Woensdag 24/07/2019

Recensie

Een geschiedenisles in romanvorm

Schrijver en journalist Filip Rogiers. Beeld BELGA

Filip Rogiers kijkt niet op een thema meer of minder in zijn roman Angel. Zijn personages worden haast vermalen door de grillen van de geschiedenis.

Empathisch peuteren achter de naakte feiten, het is een van de drijfveren achter de journalistieke aanpak van Filip Rogiers, ex-De Morgen en nu actief bij de krant De Standaard. Zijn metier spat telkens weer van de pagina's in doorwrochte, lange stukken en interviews over politiek, samenleving en thehuman factor.

Maar naast zijn krantenwerk - met de Dexia Persprijs 2017 bekroond - heeft Rogiers (°1966) de laatste decennia geduldig een literair reservaat uitgebouwd. Zijn letterenentree was niet min: voor de verhalenbundel Nauwelijks lichaam ontving hij in 2012 meteen de Vlaamse Debuutprijs. Ook hier dat gevoel voor mededogen: over de zes verhalen hing een sluier van vergeefse strevingen. Mensen die onderuitgaan door gebeurtenissen waar ze geen greep op hebben, het is een onderwerp waar Rogiers steeds naar teruggrijpt. Met de wrange roman Verman je (2015) goot hij kwesties als privacy, arbeidsmarkt, discriminatie en sociaal verzet in een verhaal met scherpe randjes.

Nu reikt hij nog hoger. In Angel krijgt de naoorlogse geschiedenis vanaf de Koude Oorlog een ruim aandeel en draait hij zijn hand niet om voor thema's als bijensterfte, softenonbaby's, pesticiden, straatprotest, extreemrechts en populisme. De aanzet voor dit boek kwam er toen Rogiers op een Canadees kerkhof te Marville (net over de Franse grens) de grafzerken ontdekte van 37 vroeggestorven baby's, overleden tussen 1957 en 1961. Wat was hier aan de hand?

Beeld RV

Rogiers zocht de sleutel van het raadsel in de nabijgelegen militaire basis, in 1967 door president De Gaulle gesloten. Een tijdlang hielden daar 3.500 militairen de wacht, onder wie Daniel en Nathan, twee Canadese jongens vol levenslust. Tot de als heuglijk aangekondigde dag - hun echtgenotes landen vanuit Canada op de basis - in een nachtmerrie ontaardt. Uit het vliegtuig komen lijkbleke, soms hoogzwangere vrouwen die vervormde kinderen ter wereld zullen zetten of er zelf het leven bij inschieten.

Daniel verliest zijn vrouw, Nathans Margaret krijgt een miskraam. Het betekent de definitieve verwijdering tussen het koppel. Nathan zal hertrouwen met de Française Emilie, maar dekt zijn verleden het liefste toe, ook als hun zoon Alain, een 'Emile Zola met de camera', er het fijne van wil weten. 'Stil, aanhoudend verraad belastte een mens meer dan openlijk begane vergissingen', staat er ergens betekenisvol. Nathan zondert zich af met zijn bijenkolonies, die er geheimzinnig het loodje bij leggen, terwijl Margaret met Daniel zal hertrouwen.

Volgestouwd

Rogiers haalt veel overhoop in deze behoorlijk volgestouwde roman, waarin we van het ene scharniermoment van de Europese geschiedenis naar het andere hoppen. Vaart en souplesse heeft Angel alleszins. Rogiers schrijft helder en bevlogen, al is zijn metaforiek niet altijd clichévrij. Er wordt weleens getrild 'als een espenblad' of je stuit op ongelukkige zinnen als deze: 'Haar naam verliet Daniels keel als kokende lava een vulkaan'.

Herhaaldelijk zie je Rogiers worstelen met de overdaad aan verhaallijnen. Van het Hongarije van 1956, de val van de Muur in 1989, de presidentscampagne van Jean-Marie Le Pen in 2002, de achterstelling van Noord-Franse plattelandsgebieden... We krijgen het allemaal op een drafje op ons bord. Een gevoel van desoriëntatie valt niet uit te sluiten. Daardoor blijft de karaktertekening te summier en komt geen enkel personage uitgesproken uit de verf.

Toch is Angel een waardevolle, tot nadenken stemmende roman met een pessimistische grondtoon. Rogiers toont hoe de modale burger vermalen wordt door instituties, overheden, hogere machten of roekeloze, op winst beluste bedrijven. En door de knarsende wielen van de geschiedenis. Het is geen nieuwe of ophefmakende conclusie, maar de aanpak van de geëngageerde Rogiers werkt als een zoveelste alarmbelletje.

Filip Rogiers, Angel, Polis, 243 p., 19,99 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden