Dinsdag 22/10/2019

Film

‘Een film maken met je ex, heerlijk!’

Céline Sciamma regisseert haar voormalige geliefde Adèle Haenel (l.) in een vurig vrouwenportret ‘Portrait de la jeune fille en feu'. Rechts: Noémie Merlant, die als het ware in de huid van Sciamma kruipt. Beeld rv

Het bed delen ze niet meer, de filmset nog wel. Regisseuse Céline Sciamma (40) en actrice Adèle Haenel (30) waren jarenlang een koppel en blikken in het prachtige Portrait de la jeune fille en feu terug op de coup de foudre die hen ooit samenbracht.

In een weelderige tuin in Brussel steekt de Franse regisseuse Céline Sciamma, stoer gekleed in zwarte jeans en wit hemd, een sigaret op. Enkele trekken later komt een vrouwenhand de peuk uit haar mond stelen. Die behoort toe aan Adèle Haenel, de hoofdrolspeelster in Sciamma’s wondermooie 18de-eeuwse liefdesdrama Portrait de la jeune fille en feu

Zonder een woord te zeggen zet Haenel de half opgerookte sigaret aan haar eigen lippen. Het is meteen duidelijk hoe close deze twee vrouwen zijn. Hun band gaat veel dieper dan de film die ze net samen hebben gedraaid.

Sciamma en Haenel – vandaag twee van de belangrijkste namen in de Franse filmwereld – leerden elkaar in 2006 kennen bij de opnames van Sciamma’s sterke regiedebuut La naissance des pieuvres. Sciamma was 28, Haenel 18. Het werd een vruchtbare samenwerking, die hen beiden een César-nominatie opleverde. 

Maar er was meer: hoe langer Sciamma door haar camera naar Haenel tuurde, hoe verliefder ze op de getalenteerde actrice werd.

Geen muze

Dat Sciamma nu een film maakt over een schilderes die valt voor de jongedame die ze portretteert, en dat die jongedame uitgerekend door Adèle Haenel wordt vertolkt, is dus allesbehalve toeval. 

“We zijn al een paar jaar geen koppel meer,” maakt Sciamma ons in Brussel meteen duidelijk, “maar we zijn wel jaren samen geweest, en ik heb Portrait de la jeune fille en feu geschreven met Adèle in gedachten. Zoals de personages in de film elkaar ontdekken in een schildersatelier, zo ontmoetten Adèle en ik elkaar op een filmset. We praatten honderduit over cinema en deden elkaar intellectueel enorm groeien. Dat wilde ik in de film ook tonen: het blijvende, emanciperende effect dat zo’n romantische ontmoeting op je leven kan hebben.”

De romance tussen Sciamma en Haenel mag dan voorbij zijn, toch gaat de film ook over hoe ze zich vandaag tot elkaar verhouden, zegt Sciamma. “Deze film weerspiegelt perfect onze artistieke en intellectuele dynamiek: we behandelen elkaar als gelijken. Dat ik de regisseur ben, betekent niet dat ik altijd de touwtjes in handen heb op de set. Soms neemt Adèle de leiding over en stuurt ze de scène in een nieuwe richting. Het is echt een samenwerking, een co-creatie. 

“Daarom vind ik het concept van een ‘muze’ ook nietszeggend. Neem nu Dora Maar: zij is de kunstgeschiedenis in geschreven als ‘de muze van Picasso’, maar in feite stond zij als fotografe zelf in het middelpunt van de surrealistische scène. Muzes zijn vaak de echte brains achter bekende artiesten. Uiteindelijk is het dat wat Portrait de la jeune fille en feu vertelt: hoe je kunst maakt in samenwerking en in dialoog met anderen.”

Beeld rv

Een film maken met je ex: het hoeft dus niet zo pijnlijk te zijn als het klinkt? “Nee, het is heerlijk”, lacht Sciamma. “Anders had ik het nooit gedaan – ik maak geen films om mezelf te pijnigen. Dat Adèle en ik nog zo goed kunnen samenwerken, komt doordat onze intieme band de liefdesbreuk heeft overleefd. We vertrouwen elkaar blindelings.” 

Naast Sciamma zit Haenel hevig te knikken. “Wat ik mooi vind aan onze manier van communiceren, is dat bijna 100 procent van wat we aan elkaar zeggen ook wordt begrepen. Niets gaat verloren. Dat is zeldzaam. En ook wel grappig: voor buitenstaanders klinken onze conversaties soms totaal absurd, maar wij verstaan elkaar perfect. (lacht)

Safe zone

De innige band tussen de regisseuse en de hoofdactrice vertaalt zich in de film niet alleen in de relatie tussen de schilderes en haar onderwerp, maar in zowat alle personages – die bijna uitsluitend vrouwelijk zijn. 

“De film gaat ook over zusterschap. Daarom heb ik de mannen bijna volledig uit het plaatje gelaten. Als kijker weet je dat de 18de-eeuwse samenleving de liefde tussen Marianne en Héloïse niet zou accepteren, maar ik wou toch de omstandigheden creëren waarin ze die passie, al was het maar een paar dagen, voluit konden beleven. Het is een soort utopie, die ervoor moet zorgen dat iedereen die de film bekijkt zich met de personages kan identificeren. Ik wilde de kijker volledig onderdompelen in de vrouwelijke gezichten op het scherm.”

Regisseur Céline Sciamma tussen haar hoofdrolspeelsters Noémie Merlant en Adèle Haenel. Beeld Photo News

Ook op de set liepen opvallend weinig mannen rond, bevestigt Sciamma. “Mijn crew is overwegend vrouwelijk. Dat doe ik niet met opzet, want ik kies gewoon voor de meest getalenteerde mensen. Maar het creëert wel een andere sfeer, een soort safe zone waarin iedereen zich comfortabel en evenwaardig voelt.” 

“Als actrice voel je dat verschil meteen, zeker in de seksscènes”, beaamt Haenel. Ze maakt de vergelijking met La vie d’Adèle, de film van Abdellatif Kechiche waarin twee verliefde vrouwen op vrij spectaculaire wijze met elkaar naar bed gaan. De actrices Léa Seydoux en Adèle Exarchopoulos lieten achteraf verstaan dat ze niet opgezet waren met Kechiches dwingende aanpak. 

“Kechiche is een regisseur die zijn actrices domineert”, zegt Haenel. “Zijn seks is mechanisch. Bij ons was dat helemaal anders. Onze erotiek is inventief, speels.” 

Sciamma besluit met een sarcastische plaagstoot, verwijzend naar het feit dat Portrait in Cannes ‘maar’ de scenarioprijs won. “Ach, Kechiche heeft wel de Gouden Palm gewonnen, dus zijn film móét wel beter zijn. (lacht)

‘Portrait de la jeune fille en feu’ speelt vanaf 2/10 in de bioscoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234