Vrijdag 30/09/2022

AchtergrondPukkelpop

Een huwelijk van heavy rock en horror: waarom Slipknot ook op Pukkelpop thuishoort

null Beeld netflix
Beeld netflix

Slipknot verwacht je als headliner op de affiche van Graspop of Alcatraz, maar ook op Pukkelpop geldt de gemaskerde metal-act als terechte afsluiter. Zeker nu metal en hardrock langs de grote poort passeren in films en series. Maar die genres onderhouden al langer een innige band met horror en huiver.

Gunter Van Assche

Zelfs buiten de schutskring van Graspop waar ze vaste klant aan huis zijn, zullen de monsters van Slipknot vast geen modderfiguur slaan. De groep uit Des Moines stelt op Pukkelpop zijn nieuwe langspeler voor. En dat doen ze andermaal in de meest afzichtelijke horrormaskers. Daarmee zou je hen niet meteen in een verduisterd achterstraatje, in je nachtmerries of op het witte doek willen kruisen zonder een iel kreetje te slaken. Zoals frontman Corey Taylors roestige, rochelende scheepshoorn klinkt, zo angstaanjagend ogen deze gemaskerde misbaksels. Verwacht u aan negen mannen in afzichtelijke, door chemicaliën aangevreten maskers, die elkaar doorlopend voor de voet lopen in een hyperagressieve choreografie, terwijl het publiek manmoedig de onverminderde geluidsstorm trotseert.

De succesvolle band houdt die formule inmiddels meer dan een kwarteeuw succesvol aan, wat van hun set op Pukkelpop een jukebox van herkenbaarheid zal maken. Maar we kunnen ons ook niet van de indruk ontdoen dat hun headlinerstatus op dit alternatief rockfestival evengoed een teken van de tijd is. Metal is net als horrorfilms een bliksemafleider voor onze grote angsten in het leven. En in deze getroebleerde, onzekere wereld hebben we meer dan ooit zo’n donderroede van doen.

Verderfelijk en duister

Dat heavy metal en hardrock opnieuw grote aandacht krijgt – Metallica sloot Rock Werchter af voor een afgeladen wei waar drie verschillende generaties elkaar broederlijk in de armen sloten – is ook te wijten aan… Hollywood. Daar heeft op dit ogenblik een generatie van late dertigers, jonge veertigers creatief en productioneel de touwtjes in handen. En laat dàt net de generatie zijn die in de eighties en nineties opgroeide met hardrock of heavy metal. Dat heeft als gevolg: Hollywood rockt opnieuw.

Metal en hardrock zijn alleszins niet meer weg te denken uit de mainstream. Recent verscheen Sound of Metal, een drama over een drummer met gehoorverlies. Verder was er ook Metal Lords: een highschool-comedy met een soundtrack die door Tom Morello van Rage Against The Machine gecureerd werd, en muziek van Black Sabbath en Metallica bevatte. In de nieuwste Marvel-film Thor: Love And Thunder hoor je maar liefst vier songs van Guns N’ Roses passeren, en werd een filmpersonage vernoemd naar frontman Axl Rose.

En in Stranger Things werd een iconische scène uit het laatste seizoen dan weer getoonzet door ‘Master of Puppets’. Die onsterfelijke song van Metallica uit 1986 werd daarmee nieuw leven ingeblazen. Ze verscheen andermaal in de hitlijsten en boorde een nieuwe, piepjonge doelgroep aan. Tieners die graag griezelen bij Stranger Things ontdekten ineens een stokoude song, maar omarmden die alsof ze de nieuwste hype was. Metallica toonde zich verheugd, maar niet verwonderd over dat hernieuwde succes. De reden waarom heavy metal en huiver zo graag met elkaar in bed duiken is eenvoudig, gelooft Kirk Hammett, leadgitarist van Metallica. “Heavy metal is het meest effectief wanneer het over verderfelijke en duistere dingen gaat, omdat de muziek zo verderfelijk en duister klinkt. En wat is er ook kwaadaardig en duister? Horror!” Hij kan het weten. Hammett is al een leven lang fan van horror en heavy metal. Hij leidt zelfs de Amerikaanse conventie Fear FestEvil, dat zich richt op een aanzienlijk overlappend doelpubliek.

Creepy creaturen

Ook Corey Taylor van Slipknot ziet “een cohesie en symbiotische relatie tussen metal en horror.” Die gaat volgens hem helemaal terug tot John Carpenter: “De soundtrack van Halloween zette de toon voor de manier waarop heel wat mensen uit onze generatie naar muziek luisterden. Muziek is de onbezongen held van horrorfilms. Onze maskers, de atmosfeer van onze muziek: danken we allemaal aan de meest creepy creaturen uit de horrorgeschiedenis.”

