Dinsdag 15/10/2019

Expo

Een Syrische beeldhouwer en Aalst carnaval: dit is ‘Atlas Unlimited’

Act I van ‘Atlas Unlimited’. Beeld RV Lisa De Neef

In de fictieve performance Atlas Unlimited - Part III verbeelden choreograaf Andros Zins-Browne en visueel kunstenaar Karthik Pandian de realiteit van een beeldhouwer uit het Syrische Palmyra. “Er wordt een vluchteling veel afgenomen, ook het recht op fictie.”

Choreograaf Andros Zins-Browne kwam bijna tien jaar geleden naar België om het erbarmelijke cultureel-economische beleid in New York te ontvluchten. “Hier wordt cultuur echt geapprecieerd”, zegt hij. “Ik voel me daardoor meer welkom hier. Ik wil mezelf dan ook geen vluchteling noemen, zoals de andere vluchtelingen met wie we hebben samengewerkt. Al zijn Karthik en ik ook niet-blank.” In het kunstencentrum Netwerk in Aalst verzamelden ze plaatselijke en internationale kunstenaars om verhalen te vertellen over emigreren of elders aanmeren, maar nooit echt thuiskomen. 

Met Atlas Unlimited vertellen de kunstenaars via fictieve omwegen het echte verhaal van Zakaria Almoutlak, een beeldhouwer uit het Syrische Palmyra – hij woont nu in Brussel – die in het verleden van dichtbij werd geconfronteerd met een werkelijkheid die tegen het absurde aanleunt. Wanneer Zins-Browne hem ontmoette, zocht hij eigenlijk een vertaler voor een andere performance. Maar al snel bleek dat het levensverhaal van de vertaler Zakaria interessanter was dan wat hij zou moeten vertalen. 

Act I van ‘Atlas Unlimited’. Beeld RV Lisa De Neef

Parafictie

“Zakaria had gevochten bij de Syrische revolutionairen, was als kunstenaar achter de tralies beland, en zijn nonkel was de directeur van het beruchte historische kunstmuseum in Palmyra geweest. Maar we wilden geen sensatie creëren rond het verhaal van Zakaria. Daarom kozen we voor parafictie: het stuk dat we brengen is niet waar, en niet onwaar. Het speelt zich af in de toekomst: wat als Zakaria binnen tien jaar terugkeert naar Palmyra onder Russisch bewind? Op dit moment zou hij onmogelijk kunnen terugkeren, daarvoor is er te veel stukgegaan. En daar hebben we het dan ook voortdurend over: wat gebeurt er met dingen die in stukken breken? Kan je iets nieuws bouwen op geïnfecteerde grond? En is het niet zo dat als iets stukgaat, het plaatsmaakt voor nieuwe, betere zaken?”

‘Atlas Unlimited’ Beeld Tom Callemin

“Ik had vroeger het gevoel dat het verhaal van vluchtelingen soms werd verteld alsof hun enige identiteit die van vluchteling is”, vertelt Zins-Browne over de noodzakelijkheid van zijn werk. “Alsof hen niet alleen bepaalde rechten en privileges werd ontzegd, maar ook de fictie zelf. Alle beelden die in de kunsten werden gebruikt om iets over de Arabische Lente te vertellen, bijvoorbeeld, waren de beelden over betogingen en protesten die we overal zagen. Maar die mensen hebben ook dromen en verlangens – seksueel en andere – en ze kennen nieuwsgierigheid en humor. Ik denk dat ons werk die volledige mens opnieuw een platform geeft.”

Fantasie centraal

Maar hoe kwamen twee kunstenaars uit de VS en een beeldhouwer uit Syrië daarvoor in Aalst terecht? “We waren geïnteresseerd in de plaatselijke vluchtelingengemeenschap”, vertelt Zins-Browne. “Bovendien heeft Aalst een cultureel feest waar ook de fantasie centraal staat: carnaval.” 

Beeld Lisa De Neef

“Het is moeilijk, zo niet onmogelijk om geen politieke grenzen te overschrijden in onze kunst”, sluit Zins-Browne af. “Dat maakt het een essentieel deel van ons onderzoek: waar kunnen we het over hebben? En hoe? Het is geen gemakkelijke oefening. En zeker voor Zakaria is het af en toe ondraaglijk. Zijn familie zit vast in Saudi-Arabië en Syrië, zonder reisdocumenten, zodat ze niet naar België kunnen komen om zijn voorstelling te zien. Bij onze vorige repetitie kwam hij in tranen het podium op, omdat hij net met zijn vader had geskypet. De man moet het verhaal van zijn zoon bekijken via Instagram Live. Het feit dat het zo moet, maakt de ruimte tussen de theatrale fictie en realiteit bijna onbestaande.”

Atlas Unlimited – Part III wordt op 14/12 opgevoerd in Netwerk in Aalst. De bijhorende tentoonstelling met beeldhouwwerken van Zakaria is tot dan te bezoeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234