Woensdag 25/05/2022

Een gecastreerd privéleven, op een bedje van politiek

Sidse Babett Knudsen als premier van Denemarken Brigitte Nyborg en Pilou Asbæk als spindoctor Kasper Juul in Borgen. Beeld UNKNOWN
Sidse Babett Knudsen als premier van Denemarken Brigitte Nyborg en Pilou Asbæk als spindoctor Kasper Juul in Borgen.Beeld UNKNOWN

Zelden is er een serie gemaakt die zo'n boeiend beeld schept van de relatie tussen politiek en media als het Deense Borgen. Canvas zendt vanaf vanavond het eerste seizoen uit.

Mariken Smit

Fictie loopt wel eens vaker voor op de realiteit, maar de makers van Borgen bleken wel over een erg goede glazen bol te beschikken. In 2007 al bedachten ze de reeks over Brigitte Nyborg, de eerste vrouwelijke premier van Denemarken. Vier jaar later werd Borgen werkelijkheid toen de sociaal-democratische Helle Thorning-Schmidt tot eerste minister verkozen werd. "Life imitates art", grinnikt scenarist Adam Price.

Van Borgen, genoemd naar Christians-borg ofwel zo'n beetje de Wetstraat van Kopenhagen, zijn ondertussen al twee seizoenen gemaakt. Een derde is in wording. De reeks maakte wereldwijd al furore en won op verschillende festivals flink wat prijzen. De dvd is in België al een tijdje te koop, maar uiteindelijk ging ook Canvas overstag.

Borgen is net als die andere successerie The Killing gemaakt door de Deense publieke omroep. The Killing gaat over een vrouwelijke detective die zo verslingerd is aan haar werk dat haar privéleven slinkt tot een 'hallo' en 'dag' tegen haar zoon en het veelvuldig afbellen van afspraken met haar vriend. De politiewereld wordt neergezet als een even allesverslindende werkomgeving als de politiek. Maar waar een scenarioschrijver in een politieserie kan uitpakken met zwaailichten en moorden, is Borgen volgens Price "in essentie niet meer dan een stel goedgeklede mensen die heen en weer rennen in het parlement. De spanning zit hem in de emoties."

Het idee voor Borgen kreeg Price toen hij in de sportschool de reactie van een medesporter hoorde op de verkiezingsuitslag in 2007. Toenmalig premier Anders Fogh Rasmussen eiste de overwinning op, wat zijn buurman deed weglopen onder de verzuchting: "Ik kan hier niet tegen."

Ook in Denemarken, waar de opkomst bij verkiezingen met gemiddeld 85 procent hoog is, worden politici veracht, zegt Price. "We leven in een rijk, vrij land. Toch is democratie irrelevant voor ons. Maar als we het níet hebben, zijn mensen in staat om voor een tank te gaan staan, zoals op het Tiananmenplein in Peking. Dat schisma begrijp ik niet goed. Daarom wilde ik de wereld van de politiek onderzoeken. Ik wil er ook begrip voor kweken."

In Borgen is Brigitte Nyborg de sympathieke leider van een kleine middenpartij die door allerlei politieke machinaties opeens kandidaat-premier wordt. Centraal in de serie staan politieke intriges, machtshonger en de worsteling van politici om nog enigszins een privéleven te kunnen leiden. Ook Nyborg, die begint als smetteloze, integere politica, wordt langzaam meegezogen. "Ik wilde een braaf meisje van een politiek correcte partij", zegt Price. "Iemand die nog nooit compromissen heeft hoeven sluiten en altijd 'nee' heeft gezegd tegen moeilijke beslissingen zoals participeren aan de oorlog in Afghanistan. Nu moet ook zij haar handen vuil maken."

Ook de nauwe banden tussen politiek en de journalistiek worden blootgelegd. Een sterverslaggeefster van de televisie duikt het bed in met een perschef en haar hoofdredacteur laat zich dicteren hoe hij een tv-item moet monteren. Niet bepaald een positief beeld, beaamt Price, die daaraan toevoegt dat 'entertainment' zijn belangrijkste reden was om politiek als onderwerp te nemen.

Nog voor ze op de Deense televisie was vertoond, veroorzaakte de serie protest van de populistische Deense Volkspartij. Zij waren bang dat de 'rode' staatsomroep hen negatief zou afschilderen. Maar dat valt mee. De partijleider wordt zelfs als sympathiek neergezet waar de leider van de Deense Sociaal-Democraten als het toppunt van een opportunistische carrièrepoliticus wordt geportretteerd.

Ga toch op een ander!
De man-vrouwverhoudingen in de serie zijn opvallend traditioneel. Waar het modern is dat Nyborg premier wordt, moet ze tegelijkertijd onder ogen zien dat haar man een rol op de achtergrond niet volhoudt. "Dat is inderdaad rolbevestigend", zegt Price. "Maar hij wordt verwaarloosd en daar kunnen mannen niet goed mee omgaan. Onze sekse is zwak, vrouwen zijn veel sterker. Dit aspect heeft in Denemarken veel discussie opgeroepen. Veel mannelijke kijkers die ik sprak, vonden dat hij het veel te lang volhield. Ze riepen: ga toch naar een andere vrouw! Maar veel vrouwen vinden dat hij het veel te snel heeft opgegeven." Vergoelijkend grijnzend: "Hij houdt het acht afleveringen vol. En hij is eigenlijk een zakenman, hij voelt zich professioneel gecastreerd."

Borgen vanavond op Canvas om 21.05 u.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234