Slipknot op Graspop in 2019. Beeld Stefaan Temmerman
Slipknot op Graspop in 2019.Beeld Stefaan Temmerman

Meer dan een halve eeuw lang onderhielden loodzware muziek en griezelfilms een hechte relatie. Uit de donkere ondergrond van de hippiebeweging groeide in de sixties een subgenre dat zich op het occulte ging richten. Beïnvloed door ‘Hammer Horror’-films kwamen een aantal bands openlijk uit de kast als satanisten, en leken liveshows wel satanische bijeenkomsten. De liefde tussen horror en heavy muziek ontlook pas echt met Black Sabbath. Algemeen beschouwd als de eerste metalband, noemde de groep zich onder Ozzy Osbourne naar een horrorfilm van Mario Bava. Die werd toevallig in de bioscoop tegenover hun studio vertoond tijdens de opnamen voor hun titelloze debuutalbum. Van Black Sabbath naar ‘Iron Man’ is dan weer een kleine stap, wat op zijn beurt leidt naar de gelijknamige superheldenfranchise waar AC/DC de soundtrack voorzag bij de sequel. Eerder deden ze dat trouwens ook in Stephen Kings horrorkomedie Maximum Overdrive. De reden lag voor de hand: de Australische hardrockers waren met stip de favoriete band van King. Zo’n twee decennia na de release van die film bleek de liefde niet getaand: “AC/DC: still awesome, still the best”, schreef de horrorauteur in 2014 op Twitter.

Purperen bloemetjes

Het gedeelde slagveld tussen metal en horror is altijd groot geweest. “Een goede heavymetalsong zou als een goede horrorfilm moeten zijn”, stelt Kirk Hammett. “Spannend om naar te kijken of te luisteren, met veel dynamiek. Je weet niet precies waar je heen wordt geleid, maar als je er eenmaal bent, voel je de opwinding door je lichaam zinderen omdat je er bent. Heavy metal wérkt gewoon niet wanneer je zingt over vrede en liefde, of purperen bloemetjes. Het is veel effectiever om te zingen over zombies, het einde van de wereld en het ‘Spook van de opera’!” Alice Cooper – de architect van de kitscherige shockopera – is het daar volmondig mee eens: “Jason Voorhees in Friday the 13th en Michael Myers in Halloween waren zowat de grootste filmhelden toen metal en hardrock voor het eerst aan het oppervlak van de mainstream kwamen drijven. Dat is geen toeval. Als je die personages ziet moorden, of nog maar denkt aan de dreiging die uitgaat van die films, komt Chopin of Vivaldi je niet spontaan voor de geest. Horror en heavy muziek zijn als pindakaas en jam: ze horen op dezelfde bloederige boterham.”

Begin maart maakte Dave Grohl zijn kinderdroom ook waar met Studio 666: een horrorkomedie waarin Foo Fighters zichzelf omdoopten tot de fictieve metalband Dream Widow. In de film gaat Grohl zijn eigen bovennatuurlijke krachten te lijf. Die veranderen hem in een demonische entiteit. “Geen betere rol om in te kruipen dan die van Satan,” zei hij achteraf. Eerder had hij zichzelf ook al als Beëlzebub laten opvoeren in de clip van zijn Tenacious D-vrienden. “Die rol is me op het lijf geschreven, hoor ik geregeld van vrienden. Ik verander in een schuimbekkende Tasmaanse duivel wanneer ik Mötorhead of Slayer hoor.”

Horror en kitsch

Groteske griezelbeeldvorming hoort ook al een eeuw en een dag bij het heavy genre. De maskers van Slipknot zijn geen unicum. Denk maar aan de frontman van Ghost die het podium opkomt als antipaus, de monsterpakken van GWAR en zelfs die van Eurovisie-eendagsvliegje Lordi. De grens tussen diabolische horror en kitsch is natuurlijk flinterdun. “Metal verdient het niet om serieus genomen te worden”, gaf Mike Bishop grif toe aan NME. Bishop is beter bekend als ‘Blothar the Berserker’ van de shockmetalsensatie GWAR, van wie niet toevallig zopas ook een rockdocumentaire This Is Gwar is verschenen. “Toon me wat er niét belachelijk zou zijn aan de houding die we allemaal aannemen op het podium. Het is echt dwaas ... maar dat betekent niet dat het niet betekenisvol is.”

Opmerkelijk is dat ook fashionista’s en influencers mee aan de heavymetalkar trokken door de aantrekkingskracht van horrorbeelden: Kendall Jenner die een shirt van Slayer draagt en daarmee opzichtig poseert, bleek – ondanks alle spot – onbetaalbare reclame om oude metalveteranen aan piepjong grut voor te stellen. Bovendien spreekt de beeldtaal van hardrock- en heavymetalacts bij élke generatie tot de verbeelding. Denk maar aan Eddie, de onsterfelijke monsterlijke mascotte van Iron Maiden. Die is te zien op elk Maiden-album, en maakt ook steevast zijn opwachting op het podium. Al even iconisch is de albumhoes van Appetite for Destruction, waarop de leden van Guns N’ Roses afgebeeld staan als doodshoofden: vandaag blijken meer mensen eigenaar van het shirt met het albumlogo dan van de millionseller zelf. Gelijkaardige voorbeelden zijn legio.

De kwalijke uitwassen van Scandinavische black metal – denk aan brandende kerken, moord en fascisme – en de meurende walm van nu-metal na Limp Bizkit hebben het heavy genre tijdelijk uit de mainstream geflikkerd, maar kijk eens aan: hard rock never dies. Als de jongste generatie het ijzer smeedt zolang het heet is, staat binnenkort misschien zelfs een heel nieuw leger aan spannende metalbands op. Up the irons!

Slipknot speelt vrijdag om 22.30 uur op de Main Stage van Pukkelpop.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234