Maandag 22/07/2019

kunst

Een museumpje meepikken? Eén adres: Abu Dhabi

De Marokkaanse koning Mohammed VI bij de opening van het museum een jaar geleden. Beeld Pool/ABACA

Het Louvre in Abu Dhabi is een groot succes. In een jaar tijd bezochten meer dan één miljoen mensen het filiaal van het museum in Parijs. ‘Echt bijzonder wat hier gebeurt.’

De Japanse Etsuko Tsukagoshi eet een salade op het terras van het Louvre-museum in Abu Dhabi. Ze kijkt uit over de Arabische Golf, een azuur­blauwe zee die er rustig bij ligt. Daarachter tekent zich een fraai panorama van de stad af. De ene wolken­krabber is nog hoger dan de andere.

“Indrukwekkend”, zegt Tsukagoshi als ze haar ervaringen deelt over het Louvre van het Midden-Oosten. “Ik ben in het verleden wel eens naar het Louvre in Parijs geweest”, vertelt ze. “Mooi hoor, maar ook erg druk. Dit museum is veel ruimtelijker opgezet.”

De goede bereikbaarheid van het Louvre in Abu Dhabi is een van de pluspunten. Vanuit de oude binnen­stad rijd je in nog geen tien minuten naar het museum, waar je je auto pal voor de deur gratis kunt parkeren en nog geen vijf minuten later de ­eerste werken, kunst­schatten uit Mesopotamië, kunt bewonderen.

Tsukagoshi is deze ochtend, als vanzelfsprekend een zonnige dag in Abu Dhabi, per taxi vanuit Dubai aangekomen. In dat buur­emiraat, op amper een uurtje rijden, is ze op vrienden­bezoek. “Mijn vriendin drukte me op het hart: ik moest naar het Louvre in Abu Dhabi. Het is een must see volgens haar.” Als de Japanse om zich heen kijkt, ziet ze dat ze niet de enige is. Het museum trok in het eerste jaar na de opening, op 11 november 2017, al meer dan een miljoen bezoekers uit de hele wereld.

Kosten noch moeite werden gespaard voor het Louvre. Abu Dhabi trok 560 miljoen euro uit voor de tot­stand­koming van het gebouw, dat ontworpen werd door de Franse architect Jean Nouvel. De ­olie­staat betaalt in de komende dertig jaar ook nog zo’n miljard euro voor het gebruik van de naam Louvre, het lenen van vele honderden kunst­werken en hulp bij het organiseren van exposities.

Het Louvre Abu Dhabi. Beeld Anadolu Agency

Een van de grote trek­pleisters in het museum is La belle ferronnière, een portret van Leonardo da Vinci. De populariteit van het doek roept een ­prangende vraag op: waar is Salvator Mundi toch, het werk van Da Vinci dat vorig jaar voor het record­bedrag van 450 miljoen werd gekocht bij veilinghuis Christie’s in New York? Het doek zou in het Louvre in Abu Dhabi ko­men te hangen, maar wanneer? Het museum hult zich in stil­zwijgen. De vele twijfels die recent over Salvator Mundi rezen – schilderde Da Vinci het werk wel helemaal zelf (DM 01/12)? – zijn daar allicht niet vreemd aan.

Sterrenhemel

Adem­benemend is het dak van het Louvre. De zilver­kleurige koepel, met een doorsnee van 180 meter, lijkt bijna te zweven boven de 55 losse, witte gebouwtjes. Tientallen mensen vergapen zich aan het dak, dat een sterren­hemel boven een woestijn uitbeeldt. Ook Amjad Hussein en Koustaybe Raga, twintigers uit India die wonen in Muscat, Oman, ­kijken vol verbazing naar boven. Ze komen niet zo­zeer voor de kunst als wel voor het imponerende gebouw. “We zijn beiden architect”, verklaart Raga in het buiten­gedeelte, waar een verkoelend briesje waait. “Qua architectuur is dit museum echt onovertroffen. Het dak, de vloer en de kleuren; alles klopt aan dit gebouw.”

