Zaterdag 04/12/2021

RecensieBoeken

Een moeder leest over een babymoord, en denkt: zou ik tot zoiets in staat zijn? ★★★★☆

Alles draait in deze roman om de zoektocht van een vrouw wier identiteit door het moederschap op drift is geraakt.

 Beeld SOPA Images/LightRocket via Gett
Alles draait in deze roman om de zoektocht van een vrouw wier identiteit door het moederschap op drift is geraakt.Beeld SOPA Images/LightRocket via Gett

Een vrouw verdrinkt haar tweeling in hun kinderbadje. Zou ik ook tot zoiets in staat zijn, vraagt een jonge moeder zich af.

Alice en Ritxi wonen in een mooie wijk van de Baskische stad Vitoria. Ze willen graag kinderen maar dat gaat niet vanzelf. Uiteindelijk raakt Alice met medische hulp zwanger. Ze wordt moeder van een tweeling. Maar het jongetje en het meisje leven niet lang: Alice verdrinkt haar kinderen in hun badje.

De dubbele babymoord is het gesprek van de dag, maar de verteller van Moeders zullen nooit neemt daaraan liever geen deel – ze is hoogzwanger. Een paar weken lang lukt het haar de zaak te negeren. Dat verandert als ze zich, net voor ze bevalt van een zoon, ineens herinnert dat Alice – die toen nog Jade heette – elf jaar eerder een week lang in de kamer tegenover haar logeerde, in een studentenhuis ergens in Engeland. Wie is Alice? Waarom doodde ze haar kinderen? Deze vragen zijn genoeg kapstok om een roman aan op te hangen.

Maar Katixa Agirre laat haar verteller niet alleen graven in de ziel van de moordenares, maar vooral in haar eigen ziel. En die heeft veel te verstouwen sinds ze zwanger werd. Dat was, om te beginnen, helemaal niet de bedoeling. Haar Zweedse partner is een ‘aardige en fatsoenlijke kerel’, maar niet per se ‘de geroepene om de vader van mijn kinderen te worden’. Bovendien heeft ze niet lang daarvoor de schrijver in zichzelf ontdekt. Met haar debuutroman (goed ontvangen, dat scheelt) was ze naar haar gevoel ‘dicht bij de plek (…) gekomen waar ik thuishoorde’. En daar is geen plaats voor een baby.

Maar ironisch genoeg heeft ze met dit conflict wel een thema te pakken dat haar aan het denken en schrijven zet. Vrouwen zullen nooit (in het Baskisch geschreven, uit het Spaans vertaald) is het alle kanten op schietende resultaat daarvan. ‘Ik werd voor het eerst vereerd met het bezoek van aambeien’, zo stelt ze kort na de bevalling vast terwijl ze een paar regels eerder haar kindje omschrijft als ‘een mooi, piepklein jongetje’. En kort nadat ze instemmend een ontluisterende uitspraak van Doris Lessing opdist (het moederschap is ‘de Himalaya van de Verveling’) omschrijft ze het geven van borstvoeding als ‘het toppunt van menselijke sensualiteit’.

De Baskische schrijfster Katixa Agirre. Beeld Zaloa Fuertes
De Baskische schrijfster Katixa Agirre.Beeld Zaloa Fuertes

Niet alleen haar gedachten en gevoelens zwalken, ook haar tekst wisselt om de haverklap van gedaante. Verhalende fragmenten, innerlijke monologen, passages over kindermoord in historisch perspectief en lijstjes (‘De slechte moeder versus de goede schrijfster: een checklist’) wisselen elkaar zonder dat het stoort af. Alles stroomt in dit boek en alles (inclusief de humor) staat in dienst van de zoektocht van een vrouw wier identiteit op drift is geraakt door het moederschap.

Alles, dus ook de kiem van Katixa Agirres verrassende roman: de moord op de tweeling. Want hoe intrigerend op zichzelf ook, in de kieren van Vrouwen zullen nooit ontpopt Alices monsterlijke moederschap zich als een spiegel voor de verteller. Zou zij zelf ook tot zo’n daad in staat zijn? Het is niet alleen aan de literatuur te danken dat zij zich bewust wordt van deze vraag, maar ook dat het antwoord daarop ontkennend is. Het schrijverschap en het moederschap hoeven elkaar dus niet uit te sluiten. Sterker nog: in Vrouwen zullen nooit kunnen ze niet zonder elkaar.

Katixa Agirre, Moeders zullen nooit, Zirimiri Press, 221 p., 21,50 euro. Vertaald door Mariolein Sabarte Belacortu.  Beeld RV
Katixa Agirre, Moeders zullen nooit, Zirimiri Press, 221 p., 21,50 euro. Vertaald door Mariolein Sabarte Belacortu.Beeld RV
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234