Donderdag 08/12/2022

Achtergrond53SUNS

Een hertovering van de wereld: performance ‘53SUNS’ verbindt ecologie met spiritualiteit

Hannah De Meyer: ‘Spiritualiteit gaat voor mij om de vraag: hoe gaan we om met het onzichtbare? Zijn er werelden voorbij de zichtbare?’ Beeld Tine Schoemaker
Hannah De Meyer: ‘Spiritualiteit gaat voor mij om de vraag: hoe gaan we om met het onzichtbare? Zijn er werelden voorbij de zichtbare?’Beeld Tine Schoemaker

Hannah De Meyer gelooft in vorige levens en reïncarnaties, en is ervan overtuigd dat we dankzij spiritualiteit nieuwe verbindingen kunnen leggen tussen de levenden, geesten en andere organismen. In haar nieuwe voorstelling 53SUNS neemt ze de toeschouwers mee in haar nieuwe wereld.

Julie Cafmeyer

De nieuwe performance van Hannah De Meyer, 53SUNS, voelt eerder als een energieveld dan een theatervoorstelling. Zes performers gaan op zoek naar wat er rondom hen leeft en sterft. Waar begint hun lichaam, waar eindigt het? Kunnen ze in contact treden met de doden? De dieren? De aarde? We worden meegenomen naar een wereld waar performers een vogel kunnen zijn, een engel, een klank. Een wereld waar ze praten met geesten en altaren bouwen.

De Meyer vertelt me over een van haar inspiraties, Au bonheur des morts van Vinciane Despret. “In dat boek gaat Despret op zoek naar mensen die gecontacteerd werden door hun doden. Je zou van een academica verwachten dat ze zulke getuigenissen afdoet als zinsbegoochelingen, omdat ze niet passen in onze gangbare opvattingen over leven en dood. Wij gaan ervan uit: dood is dood. Als je stoffelijke lichaam sterft, dan ben je weg. De getuigenissen lijken erop te wijzen dat de doden op verschillende manieren doorleven zonder lichaam. Dat ze zich uitstrekken in tijd en ruimte, op een onzichtbare manier. Despret zegt: het is niet omdat je geen theoretisch kader hebt om een concrete ervaring in te ontvangen dat je die ervaring moet diskwalificeren. Dat is fantastisch! Ze benadert deze vreemde getuigenissen met: eh ben, pourquoi pas?”

De eeuw van spiritualiteit

En zo gelooft De Meyer dat je niet ophoudt bij de grenzen van je lichaam. “Spiritualiteit gaat voor mij om de vraag: hoe gaan we om met het onzichtbare? Zijn er werelden voorbij de zichtbare? Zijn er onzichtbare connecties tussen lichamen? Gaan we ervan uit dat dingen bezield zijn, of niet?”

Haar voorstellingen typeren zich steeds door een groot engagement. Haar vorige voorstelling new skin werd omschreven als een feministisch en ecologisch statement. Ook in 53SUNS verhoudt ze zich tot de catastrofale gevolgen van de klimaatopwarming.

“Tijdens het creatieproces las ik een citaat van schrijver Paul Valéry: ‘The 21st century will be the age of spiritualism.’ Een materialistische levenshouding wordt onhoudbaar. Het idee dat dieren, planten, mensen grondstoffen zijn, dat de aarde bestaat uit niet-bezielde materie die je kunt uitputten zonder consequenties. De vanzelfsprekendheid waarmee we alles nemen zonder herstel, zonder iets terug te geven. Wist je dat die vanzelfsprekendheid relatief jong is?”

Ze vertelt me een fascinerende anekdote over een 15de-eeuws geschrift. “In die tijd begon de massale mijnbouw en werden er schachten in de aarde gegraven. In eerste instantie weigerden mensen om zo diep onder de grond te gaan. Ze geloofden dat ze alleen de bovenste laag van de aarde mochten gebruiken. Een put voor een waterput kon ook nog, maar als ze dieper gingen, zouden ze iets raken dat niet van hen was. Die mensen moesten echt overtuigd worden om zo diep de aarde in te gaan.”

Een gedeeld lichaam

De Meyer probeert als kunstenaar onze collectieve verbeelding te prikkelen. “Ik geloof dat we een gedeeld lichaam hebben. Op de Middellandse Zee sterven zoveel mensen die vanuit Europa worden teruggeduwd. Dat laat zien dat er in onze politieke en culturele verbeelding geen narratief is waarin wij tot eenzelfde lichaam behoren. Als er mensen aan een grens sterven, heeft dat ook weerslag op ons.”

Samen met cocreator Seppe Decubber vroeg ze zich af hoe een versteende wereld weer in beweging kan worden gebracht. “In het sjamanisme is het creëren van hitte een manier om iets wat gestagneerd is opnieuw vloeibaar te maken. We daagden de performers uit om te bewegen als de hitte. Maar ook: hoe beweegt een herinnering of een echo? Hoe bewegen de lichamen zich naar elkaar toe, en in de ruimte? Hoe beïnvloedt de energie van het ene lichaam het ritme van een ander? Hoe ziet een lichaam eruit dat zich richt naar het heelal? Of iemand die in de aarde graaft? Hoe voelen ze elkaar aan?” Samen braken ze het begrip ‘spiritualiteit’ open. “Spiritualiteit gaat niet om het opstijgen naar de hemel en je niets meer aantrekken van je lichamelijkheid. De denktrant: niets op aarde doet ertoe, alles zal blijven voortbestaan in de hemel. Nee, een lichaam hebben is een tijdelijk privilege. Het is soms shit op aarde, er is zoveel verdriet, maar het is ook een crazy ride. Aan de andere kant heb je spiritualiteit nodig. Je wilt niet denken: ‘Ik leef tachtig jaar, dan ga ik dood en is het voorbij.’ Er moet iets zijn dat niet stopt als iets doodgaat. Als je dat kunt erkennen, kunnen we op een heel andere manier met de materie omgaan, en met elkaar.”

Muziekartiesten Inne Eysermans en Liew Niyomkarn maakten de titeltrack. “53 suns, on the same horizon”, wordt er gezongen, als een mantra ontpopt zich een nieuwe wereld. Een wereld waar de natuur niet langer als dode materie ter beschikking van de mens staat. Een wereld waar dode mensen niet verdwijnen, maar verschijnen als geesten. Een wereld waar het mystieke wordt toegelaten. In de toekomst wil De Meyer haar kunstenaarspraktijk nog meer verbinden met het dagelijkse leven. “Hoe beïnvloeden de seizoenen mijn creatie? Hoe is het om een voorstelling te maken in een theater waar de energieprijzen onhoudbaar worden? De natuur richt zich op als vijand, maar wij zijn ook de vijand geweest.” Het lijkt alsof ze dat wil herstellen, dat is haar missie, een ‘hertovering’ van de wereld.

53SUNS, 19 en 20 september in Toneelhuis Antwerpen

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234