Het Louvre, het eerste ‘universele’ museum in de Arabische wereld, moet dienen als verbinding tussen diverse culturen. De filosofie van het museum is dat het vooral de overeenkomsten tussen de culturen wil benadrukken. Die diversiteit weerspiegelt zich in het publiek dat dagelijks op de tentoonstelling afkomt. Een pers­bericht, uitgegeven na de mijlpaal van één miljoen bezoekers, repte over grote interesse uit binnen- en buitenland, maar de lokale bevolking laat zich moeilijk vangen, zo blijkt. Wat drie jonge vrouwen in traditionele zwarte kledij van het museum vinden? Ietwat ­verlegen draaien ze zich om. Liever niet, is de ­boodschap.

Ook het museum blijkt niet zo transparant. Een balie­medewerkster van het Louvre moet zich onthouden van commentaar, verontschuldigt ze zich met enige voorzichtigheid. “Vragen van journalisten beantwoorden we alleen per mail”, meldt ze.

Jammer. Want er zijn toch best wat vragen te stellen over het Louvre in de Arabische wereld. Is er een beleid voor werken waarop naaktheid en ­dronkenschap zijn afgebeeld? Een keramieken beeldje uit Mexico, een vrouw met prominente ­borsten en ontbloot onderlijf, kan wijzen op het liberale karakter van sjeik Khalifa bin Zayed bin Sultan Al Nahyan, sinds 2004 president van de Verenigde Arabische Emiraten.

Beeld AFP

Maar twee naakt­beelden in het centrum van het museum vertellen iets anders. De heren hebben blaadjes voor hun edele delen. Als een school­klas van een van de vele internationale scholen in Abu Dhabi passeert, barst het gegiechel los. Dit zijn de kinderen duidelijk niet gewend.

De respons op vragen per mail is enigszins teleur­stellend. In een korte, zakelijke reactie wordt door­verwezen naar de website van het Louvre in Abu Dhabi, waar de summiere persberichten ­uitsluitend een lofzang op het museum zijn.

Of de Mona Lisa, het kroon­juweel van het Louvre in Parijs, ooit naar Abu Dhabi zal worden verscheept? Of de dependance uitsluitend afdankertjes krijgt? Het is de vraag. Net als het exacte bedrag dat het museum al betaalde voor aangeschafte kunst.

Van de zeshonderd werken, verdeeld over 64.000 vierkante meter, is een groot deel in eigen beheer van het Louvre in Abu Dhabi. De Arabische koopzucht is sommige kunst­lief­heb­bers een doorn in het oog. Olie blijkt een onuitputtelijke bron van inkomsten. Oneerlijke concurrentie, derhalve.

Ook de tot­stand­koming van het mu­seum oogstte veel kritiek. Ruim tien jaar geleden smeedden Frankrijk en Abu Dhabi plannen voor een Louvre-filiaal als onderdeel van een handels­akkoord, waar ook wapen­leveringen deel van ­uitmaken. Buitenlandse gast­arbeiders werkten tien jaar lang voor een honger­loon aan het Louvre; ook dat zorgde voor afkeurende geluiden.

Nog maar het begin

Die kritische noot weerklinkt niet tijdens een wandeling door het Louvre. De meeste bezoekers kijken zich de ogen uit. Van vrijwel alle groot­meesters hangen er werken aan de muren. Van Picasso tot Monet, van Van Gogh over Mondriaan tot Ai Weiwei.

“Dit is een van de mooiste musea die ik heb gezien”, concludeert visagiste en kunst­liefhebber Sandra van Uffelen uit het Nederlandse De Lier, deze dag een van de bezoekers. “Dit museum onderscheidt zich vanwege de architectuur. Echt heel bijzonder wat hier gebeurt.”

Eenmaal buiten springen direct de bouw­kranen in de nabije omgeving in het oog. Op het Saadiyat-eiland, het geplande culturele hart van het Midden-Oosten, moeten de komende jaren nog drie musea verrijzen; een filiaal van het Guggenheim in New York, het Zayed National Museum en een maritiem museum dat onder water komt te liggen.

Voor de Arabieren is het Louvre nog maar het begin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden