Woensdag 02/12/2020

Body positivity

‘Een normaal lichaam ziet eruit zoals dit’: gaat Deens kinderprogramma te ver door naakte lichamen te tonen?

'Ultra Strips Down'. 'We proberen dezelfde thema’s liever op een minder expliciete manier aan te kaarten', klinkt het bij Ketnet.Beeld NYT / BETINA GARCIA

In het Deense kinderprogramma Ultra Strips Down gaan vijf volwassenen uit de kleren voor een groep kinderen. De bedoeling? Tonen dat een doorsneelichaam er niet uitziet zoals de exemplaren die op social media circuleren. Maar is dat wel een goed idee?

“Op Facebook en Instagram zie je vaak modellen passeren. Maar wij, wij hebben gewone lichamen. Ik hoop dat jullie begrijpen dat een normaal lichaam er uitziet zoals dit”, zegt de 76-jarige Ule terwijl ze naar zichzelf wijst. Een paar minuten eerder was Ule in een beige badjas de zwart geschilderde televisiestudio binnengewandeld. Om diezelfde badjas meteen daarna op de grond te laten vallen en zichzelf in vol ornaat te laten zien aan haar publiek. Nu is er in zo’n studio wel vaker een vleugje naakt te zien. Alleen duiken die naakte lichamen meestal niet op wanneer de zaal gevuld is met elf- tot dertienjarigen. 

Toch is dat precies wat in het Deense tv-programma Ultra Strips Down gebeurt. In elke aflevering krijgt het minderjarige publiek vijf naakte volwassenen te zien die ze daarna vragen mogen stellen over hun lichaam. Zo willen de kinderen bijvoorbeeld weten wanneer de vijf modellen haar kregen op andere plekken dan hun hoofd, of ze tevreden zijn met hoe hun geslachtsdelen er uitzien en of ze er aandenken om hun tatoeages te laten verwijderen. 

Vloedgolf van perfecte lichamen

Met het programma, dat ondertussen aan zijn tweede seizoen toe is, willen de makers een tegenwicht bieden aan de vloedgolf van perfecte, onrealistische lichamen die kinderen tegenwoordig via social media over zich heen krijgen. “90 procent van de lichamen die je daar ziet zijn perfect, maar dat is niet hoe 90 procent van de wereldbevolking er uitziet", vertelt presentator Jannik Schow aan The New York Times. “We hebben vetrolletjes, puistjes of haar op plaatsen waar het niet thuishoort. We willen kinderen al op jonge leeftijd laten zien dat daar niets mis mee is.”

Maar niet iedereen is mee in het verhaal van Schow. Peter Skaarup, een van de leiders van de Deense Volkspartij, somt in de Deense krant B.T. zijn bezwaren op. Hij vindt de kinderen die in Ultra Strips Down opduiken veel te jong om al met mannelijke en vrouwelijke geslachtsdelen geconfronteerd te worden. “Ze moeten dit soort dingen op het juiste moment leren kennen”, vindt hij. En als het van Skaarup afhangt gebeurt dit soort voorlichting het best in een schoolomgeving of door de ouders. “Niet op de vulgaire manier waarvoor dit tv-programma kiest.”  Skaarup krijgt heel wat bijval op social media, waar Ultra Strips Down de voorbije dagen zwaar op de korrel wordt genomen. 

“Onterecht”, vindt professor Wim Beyers, die als ontwikkelingspsycholoog is verbonden aan de UGent. “Met het idee achter dit programma is niks mis. Het is heel belangrijk om de beeldvorming bij jongeren bij te sturen en ervoor te zorgen dat jongeren op een realistische manier naar hun eigen lichaam kijken. En dat lukt nu eenmaal best op jonge leeftijd. Wanneer jongeren vijftien of zestien jaar zijn worstelen ze vaak al met een totaal verkeerd lichaamsbeeld. Je kan hier eigenlijk niet vroeg genoeg mee beginnen.” 

Volgens Beyers is het naïef te denken dat kinderen van elf, laat staan dertien jaar nog nooit in contact gekomen zijn met naaktheid. “De gemiddelde tienjarige heeft dankzij het internet al een paar duizend van die beelden zien passeren.”

Kan zo’n programma dan ook bij ons zijn nut bewijzen? “Uiteraard”, vindt Telidja Klaï, aanbodverantwoordelijke en huispyschologe bij kinderzender Ketnet. “Meer nog, we hebben al iets soortgelijks gedaan.” Klaï haalt een aflevering aan van De dokter Bea show waarin het gaat over beeldvorming en hoe de lichamen die je op social media ziet passeren niet altijd stroken met wat je in de badkamerspiegel ziet. In die bewuste aflevering haalt dokter Bea er, net als in Ultra Strips Down, een paar naakte lichamen bij om dat te illustreren. “Alleen hebben wij het iets subtieler aangepakt”, legt Klaï uit. De modellen in kwestie gingen schuil achter een jaloezie, waardoor je telkens slechts een deel van hun lichaam te zien kreeg. Bovendien waren ze anoniem en moesten ze niet uit de kleren voor een livepubliek. 

Klaï: “Maar er zijn in die aflevering dus wel verschillende types borsten, vagina’s en piemels te zien. En over die beelden werd, net als in Denemarken, nagepraat met jongeren. Al waren die in ons geval net iets ouder dan elf of dertien jaar.”

Culturele dimensie

Dat er in Vlaanderen voor een iets omzichtiger aanpak werd gekozen heeft te maken met de context, legt Klaï uit. “Ultra Strips Down wordt aangeboden op het on-demandkanaal van de Deense openbare omroep. Wie het wil zien, moet er echt naar op zoek gaan. Bij een lineaire zender als Ketnet is dat anders. Daar kunnen kinderen die nog niet tot de doelgroep behoren zo’n programma toevallig al zappend ontdekken. Dat maakt dat je wat voorzichtiger moet zijn.” 

Er is ook een culturele dimensie. In Denemarken gaat men wat losser met naaktheid om. “Wij zijn discreter”, zegt Klaï. “Een programma als Ultra Strips Down gaan we zelf dus niet maken. We proberen dezelfde thema’s liever op een minder expliciete manier aan te kaarten.” Een aanpak waar Beyers zich volledig in kan vinden. “Programma’s als deze hebben absoluut hun waarde. Maar je moet wel rekening houden met de context. Als je er te veel mensen mee tegen het hoofd stoot, verliezen ze elk nut.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234