaan naar kunstenaars die niet bang zijn om risico’s te nemen, om grenzen te overbruggen en om verschillende visuele talen en geografie te vermengen, kunstenaars die op hun manier proberen wars te denken van voorspelling en zich laten drijven door toeval en door openheid.”

'The Mother of David and Goliath' van Mounira Al Solh Beeld Mounira Al Solh
'The Mother of David and Goliath' van Mounira Al SolhBeeld Mounira Al Solh

Dirk Snauwaert: “Het dorpje Risquons-Tout is voor ons gelinkt aan Brussel, omdat dat een plek is waar veel verschillende invloeden samenkomen. Het alles riskeren, alles op het spel zetten is een praktijk die in Brussel elke dag plaatsvindt, zeker als je uit pakweg Kuregem komt. De naam is dus vooral metaforisch en vanwege de crisis is die breed beginnen te resoneren.”

Divers gezelschap

Waar de grenzen als gevolg van de Covid-crisis dit jaar inderdaad een stevige comeback maakten, probeert Wiels een ‘wereld-open’ houding te behouden. “Alle 38 kunstenaars die geselecteerd zijn komen uit de ‘Eurocore’, waarmee we de grootste kunstcentra rond Brussel aanduiden”, zegt Kritis. “Maar tegelijkertijd kunnen we vaststellen dat de kunstenaars die daar opereren van over de hele wereld afkomstig zijn, met als gevolg dat al die verschillende culturele invloeden samenkomen in dat centrum dat Brussel is.”

Een enorm divers gezelschap bevolkt dan ook het symbolische dorp Risquons-Tout: van de Congolese Irene Kanga tot de Amerikaanse Sturtevant, van de Duitse Manuel Graf tot de Libanese Mounira Al Sohl, allen met bijzonder sterk werk trouwens.

Naast de genoemde internationale artiesten zijn er ook heel wat Belgische kunstenaars vertegenwoordigd, dood en levend, die op de een of andere manier het thema van deze tentoonstelling versterken. Wat hen verenigt, is dat het stuk voor stuk durvers zijn, die de grenzen van het beeld opzoeken ofwel werken rond open vormen, toeval en onvoorspelbaarheid.

Van Philippe Van Snick zijn er enkele zelden getoonde sculpturen, “van het radicaalste dat hij gemaakt heeft” volgens Snauwaert. Bernd Lohaus is er met “een klein wereldwonder” en Jef Geys, met zijn charmante “uitdieping” van een damesroman. Verder toont Anne-Mie van Kerkhove een retrospectieve animatiefilm waarin ze tekeningen van vroeger tot nu verwerkt heeft, Sophie Nys goochelt met taal en etyomologie en Joëlle Tuerlinckx geeft ook al een soort humoristich carrièreoverzicht.

Grenzen overschrijden

Wiels overschrijdt ook haar eigen grenzen: een aantal werken en performances zullen te zien zijn in de omliggende buurt. Ook zal er een ‘open school’ zijn, waar ze verder aan de slag willen met de aangekaarte onderwerpen, om het niet enkel bij een soms toch wat oppervlakkige consumptie van een tentoonstelling te houden. Zo proberen ze zichzelf uit te dagen en dingen te blijven doen die ze niet gewoon zijn.

 'In the Night Garden' (Study) van Shezad Dawood. Beeld Shezad Dawood
'In the Night Garden' (Study) van Shezad Dawood.Beeld Shezad Dawood

Het mag duidelijk zijn dat het voor hen dan ook echt een tentoonstelling is met inzet. Snauwaert: “We houden een pleidooi voor een nieuwe openheid, vanwege Covid, vanwege de terugkeer van de grenzen, maar ook vanwege de moderne digitaliseringsprocessen die akelige bijwerkingen hebben, van paranoia, over angstpsychoses alom, tot de erg vergevorderde controlemaatschappij.

Het is een goed moment voor bescheidenheid. Door de pandemie beseffen we misschien wel hoe weinig we soms weten. De wetenschap heeft het genoom van het virus ontcijferd in drie dagen, maar ze moesten ook toegeven dat ze niet veel verder dan dat raakten. In deze tentoonstelling zie je andere kennisvormen aan het werk. Maar daar moet je je dan wel open voor stellen.”

Wie riskeert?

Risquons-Tout, vanaf 12 september in Wiels. Tot 10 januari.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234